دیسلِکسیا یا نارساخوانی (اختلال در درک نوشته ها)
نارساخوانی، یک نوع اختلال یادگیری است که بر توانائی خواندن کودک تأثیر می گذارد. این عارضه در پسران شایع تر از دختران است و دقیقاً مشخص نیست که چه عاملی موجب این مشکل می شود. نارساخوانی اغلب جنبه ارثی دارد، ولی تاکنون، هیچ نقص ژنتیکی پیدا نشده است که علت آن باشد. بعضی از کودکان نارساخوان در اثر حادثه ای دچار آسیب مغزی شده اند؛ ولی دیگران چنین حادثه ای نداشته اند. با این حال، اثبات شده است که نارساخوانی، شکلی از عقب ماندگی ذهنی نیست و نارساخوانی با معلولیت جسمی، مشکلات فرهنگی، وضعیت اقتصادی و اجتماعی پائین یا آسیب های مادرزادی مغزی ارتباط مستقیم ندارد.
کودکی که دچار نارساخوانی است، معمولاً تا قبل از ورود به مدرسه هیچ مشکلی ندارد. در این هنگام کودک درمی یابد که نمی تواند کارهائی که کودکان دیگر به راحتی انجام می دهند، را انجام دهد. این تجربه می تواند ناراحت کننده و دردناک باشد. کودک اغلب قادر به بیان مشکل خودش نیست. در نتیجه، آنقدر پریشان حال می شود که با کلاس را به هم می ریزد و یا شدیداً گوشه گیر و ساکت می شود. کودکان دیگر، کودک نارساخوان را کودن خطاب می کنند و معلمان و والدین، کودک را تنبل یا بی انگیزه می خوانند. ولی در واقع کودک نارساخوان می تواند بسیار باهوش باشد و اغلب برای خواندن بسیار سخت تلاش می کند.
فشار از طرف والدین و معلمان برای سخت تر کار کردن می تواند گیج کننده و ناراحت کننده باشد و می تواند منجر به عصبانیت و تمرد شود. بعضی از کودکان که نارساخوانی دارند، فعالیت های دیگری را در پیش می گیرند که آنها را می توانند خوب انجام بدهند و این می تواند به آنها کمک کند که خودشان را با شرایط وفق دهند و احساس راحتی بیشتری کنند.
● علائم و نشانه ها
نارساخوانی از نظر شدت متفاوت است. بعضی از مشکلاتی که نارساخوان می تواند داشته باشد، به قرار زیر است: گیجی در مورد اینکه چپ دست یا راست دست است، مشکل در ساعت خواندن و یاد آوردن ترتیب روزهای هفته، ماه ها و یا فصول، فعالیت بیش از حد، مشکلات صحبت کردن، اشکال در تمیز و تشخیص چپ و راست و بالا و پائین از هم؛ مشکلات تعادلی و هماهنگی حرکتی، مشکلات حافظه، برعکس دیدن حروف و اعداد.
تشخیص نارساخوانی با یک سری آزمایش های بینائی و حافظه، فضا و زمان و ارزیابی پزشکی و روانشناسی انجام می گیرد. کودکی که علائم نارساخوانی دارد، می تواند به جای نارساخوانی، در واقع مشکلات شنوائی و بینائی، مشکلات احساسی و یا مشکلات سیستم عصبی مرکزی داشته باشد.
بیش از اینکه تشخیص نارساخوانی رد شود، احتمال علل جسمی یا روانی باید رد شود.
● مراقبت خانگی
کودکی که نارساخوانی دارد، نیازمند توجه و کمک ویژه از طرف خانواده است، با این حال، نباید بیش از حد مراقب کودک بود. کودک در عین حال که تشویق می شود، باید پیشرفت داده شود: ولی ابتدا ایجاد تعادل بین این دو کار آسانی نیست. پزشک و معلمان کودک باید در کار کردن با یک کود نارساخوان یا والدین همکاری کنند. این وضعیت می توانند برای تمام خانواده سخت باشد و والدین نباید نسبت به تأثیر این مشکل بر روی برادران و خواهران کودک نارساخوان حساس باشند و در صورت لزوم باید به آنها توجه بیشتری نشان دهند و حتی از متخصص کمک بگیرند.
● موارد احتیاط
▪ اگر کودک شما باهوش به نظر می آید، ولی مشکلات دور از انتظار در خواندن دارد، ممکن است نارساخوان باشد هر قدر مشکل زودتر روشن شود، برای کودک آسان تر خواهد بود. در اسرع وقت از یک متخصص کمک بگیرید.
▪ کودک را یک فرد شکست خورده در نظر نگیرید. بلکه او را تشویق کنید که مهارت های جدیدی پیدا کند.
● درمان پزشکی
نارساخوانی درمان ندارد. اگر کودک علاوه بر نارساخوانی، مشکلات جسمی یا روانی دارد، احتمالاً باید ابتدا این مشکلات برطرف شوند. سپس با یک طرح برنامه درمانی، می توان مشکلات خواندن را برطرف کرد. این برنامه به وسیله یک تیم تخصصی آموزشی مطرح می شود که در طی آن با کودک، والدین کودک، پزشک و معلمان مشورت می شود. این طرح شامل آموزش و پرورش ویژه براساس توانائی ها و مشکلات کودک خواهد بود.