برخورد با زخم مانند تمامی حوادث نیازمند بررسی راه هوایی، تنفس، کنترل خونریزی و حمایت ستون فقرات است. زخم می‌تواند در دهان با ایجاد خونریزی باعث انسداد راه هوایی شود. زخم‌های گردنی بر روی تنفس اثر می‌کنند. خونریزی ناشی از بریدگی شریان می‌تواند بیمار را در معرض خطر مرگ قرار دهد. زخم در نواحی پیرامون ستون فقرات می‌تواند با علائم عصبی همراه شود.

برای بند آوردن خونریزی اولین اقدام فشردن محل خونریزی است. معمولا خونریزی به کمک گاز استریل، پارچه تمیز و حتی فشردن انگشت به‌مدت ۱۰ دقیقه متوقف می‌شود. زمانی که خونریزی شدید با فشردن قطع نمی‌شود ممکن است نیاز به مسدود کردن خون‌رسانی اندام با بستن پارچه و یا تسمه‌ای در بالای محل خونریزی باشد. ایراد این روش قطع خون‌رسانی به مابقی اندام در زیر انسداد است. برای جلوگیری از این عارضه حداکثر مدت قابل‌ا‌ستفاده ۳۰‌دقیقه است و پس از آن باید پارچه یا تسمه را باز کرد.

در زخم برروی اندام‌ها باید پارگی تاندون و شریان یا آسیب عصب رد شود بنابراین قبل از انجام بخیه، معاینه توسط پزشک ضروری است.

اگر زخم حاوی مواد خارجی (خاک، براده آهن، آسفالت) باشد باید با آب فراوان شستشو داد. برای زدودن آلودگی نباید زخم را تراشید؛ شستشو به تنهایی کفایت می‌کند. زمانی که بیمار عنوان می‌کند که احساس چیزی را در زخم دارد باید بررسی بیشتر انجام شود. بنابراین در صورتی که چیزی را در زخم احساس می‌کنید پزشک را در جریان بگذارید. برای دیدن اجسام خارجی روش‌های متفاوتی در دسترس می‌باشد. اجسام سخت (شیشه خودرو، فلزات، دندان، گرافیت مداد و استخوان بعضی از ماهی‌ها) در عکس ساده قابل دیدن هستند اما برای دیدن چوب از سونوگرافی استفاده می‌شود. برای بعضی از اجسام خارجی حتی نیاز به سی تی اسکن و ام آر آی است.

شستشو از زمان بروز حادثه تا ترمیم زخم مقدور است بنابراین نباید به دلیل شستن زخم، رساندن بیمار به اورژانس را به‌تاخیر انداخت. استثنا این مورد زخم ناشی از سوختگی با مواد اسیدی و قلیایی است. در این‌گونه موارد ابتدا با حجم فراوانی از آب، زخم بیمار را بشویید سپس اقدام به انتقال بیمار نمایید.

علاوه بر جسم خارجی، زمان طی شده تا انجام ترمیم بر خطر عفونت می‌افزاید. هرچه از زمان بروز زخم تا ترمیم و بخیه فاصله بیفتد خطر عفونت بیشتر می‌شود. لذا توصیه به انتقال تمام بیماران در اولین فرصت به اورژانس می‌شود. ترمیم زخم بسته به میزان آلودگی و دیگر شرایط ممکن به صورت اولیه در ساعات اولیه و یا به‌صورت تاخیری پس از چند روز (عموما ۴ روز بعد) انجام شود. برای جلوگیری از بروز عفونت به مدت چند روز (عموما برای ۵ روز) توصیه به مصرف آنتی‌بیوتیک می‌کنند.

زمان کشیدن بخیه‌ها براساس محل زخم متفاوت است. هرچه خون‌رسانی در محل زخم بهتر باشد سریع‌تر جوش می‌خورد و می‌توان بخیه‌ها را زودتر کشید.

دکتر بهروز هاشمی