جرم گوش که به آن واکس گوش هم گفته می‌شود، به طور طبیعی توسط غددی که در پوست کانال گوش قرار دارند ترشح می‌شود و نقش محافظت‌کننده، نرم‌کننده و خاصیت ضدباکتریایی دارد. فقدان جرم گوش ممکن است منجر به خشکی گوش و خارش آن شود. به طور طبیعی جرم تولید شده به تدریج و مداوما از طرف پرده گوش به سمت بیرون حرکت می‌کند و با حرکات فک این ذرات جرم خشک شده و از کانال گوش خارج می‌شوند.

افراد مستعد

اماچه‌کسانی مستعد تجمع جرم گوش هستند؟ از این نظر افراد به ۴ دسته تقسیم می‌شوند:

۱) کسانی که میزان تولید جرم گوششان زیاد است.

۲) افرادی که کانال گوششان تنگ است یا انحنای کانال گوششان بیشتر از حد معمول است.

۳) کسانی که کانال گوششان موی زیادی دارد.

۴) افرادی که عادت دارند گوششان را تمیز کرده یا دستکاری کنند.

جرم گوش تا هنگامی که باعث انسداد کامل کانال گوش نشود، منجر به افت شنوایی نمی‌شود و حتی فرد در نمی‌یابد که گوشش جرم دارد، اما هنگامی که انسداد کانال کامل شد فرد متوجه کیپ شدن گوش و افت شنوایی می‌شود. معمولا این اتفاق متعاقب استحمام یا به دنبال شنا کردن ایجاد می‌شود. علت آن است که ورود آب به داخل کانال گوش باعث حجیم‌تر شدن جرم گوش موجود در کانال گوش می‌شود؛ چراکه جرم گوش همانند چوب وقتی در معرض رطوبت قرار می‌گیرد پف کرده و کانال را بیشتر از قبل می‌بندد. بیمار هیچ گاه نباید گوشش را خودش تمیز کند و نباید سعی کند با گوش‌پاک‌کن یا وسیله دیگری جرم را خارج کند، زیرا با این کار قسمت‌های بیرونی‌تر را خارج و قسمت‌های عمقی‌تر را فشرده می‌کند. بسته شدن کانال گوش به وسیله جرم یکی از شایع‌ترین علت‌های شنوایی است و معمولا علت فشرده شدن و به عقب رانده شدن جرم گوش استفاده از گوش‌پاک‌کن است. خارش گوش، عفونت گوش و پارگی پرده گوش نیز ازجمله عوارض دیگر استفاده از گوش‌پاک‌کن است.

روش‌های تمیز کردن گوش

پزشک ترجیح می‌دهد تا هنگامی که جرم گوش باعث انسداد کامل کانال گوش نشده و شنوایی بیمار کم نشده باشد، جرم گوش وی را خارج نکند.یکی از روش‌های مرسوم برای خارج کردن جرم، شستشوی کانال گوش با آب ولرم است که البته در مبتلایان به سوراخ پرده گوش و دیابت نباید با این روش جرم گوش را خارج کرد. خارج کردن جرم گوش با قاشقک و ساکشن گوش نیز روش موثری است که توسط متخصصان گوش و حلق و بینی انجام می‌شود. ساکشن دستگاهی است که عملکردی مشابه جاروبرقی دارد یعنی مکش ایجاد می‌کند. میزان مکش دستگاه ساکشن گوش به اندازه‌ای است که هیچ گونه آسیبی به پرده گوش وارد نمی‌کند.

دکتر محمدحسن عامری

متخصص گوش، حلق و بینی