در ماهی ها ، خط جانبی یك اندام حسی است كه برای پی بردن به آب اطراف استفاده می شود ، و ممكن است جهت یابی جانبی هم نامیده شود . خط جانبی معمولا خط های دراز و بی وفقه قابل روئیتی پائین هر طرف ، در نزدیك سر پوش آبششی تا بخش اصلی از دم است. گاهی قسمت هایی از اندام جانبی به گیرنده های حسی تغییر می كنند ، این اندام ها برای پی بردن به تكان های الكتریكی مورد استفاده قرار می گیرند.

ممكن است در مهره دارانی شامل كوسه ها به خوبی برای پی بردن به میدان مغناطیسی استفاده شود . در بیشتر لارو دوزیستان و بعضی از بالغین این اندام جانبی وجود دارد.

گیرنده هایی كه در این خط وجود دارند نوروماست خوانده می شوند. هر كدام از گروهی سلول های مو دار (مژه دار) تشكیل شده اند ، این موها كاپولای ژله مانند بیرون آمده ای را احاطه كرده است ، كه معمولا ۱۰/۱ تا ۵/۱ mm طول دارند. نوروماست ها معمولا در پائین یك چاله یا شیار هستند و به اندازه كافی بلندی دارند كه دیده شوند.

چنانچه مایلید تبلیغات شما در اینجا نمایش داده شود
با ما تماس بگیرید

Teleosts و elasmobranches معمولا دارای كانال های خط جانبی هستند ، نوروماست ها به طور مستقیم در معرض با محیط نیستند ، اما به وسیله وزنه هایی با بیرون در ارتباط هستند. بعلاوه ، ممكن است نوروماست ها منفردا در مكان های گوناگون سطح بدن به نظر برسند.

سلول های مژه دار در خط جانبی شبیه سلول های مودار جایگزین در گوش داخلی مهره داران است ، كه دلالت دارد بر اینكه خط جانبی و بخش گوش داخلی داراری منشا مشتركی هستند.

توسعه سیستم خط جانبی وابسته به شیوه زندگی ماهی است. برای مثال در انواع شناگر فعال تعداد زیادی نوروماست در كانال ها تولید شده تا در سطح ، و خط بیشتر به سمت باله سینه ای متمایل ، و احتمالا برای كاهش صدای تولید شده به وسیله حركت باله است.

استفاده سیستم خط جانبی شامل جلوگیری از برخورد ، جهت یابی مربوط به جریان آب ، و شكاركننده ها است. برای مثال blind cavefish دارای ردیفی نوروماست بر روی سرشان هستند ، كه می توانند برای پی بردن به محل غذا بدون استفاده از بینایی استفاده كنند. و killifish می توانند موج های كوچك كه به وسیله حشرات بر روی سطح آب ایجاد می شود را حس كنند.

بعضی از سخت پوستان و سفالوپودا هم اندامی شبیه این دارند.