صرفنظر از فاکتورهای ژنتیکی، عوامل محیطی متعددی وجود دارد که با اعمال آنها در زندگی افزایش میزان IQ در کودکان امکان پذیر است.
بهره مندی از رژیم غذایی مناسب، محافظت از کودک در برابر مواد شیمیایی آلوده و سمی محیط یا انجام حرکات ورزشی از جمله روش های متداولی است که محققان برای تکامل مغز کودکان و پرورش استعداد آنها پیشنهاد می کنند.
بررسی های جدید به یافته های متعددی درخصوص ارتباط محیط زندگی کودکان، شیوه های تربیتی و رفتار والدین با کودک با میزان IQ کودکان اشاره دارد.
● تکامل مغز کودکان
قبل از سن چهار سالگی، ۹۰ درصد از مغز کودکان شکل گرفته و بهترین زمان برای یادگیری کودک محسوب می شود اما این بدان معنی نیست که سال های ابتدایی عمر کودک بهترین فرصت برای ارتقای هوش کودکان است. بسیاری از والدین تصور می کنند دوران پیش از دبستان تنها فرصت برای آموختن مهارت های ابتدایی و افزایش هوش آنها است.
محققان معتقدند سیر آموختن مهارت های مختلف باید بطور طبیعی پیموده شود و اجبار والدین برای آموزش مهارت های مختلف نه تنها به رشد فکری کودک کمک نمی کند بلکه در برخی مواقع باعث سرخوردگی کودک از پیشرفت می شود.
● ارتباطات اجتماعی
یکی از مهارت های مهم پایه ای که در افزایش میزان IQ کودکان نقش دارد برقراری ارتباط اجتماعی مؤثر است. تحقیقات نشان می دهد کودکانی که با والدین خود ارتباط عاطفی نزدیک دارند و به راحتی قادر به تخلیه احساسات و عواطف خود هستند از هوش بالاتری برخوردار هستند.
آموزش مهارت های گوش دادن، صحبت کردن، برقراری ارتباط اجتماعی مؤثر، ارتقای مهارت های گفتاری و غیرگفتاری مانند استفاده از حرکات دست و صورت و کنترل تن صدا از روش های افزایش هوش در کودکان است.
محققان معتقدند، بخشی از مغز به نام آمیکدالا تحت تأثیر رفتارهای هیجانی و عاطفی است. بطوری که ترس از تنبیه شدن، خشونت والدین و بطور کلی استرس در کودکان باعث واکنش منفی این بخش از مغز و کاهش توانایی یادگیری در کودکان می شود.
برخلاف تصور والدین که مغز کودک را سیستمی فرض می کنند که تنها مسئولیت ضبط اطلاعات را دارد، عملکرد سیستم ذهنی کودک با تجربیات و وقایع پیرامون زندگی ارتباط مستقیم دارد.
بطوری که یکی از روش های مؤثر در افزایش هوش کودک، پاسخ به سؤالات کودکان بطور تجربی و با استفاده از آزمایش های عملی است.
کودکان در مکان های مختلف مانند سوپر مارکت، گل فروشی، پارک و... خواندن، نوشتن، اصول محاسبات و بسیاری از مباحث علمی را بطور تجربی آموخته و این مسئله در افزایش میزان هوش کودکان مؤثر است.
این در حالی است که به عقیده محققان، کودکان در دنیای امروز وقت زیادی را صرف تماشای برنامه های تلویزیونی، یا بازی های رایانه ای کرده و کمتر به کشف دنیای واقعی و کسب تجارب مختلف می پردازند.
● افزایش IQ در کودکان
افزایش IQ در نوزادان نیز یکی دیگر از مواردی است که مورد توجه و بررسی محققان است. تحقیقات نشان می دهد، نوزادان قادر به تفکیک اشکال و رنگ ها از یکدیگر هستند، نصب تصاویر رنگی مختلف، یا رنگ آمیزی اتاق کودک یا شیرخوار در افزایش هوش او مؤثر است.
● تشویق
تشویق و پاداش دادن به کودکان از دیگر روش هایی است که باعث افزایش هوش کودکان و عملکرد بهتر آنها در زندگی می شود. والدین با ارزش گذاری و طبقه بندی استعدادهای فرزندان خود کمک فراوانی به رشد استعدادهای فردی او می کنند.