عمیق ترین برخورد ما با غرب در آن است که فرهنگ ما مانند سایر فرهنگ های بزرگ سنتی مشرق زمین، مبتنی بر نوعی انسان شناسی است که تمدن غرب از دوره رنسانس به بعد بنیاد تفکر خود را به فراموشی آن نهاد. آن انسان شناسی، تصویری از انسان به عنوان موجودی آسمانی در روی زمین که مطابق با «صورت» خداوند است به وجود آورده است.
تصویری که تمدن های شرقی از انسان ارائه می دهند بر این اصل استوار است که انسان موجودی معنوی است که در برهه ای از زمان در این گذرگاه گذرای حیات ارضی قرار گرفته است. چنان که در لسان قرآنی هستی انسان پیوسته و مرتبط با نوعی عهد و میثاقی است که او را با حقیقت مطلق حتی قبل از پیدایش این عالم متصل کرده است. این اصل معنوی در تمدن مغرب زمین از دوره رنسانس به بعد مورد انکار قرار گرفت. یعنی بشر خود را به عنوان موجود طغیان کننده در برابر خداوند و عالم معنی، موجودی آزاد می دانست که می توانست بر کره زمین به هر نحوی که می خواهد قدم نهد و دیگر خود را مسئول یک حقیقت ماوراء خود نداند. این نهضتی که در دوره رنسانس به نهضت «اومانیسم» یا انسان پرستی معروف شد، اصل و مبدأ جدایی تمدن غرب از بقیه تمدن های شرقی است و این تصور اخیر از انسان، پایه تضاد اساسی و ریشه ای بین تمدن غرب و دیگر تمدن های جهان بویژه شرق شد.
به همین اعتبار است که اهل نظر بر این امر تأکید دارند که علوم انسانی تمدن های شرقی باید متفاوت از علوم انسانی غربی باشد؛ چرا که تمدن های شرقی بر مبانی انسان شناسی ای استوار است که با انسان پرستی و «اومانیسم» غربی در تضاد است.