۱) فوبیا یعنی ترس؟

نه! هر ترسی، فوبیا نیست. بعضی‌ ترس‌ها کاملا عقلانی و طبیعی‌اند؛ مثل ترس از یک حیوان وحشی. فوبیا یعنی ترس غیرعقلانی؛ یعنی یک ترس شدید و پایدار از یک شیء یا یک موقعیت بی‌خطر یا کم‌خطر. بیمار مبتلا به فوبیا تمام سعی‌اش را می‌کند تا از آنچه می‌ترسد، پرهیز کند و همین باعث می‌شود گاهی توانایی‌های بیمار در انجام کارهای عادی و روزمره‌اش بشدت افت کند.

۲) فوبیا هیچ عارضه‌ای ندارد

این‌طور نیست. فوبیا در روان‌پزشکی، یک نوع اختلال اضطرابی به حساب می‌آید که درمان صحیح و بموقعش می‌تواند تا حدود زیادی به بیمار کمک کند ولی عدم درمان صحیح و بموقعش منجر به عوارضی می‌شود، از این قبیل: انزوای اجتماعی، افسردگی و اعتیاد به الکل، مواد مخدر یا بعضی داروهای خاص.

۳) فوبیا صرفا از تربیت غلط والدین ناشی می‌شود

راستش علت فوبیا هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما احتمال می‌رود که بین فوبیای هر شخصی با فوبیای والدینش رابطه‌ای وجود داشته باشد. شاید کودکان، برخی واکنش‌های افراطی والدینشان را در مواجهه با بعضی شرایط از همان دوران کودکی فراگرفته باشند. ولی به هر حال، این مساله را نمی‌توان به عنوان تنها علت فوبیا قلمداد کرد.

۴) با مشاهده اولین نشانه‌های فوبیا باید رفت دکتر؟

تا وقتی فوبیا، مزاحم کار روزانه و ارتباطات اجتماعی‌مان نیست، پیگیری ضرورت ندارد اما وقتی این ترس، جنبه غیرعقلانی پیدا‌می‌‌کند و بر کار و زندگی‌مان تاثیر می‌گذارد، باید سراغ یک‌روانپزشک یا روان‌شناس برویم. حتی اگر در ابتدا نزد یک روان‌شناس برویم، باز هم ضرورت دارد که در اولین فرصت به یک روانپزشک مراجعه کنیم؛ چرا که احتمال دارد سایر بیماری‌های مربوط به اضطراب هم در ما وجود داشته و نیاز به درمان داشته باشد.

۵) فوبیا درمان ندارد

این‌طور نیست. فوبیا درمان دارد. برای درمان فوبیاهای ساده، روانپزشکان از رفتاردرمانی (حساسیت‌زدایی یا همان مواجهه‌ تدریجی با عامل فوبیا) استفاده می‌کنند و گاهی نیز به دارودرمانی (بتابلوکرها، ضدافسردگی‌ها، آرام‌بخش‌ها) متوسل می‌شوند. برای درمان فوبیاهای اجتماعی (ترس از حضور در جمع) و آگورافوبیا (ترس از مکان‌های عمومی) نیز معمولا ترکیبی از دارودرمانی و رفتاردرمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۶) برای درمان فوبیا هیچ کاری از دست خودمان ساخته نیست

این‌طور نیست. اقداماتی که در کنار توصیه‌های پزشکان می‌توانید انجام بدهید، از این قرارند:

-‌ ماهیت عامل ترس خود را دقیقا شناسایی کنید و درباره‌اش اطلاعات کافی جمع‌آوری کنید.

- وقتی دچار اضطراب شدید، قدم بزنید یا سراغ یکی از سرگرمی‌هایتان بروید تا کمی آرام‌تر شوید.

- به خودتان برسید. در طول شبانه‌روز، به اندازه کافی استراحت کنید. سعی کنید برنامه غذایی‌تان سالم و متعادل باشد.

- ورزش کنید. از کافئین (قهوه) و نیکوتین (سیگار) دوری کنید.

- با یک دوست یا مشاور آگاه که قادر است دیدگاهتان را عوض کند، درباره مشکلتان حرف بزنید.

- سراغ آن دسته از جمعیت‌های حمایتی بروید که افرادی با مشکل مشابه شما در آن حضور دارند.

دکتر محمد کیاسالار