آموزش کودکان تیزهوش
همان طوری که اجتماع تمایل به آموزش ویژه برای کودکان عقب مانده را نشان می دهد برای کودکان تیزهوش که احتیاج به آموزش ویژه دارند زیاد علاقه ای نشان نداده اند و بسیار مشکل و یا غیرممکن خواهد بود که بتوان مطابق احتیاج اینگونه کودکان آموزش خاصی را تربیت داده و حتی بودجه ای برای آموزش مخصوص این نوع کودکان در نظر گرفت. خوشبختانه در دههٔ اخیر از آنجائی که بر تعداد این افراد اضافه شده لذا تمام دست اندرکاران آموزش و پرورش تأکید زیادی در روش های خاص آموزش برای این دسته از کودکان را دارند. بدین جهت قوانینی دولتی برای زیادتر کردن بودجه و حمایت از آموزش این افراد حتی تشکیل نظام و سازمان های مخصوص تیزهوشان نشان دهنده اهمیت و نیاز به روش های خاص آموزشی برای این دسته از کودکان می باشد.
اگرچه هنوز برای تعیین و تهیه برنامه های درسی تیزهوشان صحبت و مجادله زیاد است و این بحث و اختلاف بیشتر آن موقعی به چشم می خورد که تیزهوشان از گروه درس خوان یا هنردوست باشند. نبودن تحقیقات که از آموزش ویژه این افراد حمایت کند اختلاف نظر را بیشتر می کند. اگر تیزهوشی را نتیجهٔ عوامل مشترکی از قریحهٔ ذاتی و آموزش و پرورش صحیح بدانیم سهم برنامه های آموزش ویژه برای این دسته از کودکان مشخص می شود.
اختلافات فرهنگی، محرومیت های اجتماعی و اقتصادی و زندگی در محیط بسته و دور دست و خالی از انگیزه ها سه عامل مهم گروهی از تیزهوشان هستند که در پیشرفت آنان اشکال تولید می کند و مسلم است از بین بردن اشکالات فوق باعث پیشرفت سریع آنان خواهد شد.
آموزش این کودکان دارای سه خصیصهٔ زیر است:
۱. طرح برنامه تحصیلی مطابق با پیشرفت و درک عالی کودک.
۲. برنامه آموزشی شامل بر روش های یادگیری به خصوص شامل برنامهٔ تحصیلی در موارد به خصوص که لازمهٔ اینگونه شاگردان است.
۳. برقراری و تهیه تسهیلات مناسب برای تعدادی از اینگونه شاگردان جهت آموزش های لازم.
روش تسریع: روش تسریع و فرستادن این شاگردان به کلاس بالاتر روش قابل قبول همگانی نیست. بعضی مشکلات جسمانی و عاطفی را که ممکن است با کودکان بزرگتر رخ دهد ناچیز شمرده و توصیه می کنند با مطالعاتی که دارند از این روش نتایج مثبت گرفته و یا اشکالات چندانی مواجه نشده اند به خصوص اگر کودک دارای هوشبهر خیلی بالا باشد. توصیه شده است مطالعات دروس اضافی، کلاس های بالاتر و حتی گذاردن کلاس های تقویتی تابستانی ارتباط با شاگردان بزرگتر کم کم باعث عادت کودک به مسائل دشوارتر می شود. تشویق به استفاده از کتابخانه مخصوص و مفید غیردرسی، گزارش و بازدیدهای علمی، نشان دادن فیلم های تلویزیونی آموزنده و با محتوا به پرورش فعالیت های ذهنی این کودکان کمک شایانی می کند.
آموزگاران این قبیل کودکان بایستی مسئله را درک کنند و قبول داشته باشند، انعطاف پذیری و حمایت خاص از کودک بنمایند. آموزگار باید هوشبهر و قوای ذهنی عالی و از نظر فرهنگی بالا علاقه به مجلات و مقالات داشته و با اصول و موازین خاص آموزشی سعی کند مشکلات کودک را برطرف و قدرت خلاقیت کودک را تقویت و به او احترام بگذارند و فعالیت ها و کیفیات ذهنی کودک را تحریک کند. آموزگار باید قدرت خلاقیت و ایجاد برنامه های خاص را داشته و درک کند که کودک چگونه پیشرفت می کند و چگونه نیاز برای پیشرفت دارد و در صورت تشخیص اقدامات تحصیلی پیش درس برای آنها ترتیب داده و مشوق پیشرفت آنها باشد.
بهتر است اینگونه کودکان را قبل از شروع دوران مدرسه تشخیص داد و با برقرار کردن برنامه های مخصوص یادگیری، تفریحی، علمی و بازی های مخصوص نیروهای خلاقهٔ آنها را تقویت کرده و کودک را علاقمند به تحصیل و یادگیری بیشتر کرد.
توجه شود این کودکان از نظر کیفیت یادگیری با دیگران فرقی ندارند ولی از نظر کمیت فرق دارند و یادگیری مانند سایر کودکان است ولی خیلی سریع انجام می شود. به طور مثال کودک چهار ساله قادر می شود ضرب و تقسیم انجام دهد نقشه جغرافی بکشد و نقاشی های خوب و ارزنده ارائه دهد. این کودکان احتیاج به تقویت اعتماد به نفس، خودشناسی، استقلال فکری، عملی و سازنده دارند. پیدا کردن دوست، اظهارنظر در کارها و حل مسائل و مشکلات تحصیلی اجتماعی و محیطی و داشتن آموزگاران با تجربه که پاسخگوی تمام نیازهای آنها باشد لازم و ضروری است تا بتواند مدارج عالی را یکی پس از دیگری طی کند.
برنامه های پیش درس در دوران مدرسه و راهنمائی و دبیرستان به ترتیب و یاد دادن دروس کلاس بالاتر خواهد بود. به طور مثال در مدرسه استفاده از دروس راهنمائی و کتاب های مفید و در دوران راهنمائی دروس ریاضی و فیزیک دبیرستان و بالاخره در دبیرستان دروس دانشگاهی برای اینگونه شاگردان با موفقیت روبه رو شده است.