اندازه گیری انرژی گرمایی است كه در خاك و هوا قابل سنجش می باشد.
▪ آنومالی دمایی:
در صورت مقایسه میانگین درجه حرارت یك نقطه با میانگین درجه حرارت تمام نقاط عرض جغرافیایی كه از همان نقطه عبور می كند یك تفاوت دمایی مشاهده می گردد كه این اختلاف حرارت را آنومالی دمایی می گویند.
▪ تغییر قائم دما:
درجه كاهش دما برای واحدی از افزایش ارتفاع در درون جو را لپس ریت می نامند زمانی كه در ارتباط با افازیش ارتفاع درجه حرارت هوا كاهش یابد، لپس ریت مثبت است.
▪ دماسنج :
(Thermometer) اندازه گیری درجه حرارت هوا توسط دستگاهی بنام دماسنج صورت می گیرد اولین دماسنج در اواخر سده شانزدهم توسط گالیله اختراع و مورد انتقاد قرار گرفت در ساختمان آن از الكل استفاده شده است.
▪ مقیاس های دماسنجی:
بطور كلی امروزه سه سیستم مقیاس های دماسنجی مورد استفاده قرار می گیرد.
▪ سیستم فارنهایت (Fahrenheit):
در سیستم فارنهایت نقطه جوش و انجماد پایه درجه بندی را تشكیل می دهد در سیستم فارنهایت آب در سی و دو درجه یخ می بندد و در دویست و دوازده درجه می جوشد و این فاصله صد و هشتاد درجه را می پوشاند.
▪ سیستم سلزیوس (Celsiuse) (سانتی گراد):
در سیستم سلزیوس نقطه جوش و انجماد اساس درجه بندی را تشكیل می دهد. در سیستم سلزیوس آب در صفر درجه یخ می زند و در ده درجه می جوشد و فاصله انجماد و جوش آن صد درجه سانتی گراد درجه بندی می شود.برای تبدیل یك درجه سانتی گراد به فارنهایت و یا بالعكس از فرمول های زیر می توان استفاده كرد.
▪ سیستم مطلق (ِِAbsolute):
سیستم مطلق از صفر مطلق شروع می شود. صفر مطلق ۲۷۳درجه سانتی گراد زیر نقطه انجماد آب است از اینرو نقطه انجماد دویست وسی وهفت درجه كلوین می باشد.
▪ دماسنج حداكثر:
در ساختمان دماسنج حداكثر در قسمت لوله باریك مجاور مخزن یك قشر فشردگی وجود دارد كه اتصال دائم جیوه داخل مخزن و لوله باریك را قطع می كند بطوری كه در مواقع افزایش حرارت، حجم اضافی جیوه قادر به عبور از داخل مخزن بوده ولی در مواقع كاهش درجه حرارت بازگشت مجدد جیوه، به داخل مخزن صورت نمی گیرد. در نتیجه حداكثر درجه حرارت اندازه گیری می شود. این امر معمولاً در شبانه روز یك بار صورت می گیرد و برای به كار انداختن مجدد آن كافی است. با تكان دادن دستگاه جیوه به مخزن اولیه باز گردد.
▪ دماسنج حداقل:
در ساختمان دماسنج حداقل، به جای جیوه از الكل سفید استفاده می كنند. در این دماسنج، سوزنی به طول تقریبی یك سانتی متر (اصطلاحاً اندكس نامیده می شود) در داخل الكل لوله باریك دماسنج شناور است به این ترتیب، در موقع ایجاد حرارت و در نتیجه انبساط حجم الكل، الكل به راحتی از اطراف سوزن عبور می كند، بدون آنكه حركتی به آن بدهد در زمان كاهش درجه حرارت، الكل تا نقطه تماس با سطح خارجی سوزن از اطراف آن جریان یافته و از این به بعد نیروی كشش سطحی سوزن را به اطراف مخزن دماسنج می كشد این حركت تا رسیدن درجه حرارت به حداقل خود ادامه یافته و سپس متوقف می شود از اینرو قرائت حداقل حرارت در هر زمانی كه باشد براحتی میسر می گردد.
▪ دمانگار (Thermograph):
این دماسنج ها اغلب برای آن نواحی بكار می رود كه دسترسی به آنها در كوتاه مدت مشكل است و یا برای دقت بیشتر و كنترل درجه حرارت در ساعات مختلف، از این دماسنج استفاده می كنند.