لقاح آزمایشگاهی (IVF) شیوه ای پزشکی است که در آن سلول تخمک بالغ از زن گرفته می شود و با اسپرم مرد در خارج از بدن لقاح می یابد
و رویان حاصل برای ادامه بارداری طبیعی در رحم همان زن یا زن دیگری کاشته می شود.
گرچه لقاح مصنوعی با کاشتن تخمک های باورشده (تخم ها) برای مدت درازی در پرورش حیوانات مورد استفاده بوده است، اولین مورد موفقیت آمیز لقاح آزمایشگاهی در انسان که به تولد یک نوزاد انجامید، بوسیله پاتریک استپتو و آر جی ادوادز در انگلیس در سال ۱۹۷۸ به انجام رسید.
IVF به عنوان یک روش درمان ناباروری تنها هنگامی که مورد نظر قرار می گیرد، که ارزیابی دفیق در مورد علت ناباروری در زوج به عمل آمده باشد.
یک گروه از افراد مناسب برای IVF رنانی هستند که دچار انسداد یا فقدان لوله های رحم هستند که تخمک را از تخمدان به رحم منتقل می کند؛ از گروه های دیگر می توان به مردانی اشاره کرد که شمار اسپرم آنها پایین است یا زوج هایی که ناباوری غیرقابل توضیح دارند.
عملیات IVF شامل دریافت تخمک بالغ (که معمولا با مکش با سوزن با هدایت سونوگرافی انجام می شود) و قرار دادن تخمک ها در محیط کشت در گرمخانه در آزمایشگاه، جمع آوری و آماده سازی اسپرم و اضافه کردن آن به این محیط کشت است.
لقاح تخمک و اسپرم در آزمایشگاه معمولا در فاصله ۱۲ تا ۴۸ ساعت صورت می گیرد. رویا ن بالقوه تولید شده در یک محیط رشد قرار داده می شود و به طور دوره ای زیر نظر قرار می گیرد تا مراحل تقسیم به دو سلول، چهار سلول و هشت سلول را بگذراند.
در طول این دوره، مادر هورمون پروژسترون دریافت می کند تا پوشش داخلی رحم او برای کاشتن رویان آماده شود. رویان که در این مرحله به آن "بلاستوسییست" می گویند، از طریق دهانه رحم به درون رحم آزاد می شود. در طی یک دوره سه و نیم روزه این بلاستوسیست درون محیط داخلی رحم شناور به نظر می ر سد. اگر عمل موفقیت آمیز باشد، رویان بالاخره در دیواره رحم کاشته می شود و بارداری رخ می دهد.
هر مرحله IVF ممکن است دچار مشکلاتی شود، اما حساس ترین و مشکل سازترین مرحله، مرحله کاشته شدن موفقیت آمیز رویان وارد شده به رحم است.
یک توضیح ممکن است این باشد سلول تخم در آزمایشگاه با سرعت کمتری نسبت به سلول تخم درون بدن رشد می کند، و همچنین رشد تخم در آزمایشگاه و رشد بافت پوششی رحم مانند باروری طبیعی به طور دقیق هماهنگ شده نیست.