این پرنده در بین درختان, بوته ها و مخصوصاً تمشک زارها و باغهای خرما و در نزدیکی یا داخل درختان مناطق مسکونی به سر برده و روی بوته ها و درختان آشیانه می سازد. در ایران بومی و فراوان بوده و پیش از این در مناطق جنوبی کشور یافت می شد ولی....

نام راسته :

Passeriformes

نام خانواده :

Pycnonotidae

نام انگلیسی :

White-eared bulbul

نام علمی :

Pycnonotus leucogenys

سایرنام های محلی :

بلبل خرما، بلبل

مشخصات عمومی:

پرنده ای به اندازه ۱۸ سانتیمتر با سر سیاه رنگ و لکه بزرگ سفید در گونه ها بوده و نژادی از آن که در ایران یافت می شود Leucotis است که تاجی بسیار کوتاه در انتهای تارکش دیده می شود . پرهای پوششی زیر دم این پرنده زرد رنگ بوده و نوک دم به طور مشخصی سفید و بدن آن خاکستری رنگ است. پاها و چنگال تیره رنگ دارد.

پرهای بخش‌ بالایی بدن قهوه‌ای و دمی تقریبا سرخ دارد. قسمت زیر بدن مایل به سفید و پر زیر دم به رنگ زرد و یا قرمز است. پرنده بیشتر در سوراخ درختان و طول جویبارها و در واحات سرسبز به سر می‌برد. غذای اصلی بلبل را حشرات تشکیل می‌دهند. پرنده نابالغ خال خال ولکه لکه‌است، اما به آسانی از روی اندازهٔ بزرگتر دم بلوطی رنگ و سطح شکمی سفیدتر از سینه سرخ تمیز داده می‌شود.

در بیشه‌های مرطوب، پرچین‌های انبوه لانه می‌سازد، در نزدیکی زمین درون بوته‌های خار و گزنه کاملا پنهان می‌شود.

تشخیص پرنده نر از پرنده ماده:

بلبل خرما دارای سر و گلوی سیاه با لکه بزرگ سفید در ناحیه گونه، سطح پشتی قهوه‌ای روشن، سطح شکمی خاکستری چرک، پوشپرهای زیر دمی زرد ونارنجی و دم سیاه بانوع سفید. روی سر اثری از کاکل دارد. پرنده‌ای پر سر وصدا می‌باشد. پرنده نر و ماده مشابه هستند اما جسارت به صورت کاملا مشخص در جنس نر بیشتر است و پرها و همچنین رنگ چشمها از جلای بیشتری برخوردار می باشد.

پراکندگی:

به طور کلی بلبل خرما در مناطق پست و بیابانی کشورهای پاکستان ، افغانستان ، ایران ،عراق ، بحرین و بخش هایی از هند زندگی می کند .

این پرنده در درختان و بوته ها و مخصوصاً تمشکزارها و باغهای خرما و در نزدیکی یا داخل درختان مناطق مسکونی به سر برده و روی بوته ها و درختان آشیانه می سازد. در ایران بومی و فراوان بوده و پیش از این در مناطق جنوبی کشور یافت می شد ولی در سالهای اخیر در اغلب شهرها یا از قفس رها شده و یا خود را به مناطق شمالی تر و مرکزی کشور رسانده و به خوبی با این مناطق سازگار شده است. محل زیست آن اغلب باغات و نخلستان‌ها و جاهای پر درخت است گاهی هم در نقاط کم درخت دیده می‌شود.

تغذیه:

غذای اصلی آن همچنان که از نامش بر می‌آید بیشتر میوه درخت خرما و سایر میوه هاست. در لیست غذای او حشرات و ملخ‌ها و کرم نیز جایگاه ویژه‌ای دارد . لانه‌اش را اغلب بر روی شاخه درختان موجود می‌سازد. تولید مثل آنها در اواسط ماه‌های اردیبهشت و خرداد صورت می‌گیرد.جنس ماده‌ از ۴ تا ۶ تخم قهوه‌ای زیتونی همراه با لکه های ریز سیاه می‌گذارد.

پرنده نر و ماده به نوبت ۱۴ تا ۱۵ روز روی تخم می‌خوابند و سپس والدین جوجه‌ها را با کرمها تغذیه می‌کنند که در حدود بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ کرم در روز برای دو جوجه می‌آورند.

بعد از ۱۵ روز جوجه‌ها آشیانه را ترک می‌کنند. تغذیه جوجه‌ها تا زمان پرواز که یک ماهی به طول می‌انجامد بر عهده والدین است.

بلبل خرما از جمله آفات درخت خرما محسوب می‌شود زیرا شهد خرماهای رسیده را می‌خورد و در نتیجه آن خرماها یا می‌ریزد و یا حشرات در آن تخم می‌گذارند وقوع این امر موجب خسارت عمده‌ای می‌شود. بلبل خرما را بعضا به جهت آواز خوانی و انس گرفتن سریع با محیط خانه و انسان ٫ دست آموز و نگهداری می‌کنند. این پرنده چنانچه محیط امنی برایش فراهم شود می‌تواند در خانه لانه‌سازی و تولید مثل نماید.

آواز:

این پرنده آوازی دلنشین و قطعه قطعه دارد که زیباترین آواز را در فصل جفت گیری سر می دهد. ولی از نظر زیبایی و تنوع آواز هیچگاه به پای پرنده آواز خوانی مثل قناری نمی رسد.