ناهیدخانم بعداً برایم تعریف کرد. بعد از این که مامان او را دیده بود که خوشه انگور را تا آخر خورده و شاخه های آن در دستش خشکیده بود. ناهیدخانم می گفت:«با اصرار از من می خواس یه مانتو براش بدوزم. از اون مانتوهای سورمه ای که تهرونیا تنشون می کنن». ناهیدخانم به او خندیده بود که:«زن عمو! مانتو می خوای چیکار؟ مانتو رو معلما می پوشن و کارمندا! تو این برّ بیابون برا کی می خوایی مانتو بپوشی؟ اونم سورمه ای!» زن عمو هم انگار که ناراحت شده باشد و نگران، به ناهیدخانم گفته بود:« بی زحمت همون مانتو! من مانتو بیش تر دوس دارم!» بعد نگاهی به دوروبر کرده بود:« تو رو خدا کسی نفهمه این حرفو زده م!».
حاج عمو چندوقتی بود نیست شده بود. اگر بود زن عمو از این هوس ها به سرش نمی زد. ناهیدخانم این را هم می گفت که:«زن عمو از دهنش در رفته بود که:«این چن ساله پس از انقلاب که مانتو مد شده آرزوم این بوده که یکی از اینا تنم کنم!»» ناهیدخانم هم توی دلش به او خندیده بود.
مامان غصه می خورد:«چندوقتیه که زن عمو تنهاس! چه طور سر می کنه با این خونه مث قلعه دیو؟ شبا نمی ترسه؟» حرفش درست بود. خونه حاج عمو یک دروازه چوبی داشت که با زحمت و سر و صدا باز می شد. بعد باید از یک دالون تاریک و سربالایی و پر از چاله می گذشتی تا به حیاطی برسی که بیش تر شبیه پشت بام بود و اطرافش سه چهارتا اتاق بود. اما خود زن عمو می گفت تنها نیست! حاج عمو خودش که نیست ولی همتش هست! بالاخره کمک می کنه.
مامان پوزخند می زد:«اون یه حرفی واسه خودش می زنه! مردای قدیم و کار خونه؟ حاج عمو تو سیاهی زمستون لنگاشو می داد زیر کرسی و قلیون می کشید و بلندبلند به دهاتی هایی که رد می شدن لیچار می گفت... یه جوری که بشنفن! زن عمو هم مث گولّه پشم همیشه از دار قالی آویزون بود و رف رف... رج رج... چقدر؟ سی سال! اون قدر که زیر ماتحت حاج عمو سه تخته قالی رو هم افتاده بود. از در و دیوار هم کلی قالی کوچیک و بزرگ آویزون بود! دهاتی ها سرزنش می کردن:«برای کی؟ کو وارث؟» حاج عمو هم چشماش پر اشک می شد و خیلی که دل تنگی می کرد از روی کتاب روضه الشهدا بلندبلند می خواند و دوتایی با زن عمو گریه می کردند! البته اینا مال موقعی بود که هنوز ضبط صوت و نوارهای حاج کافی درنیومده بود.»
زن های دهاتی برایش دست گرفته بودند که سر پیری مانتوی سورمه ای تن کرده است و رژه می رود. بیراه هم نمی گفتند. آن قدر با مانتوی سورمه ای سر چشمه رفت و آب آورد که کوزه گلی، سرشانه راست مانتو را سایید. آن قدر در پشگل ها نشست و شیر بزهای چموش را دوشید که مانتویش بوی آن ها را گرفت. اما زن عمو دل خوش بود و در عین حال نگران که حاج عمو نفهمد! وگرنه روزگارش را با چوب قلیان سیاه می کند. شاید برای همین بود که کلی راهش را دور می کرد که از قبرستان رد نشود تا حاج عمو پا گیرش نشود:«های قیزها را گدیرسن؟»*
آن روز هم که مامان او را دیده بود معلوم بود تندتند خود را به خانه رسانده است. از حالت ترسان چشم هایش، بعید نبود که حاج عمو پاگیرش شده باشد. همین طور ساکت و آرام، یک وری روی بالش تکیه داده و به در زل زده بود. مامان می گفت:«زن عمو آخرین روزیش رو از دست من خورد». همان خوشه انگور! که حالا چوب هایش در دستش خشکیده بود.

محمدمهدی نادری