شاخه : طنابداران phylum : Chordata
رده : پرندگان Class : Aves
راسته : ماكیان سانان Order : Galliformes
خانواده : سیاه خروس Family : Tetraonidae
جنس : تترائو Genus : Tetrao (lyrueus)
گونه : سیاه خروس قفقازی Species : T.mlokosiewiczi
نام انگلیسی : Caucasian Black Grouse
مشخصات :
(طول بدن بین ۳۸ تا ۵۲ سانتی متر) دمcm ۱۹ – ۱۵ و پهنای بال ۶۲ ۵۸ سانتیمتر است . نر و ماده آنها از یكدیگر متفاوتند . رنگ عمومی بدن پرنده نر سبز سیاه بوده ولی در قسمت گردن و بالای بدن نمای آبی دارد. در پرنده نر شاهپرهای كناری دم به طرز خاص و زیبایی به سمت پایین پیچ خورده است و از فاصله نزدیك تاج سرخ بالای چشم آن قابل تشخیص است . رنگ عمومی بدن ماده حنایی یا زردكمرنگ یا قهوه ای روشن با خطوط تیره عرضی و دم آن طویل ، بدون خمیدگی و تقریباً چهارگوش است . نابالغ از ماده قابل تشخیص نیست منقارآنها سیاه و پاها قهوه ای تیره هستند.
▪ عادات و زیستگاه :
سیاه خروسها پرندگانی اجتماعی بوده در دستجات پاییزی و در زمستان دیده می شوند. اینها تقریباً همیشه تك جنس هستند . پرواز سیاه خروسها سریع ، مستقیم و توأم با بال زدنهای قوی است . زیستگاه آن بوته زارها و علفزارها بالاتر از حد رویش درخت و جنگلهای كوهستانی است .
در ارتفاعات جنگلی ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر زیست می نماید . ولی گاهی در ارتفاعات ۳۷۰۰ متر نیز دیده شده است . در زمستان به جنگلهای نقاط كم ارتفاع تر كوچ می كند. روی زمین ومعمولاً در زیر بوته های كوتاه یا در پای صخره ها آشیانه می سازد.
▪ رژیم غذایی :
تغذیه سیاه خروس از برگ ، جوانه و میوه های سته است. در تابستان ، حشرات بیشتر خوراك سیاه خروسهای جوان را تشكیل می دهند.
▪ تولید مثل :
سیاه خروس قفقازی در فصل جفتگیری پر سر وصدا است . لانه به عمق تقریبی cm۵ از مقداری گیاهان خشك ، توسط ماده ساخته می شود. حدود ۱۲ ۲ تخم با اندازه های mm ۳۷ ۳۴* ۵۲ ۴۷ و به وزن gr ۳۱ براق و صاف ، نخودی رنگ با خالهای قهوه ای مایل به قرمز در آن قرار می گیرد. تخمگذاری در اردیبهشت و بر روی زمین در زیر بوته ها یا اغلب زیر قلوه سنگها انجام می شود. دوران جوجه كشی حدود ۲۵ ۲۰ روز بوده و فقط ماده روی تخمها می خوابد . جوجه ها پس از تفریخ ،برای رشد احتیاج زیادی به والدین ندارند (Precocial)و پس ا ز۱۴ ۱۰روزگی می توانند پرواز كنند.
▪ پراكندگی :
این گونه در ایران بومی ارسباران است و علاوه بر این در تركیه و قفقاز دیده می شود. بقای این گونه زیبا و خاص ، علاوه بر حفاظت آن به نگهداری جنگلها كه زیستگاه پرنده را تشكیل می دهند بستگی تام دارد.