کار شعرا و ادبا و از جمله ما این است که گرد هم آییم و در مقام رفیع شاعر بگوییم؛ وقتی که مُرد. و شعرا و ادبا و از جمله ما (خبرنگاران) چنین کردیم. روز دوشنبه جمع شدیم و از عظمت «صفارزاده» گفتیم و شنیدیم؛ «طاهره» زمان بود، عفیفه دوران بود، فلان بود و بهمان بود.... انجام وظیفه کردیم به نحو احسن؛ گرچه مراسم چندان گرم نبود، گرچه جمعیت فراوان نبود و گرچه تنها دسته ای از اهل ادب آمده بودند و دسته هایی نیامده بودند! به هر حال جمع شدیم؛ سخنی چند در بزرگداشت شاعر، شعری چند به پیوست و سرآخر هم قدمی چند پشت جنازه. تمام. بعضی هم تا امامزاده صالح (محل تدفین) رفتند؛ مصداق الحسان بالاتمام؛ اجرشان مأجور.
آخرین مجموعه «طاهره صفارزاده» را دیده اید؟ اوائل سال گذشته منتشر شد. اکثر ادبا و شعرایی که روز مراسم در مرگ شاعر گفتند، آن روز چیزی نگفتند و چیزی ننوشتند! احتمالا خبر نداشتند. شاید هم حال نداشتند! آن روز شاعر هنوز زنده بود. و احتمالا به برخی دوستان و علاقه مندان هم گفته بود که اگر شد چیزی بنویسند. به هر حال مجموعه شعرش به بازار آمده بود و دوست داشت نظراتی بشنود و از آخرین کارش بگویند. دریغ... تقریبا هیچ جا حرفی نشد؛ شاید تنها یکی دو جا (آن هم شاید).(۱) شاعر ناراحت بود. و حق هم داشت. احتمالا شاعر و نویسنده و هنرمند برای در و دیوار که نمی گوید! می خواهد دیده شود. دوست دارد خوانده شود. و البته مجموعه شعر صفارزاده چنین نشد. چند هفته گذشت. خبری نشد. چند ماه گذشت. خبری نشد. یک سال گذشت. رفتیم خانه خانم صفارزاده. یکی گفت: «استاد بایکوت شده اید» خانم صفارزاده چیزی نگفت. و ما لب گزیدیم، حیران شدیم، به سر زدیم، استغفار گفتیم، رگ به گردن کشیدیم: «چه کسی؟ کجا؟ کی؟» لحظه ای سکوت شد. بعد از دری دیگر گفتیم و وقت رفتن قول دادیم:
۱) به نحو احسن بازتاب خواهیم داد.
۲) مشکلات پخش کتاب را پیگیری خواهیم کرد.
۳) درباره اش خواهیم نوشت و ۴ و ۵ و ۶ و الخ. بیرون آمدیم. یک سال و اندی گذشت؛ وضعیت کمافی السابق. آب از آب تکان نخورد. و کسی چیزی نگفت. و ننوشت. و چنین شد که مجموعه آخر شاعر در بی خبری محض روی پیشخوان ها خاک خورد تا اینکه شاعر در خاک شد.پ
مراسم «صفارزاده» چندان شلوغ نبود. توقع بی جایی بود اگر می خواستید غلغله باشد. همه می شناختند اما مردم نمی شناختند. چرا؟ آیا حدس طرف درست بود؟ شاعر، بایکوت شده بود؟ دوست داشتند صدایش جایی نرسد؟ بعید است. چنین چیزی تقریبا امکان ندارد. جریان ساده تر از این حرف ها بود. مردم شاعرشان را تنها در حد اسمی می شناختند و ارگان های رسمی و غیررسمی آن زمان که زنده بود هیچ کدام اقدام خاصی نکرده بودند. و البته توقع بی جایی است که مردم بشناسند. نگذریم از اینکه شاید هم شعرش چندان عام پسند نبود. و نگذریم از اینکه بسیاری هم هستند که شعرشان نه عام پسند و نه خاص پسند است و همه می شناسند و عوام (و گاهی هم متأسفانه خواص) فکر می کنند این «بسیار»ی بسیار شاعرند و اندیشه شان سر به سقف می ساید و گوی از فلک می رباید! باری... کاری نشد. زمانی که شاعر زنده بود، کاری نشد و وقت مرگ نیز همچنین. اصلا خود مسوولین امر می شناختند؟! بعضی ها آری و بعضی ها هم شناختند؛ وقتی که مُرد. و بعضی ها هم نشناختند؛ حتی وقتی که مُرد.
متنی که خواندید «گزارش مراسم» نبود. پوزش می خواهیم. شاید باید مستطیل قرمزرنگی را که داخلش نوشته ایم «گزارش» برمی داشتیم. اما این متن، نقد هم نیست. تحلیل هم نیست. قطعه ادبی؟! داستان؟ عرض حال؟ شکایت؟ حکایت؟... نمی دانم اسمش را چه می شود گذاشت. پراکنده گویی ها بود در رسای شاعر. ضمنا آخرین حرف اینکه عنوان مطلب برگرفته است از ابتدای شعر «رضا براهنی» در رسای «خسرو گلسرخی»: «جهان ما به دو چیز زنده است / اول شاعر / دوم شاعر
و شما هر دو را کشته اید / اول خسرو گلسرخی را / دوم خسرو گلسرخی را»

پی نوشت:
(۱) «علی باباچاهی» سال گذشته در کتاب «شعر امروز، زن امروز» به «صفارزاده» پرداخت و انصاف این است که از این یک نکته نگذریم.
یاسر نوروزی