کانی عبارت است از عناصر یا ترکیبات شیمیایی طبیعی جامد ، همگن ، متبلور و ایزوتروپ با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در زمین یافت می شود. خواص فیزیکی کانیها در حدود مشخص ممکن است تغییر نمایند. کانیها به صورت اجسام هندسی با ساختمان اتمی منظم متبلور می گردند که به آن بلور می گویند. اگر بلور یک کانی را به قطعات کوچک و کوچکتر تقسیم نماییم سرانجام به کوچکترین جزء دارای شکل هندسی منظم خواهیم رسید که آن را واحد تبلور ، سلول اولیه و یا سلول واحد بلور می نامند. از کنار هم قراردادن واحدهای تبلور شبکه بلور که سازنده اجسام متبلور است ایجاد می گردد.
علاوه بر کانیهای متبلور با دسته ای از ترکیبات دارای تمامی خواص کانی بجز سیستم تبلور می باشند که این دسته را شبه کانی می نامند و شرایط تشکیل کانیها بسیار متفاوت است ، برخی مانند پیریت ممکن است در شرایط بسیار متنوعی ایجاد گردند در حالیکه برخی دیگر به عنوان شاخص کانی ، فشار ، دما وجود عناصر رادیواکتیو و ... مورد استفاده قرار می گیرند. همه کانیها به استثنا شبه کانی ها در یکی از ۷ سیستم تبلور شناخته شده متبلور می گردند. برخی از کانیها در شرایط مشابه در کنار هم تشکیل می گردند که به آنها پاراژنز با کانی های همراه گفته می شود. کانیها در طبیعت در اندازه های بسیار متفاوتی یافت می شوند که بر این اساس آنها را به درشت بلور ، متوسط بلور ، ریز بلور و مخفی بلور تقسیم می نمایند. برخی از انواع درشت بلور و متوسط بلور در نمونه های دستی قابل تشخیص بوده ، انواع ریز بلور توسط میکروسکوپهای قوی و کانیهای مخفی بلور را به کمک اشعه ایکس و میکروسکوپهای الکترونی می توان شناسایی نمود.