پوکی استخوان بیماری بسیار شایعی است. در واقع در سنین پیری بیشتر خانم‌ها و درصد قابل توجهی از آقایان به این بیماری مبتلا می‌شوند. اگرچه این بیماری کشنده نیست، ولی موجب شکستگی با کوچک‌ترین ضربه می‌شود و این شکستگی‌ها بخصوص وقتی در ناحیه بالای ران رخ می‌دهد با زمینگیر‌کردن افراد موجب ایجاد اختلالاتی در آنان می‌شود که در نهایت مرگ را به دنبال خواهد داشت.

برای درمان پوکی استخوان قدم اول مصرف کلسیم و ویتامین D به میزان کافی است. مصرف شیر و لبنیات و غذاهایی مثل تخم‌مرغ و گوشت و حضور در آفتاب در سنین جوانی تا میانسالی می‌تواند نیازهای روزانه به این دو ماده مغذی را کفاف دهد، ولی در سنین بالاتر به استفاده روزافزون از مکمل‌های ویتامین و کلسیم نیاز خواهد بود.

در کنار تامین نیازهای تغذیه‌ای که اصل اول و اجباری برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان است، چند دسته دارو برای این منظور وجود دارد که به آنها اشاره می‌شود.

۱ـ داروی آلندرونات سردسته داروهایی است که در استخوان رسوب می‌کند و مانع می‌شود سلول‌های خورنده استخوان بتواند استخوان را بخورد. این دارو به شکل قرص و در سه دوز ۱۰، ۳۵ و ۷۰ میلیگرمی وجود دارد. می‌توان از قرص ۱۰ هر روز استفاده کرد یا از دو نوع قرص دیگر هفتگی استفاده کرد.

چند نکته در مورد این دارو مهم است:

ـ اول این‌که حتما قبل از شروع این دارو باید تشخیص بیماری با آزمایش تراکم استخوان مسجل‌شده باشد.

ـ دوم این‌که این دارو را حتما باید با آب فراوان خورد و حدود یک‌ساعت بعد، غذا یا دارویی خورده نشود.

ـ بعد از خوردن این دارو تا یکساعت نباید دراز کشید.

ـ بعد از شش ماه تا یک‌سال از مصرف دارو باید دوباره تراکم استخوان را اندازه گرفت و اثربخشی دارو را سنجید.

انواع تزریقی از هم خانواده‌های این دارو نیز وجود دارد که می‌توان آنها را سالانه تزریق کرد. اگرچه تاثیر آنها به اندازه آلندرونات ثابت نشده است.

۲ـ رالوکسی فن: این دارو که به صورت قرص در بازار وجود دارد به نسبت داروی قبلی کم‌اثرتر است، ولی از آنجا که خواص ضدسرطان پستان دارد می‌تواند در گروهی از بیماران که همزمان هم مبتلا به پوکی استخوان و هم در معرض خطر سرطان پستان هستند، به کار رود.

۳ ـ دسته سوم داروهای درمان پوکی استخوان آمپول‌های تری پاراتاید است. تری پاراتاید که با نام تجاری فرتئو موجود است در واقع همان هورمون اصلی پاراتورمون است که در حالت عادی باعث بازجذب استخوان و ضعیف‌شدن آن می‌شود. جالب این است که وقتی این دارو را روزانه تزریق می‌کنیم، چون تاثیرش فقط چند ساعت است باعث تقویت استخوان می‌شود.‌

این دارو باید مثل انسولین زیرپوستی تزریق شود. با توجه به قیمت بسیار زیاد آن فقط زمانی تجویز می‌شود که از تاثیر داروهای دیگر ناامید شده باشیم.

دکتر رضا کریمی

فوق تخصص بیماری‌های غدد