یکی از کارهایی که مادران باید برای نوزادشان انجام بدهند بررسی مدفوع است.

معمولا نوزادان سالم در یکی دو روز اول یک مدفوع سبز تیره چسبنده که مکونیوم نام دارد دفع می‌کنند. پس از آن، در نوزادانی که شیر مادر می‌خورند دلمه‌های شیر در مدفوع دیده می‌شود و رنگ آن معمولا زرد و کمی آبکی است. باید توجه کرد که در مدفوع نوزاد سالم نباید هیچ‌گونه خلط، بلغم یا خون‌دیده شود. مدفوع نباید بیش از اندازه آبکی باشد، ضمن اینکه در یک نوزاد طبیعی مدفوع هیچ‌گاه سفت و خشک نیست، بلکه باید کاملا شل و نرم باشد و هیچ‌گاه نباید مدفوع گلوله گلوله سفت دفع کند. مادر باید به قوام، رنگ و محتویاتی که غیر از شیر در مدفوع وجود دارد، توجه کند. یک‌سری از علایم مهم هم هستند که مربوط به مدفوع نیست، مثل نوزادی که شکم‌اش خیلی شل کار می‌کند و اطراف مقعدش سوخته است. این علایم ممکن است به دلیل ایجاد مشکل در هضم و جذب کربوهیدرات‌های بدن نوزاد باشد. در این صورت، اگر مادر حتی هیچ‌گونه خلط و بلغم در مدفوع نوزادش نبیند باز باید به پزشک مراجعه کند. علامت مهم دیگر زمانی است که مادران وقتی نوزادشان را با دست می‌شویند احساس می‌کنند که مدفوع بیش از حد چرب است و لازم است دست‌شان را چند بار با صابون بشویند تا چربی ناشی از شستن بچه از دست‌شان پاک شود. این علامت نیز غیرطبیعی است و لازم است که حتما به پزشک مراجعه کنند.

اگر مادران دیدند که قوام مدفوع سفت‌تر از حالت طبیعی است یا نوزاد هنگام مدفوع کردن بیش از حد زور می‌زند، باز باید به پزشک مراجعه کنند زیرا ما در نوزادان به هیچ‌وجه انتظار دیدن مدفوع سفت و خشک را نداریم. اگر مادر دید شکم نوزاد بیش از حد کار می‌کند، باز باید پزشک را در جریان قرار دهد.

پس از اینکه دوره نوزادی گذشت در کودکانی که شیر مادر می‌خورند مدفوع همچنان باید شل و نرم بوده و هیچ‌گونه بوی بدی نداشته باشد. منظور، بوی نفوذکننده‌ای است که مدت‌ها در اتاق می‌ماند.

باید بدانید در مدفوع کودکان در تمام گروه‌های سنی شامل دوره نوزادی، شیرخوارگی، پیش‌دبستانی و مدرسه و نوجوانان دو رنگ همیشه غیرطبیعی است. یکی مدفوع قرمز و دیگری مدفوع سفید رنگ است. در این حالت باید هر چه سریع‌تر کودک را به پزشک ارجاع داد. بنابراین اگر رنگ مدفوع به قرمز و سفیدی زد، بوی خیلی تندی داشت یا خیلی چرب بود، رگه‌های خون در آن دیده شد، مدفوع حالت ژله‌ای صورتی رنگ داشت یا خون واضح در آن وجود داشت، باید کودک توسط پزشک ویزیت شود. بعضی از مادران می‌گویند رنگ مدفوع کودک‌شان، سبز است شاید پهلوهایش سرما خورده است ولی در معاینات دیده می‌شود کودک حال عمومی خوبی داشته و مشکلی ندارد، اصلا جای نگرانی نیست. همان‌طور که گفتم، فقط رنگ مدفوع قرمز و سفید برای ما مهم است.

دکتر مهناز صادقیان

فوق‌تخصص گوارش کودکان، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران