مهم‌ترین علامت این بیماری عادت ماهانه‌های نا منظم به صورت تاخیر پریود است که علت آن عدم تخمک‌گذاری تخمدان‌هاست. از علائم دیگر این بیماری هیرسوتیسم یا وجود موهای زاید وآکنه و تغییرات آزمایشگاهی به صورت افزایش هورمون مردانه است که البته برای تشخیص، وجود تمامی علائم با هم لازم نیست.

از علائم دیگر این بیماری وجود کیست‌های متعدد کوچک(به اندازه ۲ تا ۸ میلی‌متر و به تعداد ۵ تا یا بیشتر در هر تخمدان) در سونوگرافی و یا بزرگ شدن تخمدان‌ها است که باز هم در سونوگرافی دیده می‌شود.

گفته شد که این بیماری می‌تواند از سنین پایین مثلا ۱۶سالگی شروع شود و درمان قطعی ندارد. آنچه در این بیماری مهم است، عوارض آن در صورت درمان نکردن است. این عوارض شامل نازایی است که در حدود ۴۰ درصد مبتلایان وجود دارد. همچنین احتمال سرطان سینه و رحم در این افراد بیشتر از افراد عادی است. به علاوه احتمال ابتلا به بیماری دیابت، فشار خون و بیماری قلبی در سال‌های بعد در این افراد زیادتر است.

برای جلوگیری از عوارض فوق باید اقدام به درمان بیماری کرد. هدف از درمان، منظم شدن عادت ماهانه و در نتیجه تخمک‌گذاری منظم تخمدان‌ها است. این کار در درجه اول با کاهش وزن (در بیمارانی که وزن بالاتر از نرمال دارند) انجام می‌شود. دیده شده در کسانی که ۵ تا ۱۰ در صد وزنشان طی ۶ ماه کاهش یافته تخمک‌گذاری به صورت خود به خودی انجام شده و نیاز به داروی اضافه نداشته‌اند.

از درمان‌های دیگر این بیماری استفاده از قرص «متفورمین» یا «گلوکوفاژ» است. این دارو که معمولا در درمان دیابت استفاده می‌شود، در این بیماران به دلیل تاثیر دارو بر تخمک‌گذاری استفاده می‌شود و میزان قندخون طبیعی را تغییر نمی‌دهد اما برای تاثیر مناسب بر تخمدان‌ها باید حداقل ۶ تا ۸ هفته مصرف شود تا موجب تخمک‌گذاری و منظم شدن عادت ماهانه شود. دوره مصرف این دارو حدود یک سال و گاه بیشتر است.

در کسانی که تمایل به بارداری دارند، این دارو همراه با کلومیفن جهت تحریک تخمک‌گذاری مصرف می‌شود. در نهایت در کسانی که تمایل به بارداری ندارند، داروهای هورمونی دیگر مثل قرص پروژسترون یا بهتر از آن قرص‌های جلوگیری از بارداری موجب تنظیم عادت ماهانه می‌شوند. دیده شده مصرف این داروها به مدت ۳ تا ۶ ماه موجب تنظیم عادت ماهانه به مدت طولانی (گاه یک سال) شده است اما همان‌طور که گفته شد این بیماری مزمن بوده و در اغلب افراد مجددا عود می‌کند و عادت ماهانه‌ها دوباره نامنظم می‌شوند.

دکتر ثریا عالمی

جراح و متخصص بیماری‌های زنان و زایمان