همیشه ذهن مادران باردار با این اندیشه مشغول است که چه کنم جنین سالمی داشته باشم و این نگرانی جزئی از فرآیند مادر‌شدن است. او فکر می‌کند چکار کند جنین داخل شکمش دچار مشکل نشود و اگر صاحب کودکی با نقایص مادرزادی شود، خود را سرزنش و فکر می‌کند مرتکب اشتباه خاصی شده است.

در مورد تغذیه در بارداری، توصیه‌های فراوانی در عرف وجود دارد، اما واضح است مادر باردار باید از غذاهای سالم و تازه استفاده کند، از میوه و سبزی تا حد ممکن استفاده کند و گوشت و مواد پروتئینی را فراموش نکند. شیر و تخم‌مرغ هم جزو همین دسته مواد غذایی است.

در سه ماهه اول ـ که مهم‌ترین زمان تشکیل جنین و بسیار آسیب‌پذیر است ـ برای رشد نیاز چندانی به انرژی فراوان ندارد.

پس مواد نشاسته‌ای مثل برنج ، نان و سیب‌زمینی و همین‌طور مواد پرانرژی چون روغن و کره چندان مورد نیاز نیست بلکه جنین از مواد ذخیره شده در بدن مادر به اندازه مورد نیازش برداشت می‌کند، اما مواد معدنی و ویتامین‌ها در درجه اول لازم است، زیرا برخی از این مواد در بدن مادر ذخیره نمی‌شود و بهتر است مادر، روزانه از مواد حاوی این مواد مغذی استفاده کند. مصرف سیب و ماهی در سه ماهه اول توصیه می‌شود.

در برخی تحقیقات دیده شده مصرف این مواد بر هوش جنین موثر است. مهم‌ترین توصیه در این زمان آن است که مادر از خوردن داروها بدون اجازه پزشک خودداری کند و تا آنجا که ممکن است هیچ‌گونه عکس رادیولوژی نگیرد.

در سه ماهه دوم و پس از آن به دلیل خونسازی در بدن جنین، نیاز مادر به آهن بشدت افزایش می‌یابد و باید از آهن مکمل به صورت دارو استفاده کند و در سه‌ماهه سوم، میزان مصرف مواد انرژی‌زا مثل برنج، نان و روغن افزاش یابد، زیرا در این زمان جنین بیشترین رشد را دارد.

نکته مهم دیگر، پیشگیری از صدمات ژنتیکی است. این صدمات در ۹۵ درصد موارد قابل‌پیش‌بینی نیست، پس مادر باید قبل از حاملگی با مصرف قرص اسید فولیک از احتمال این صدمات بکاهد. مصرف این قرص از قبل از بارداری تا پایان سه‌ماهه اول از بسیاری صدمات جنین مثل اختلالات رشد سستم عصبی نوزاد می‌کاهد.

خوشبختانه با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی و سونوگرافی می‌توان بیش از ۹۰ درصد بیماری‌های مادرزادی جنین را تشخیص داد و در هر مورد اقدام مناسبی کرد.

سونوگرافی در ۱۰ تا ۱۴ هفتگی همراه با تست‌های غربالگری که دو بار ـ ابتدا در ۱۰ تا ۱۴ هفتگی و دیگری در ۱۵ تا ۲۰ هفتگی ـ انجام می‌شود، بخوبی می‌تواند مشکلات ژنتیکی و مادرزادی جنین را نشان دهد.

یک سونوگرافی مجدد در ۱۸ تا ۲۰ هفتگی می‌تواند مشکلاتی که با آزمایش‌ها و سونوگرافی اولیه دیده نشده است، نشان دهد البته این‌روش‌ها صددرصد بیماری‌های جنین را نشان نمی‌دهد. در تمام این موارد باید دانست این روش‌ها، روش غربالگری است؛ یعنی موارد مشکوک را نشان می‌دهد و برای تشخیص قطعی نیاز به روش‌های پیچیده تشخیصی است.دکتر ثریا عالمی - جراح و متخصص بیماری‌های زنان و زایمان