اولین روز پاییز با تولد هنرمند خوش صدای ایران و آشناترین نام آواز ایرانی همراه و همزمان شده است. هنرمندی که نقش غیرقابل انکاری در موسیقی معاصر دارد.
محمدرضا شجریان اول مهر ماه سال ۱۳۱۹ در مشهد در خانواده ای که پدربزرگش (علی اکبر) صدای بسیار رسایی داشت و به زیبایی آواز می خواند، متولد شد. پدرش مهدی هم از صدای پرطنین و رسایی برخوردار بود و در جوانی به قرائت قرآن رو آورد.
او شاگردان زیادی برای تلاوت قرآن تربیت کرد. از ۶ سالگی به خواندن قرآن پرداخت و در ۱۲ سالگی تلاوت قرآن در مجامع بزرگ مذهبی و سیاسی و از نوجوانی آموختن گوشه ها و ردیف های موسیقی را آغاز کرد.
سال چهارم دبیرستان به دانشسرای مقدماتی رفت و راه معلمی پیش گرفت. از ۲۰ سالگی نیز به معلمی در دهات خراسان پرداخت. یک سال بعد با دختری ازدواج کرد که او هم معلم دبستان بود.
با ورود به دانشسرا تمرین آواز را هم جدی تر دنبال کرد. از سال ۱۳۴۰ با هنرمندان رادیو خراسان آشنا شد و به جمع آنان پیوست؛ اما حاضر به ضبط برنامه موسیقی نبود.
سال ۱۳۴۶ به وسیله دکتر شریف نژاد، معاون رادیو خراسان به تهران رفت.
داوود پیرنیا، تهیه کننده برنامه گل ها صدای شجریان را شنید و او را به برنامه گل ها دعوت کرد.
همان سال به تهران منتقل شد و در دبیرستان صفوی مشغول کار شد. هنرهای دیگر را کنار گذاشت و آواز را جدی تر دنبال کرد و اولین اثرش با عنوان برگ سبز شماره ۲۱۶ از رادیو پخش شد. آن زمان با اسم هنری سیاوش بیدکانی کار می کرد و تا سال ۱۳۵۰ با همین نام کار را ادامه داد. سال ۱۳۴۹ همکاری خود با برنامه های تلویزیون ملی ایران آغاز کرد.
در سال ۱۳۵۰ با استاد فرامرز پایور آشنا شد و به مشق سنتور و آموزش ردیف آوازی صبا نزد ایشان پرداخت. سال ۱۳۵۱ نیز با استاد نور علی خان برومند آشنا و به آموزش سبک و شیوه آوازی طاهرزاده نزد وی مشغول شد.
آشنایی با استاد دوامی و نیز آموختن ردیف های آوازی از دیگر توفیقات شجریان در این سال بود.
سال ۱۳۵۲ وی به اتفاق گروهی از هنرمندان چون محمدرضا لطفی، ناصر فرهنگ فر، حسین علیزاده، جلال ذوالفنون، داوود گنجه ای، مقدسی، حدادی و دیگران هنرمندان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی را به سرپرستی استاد داریوش صفوت بنا گذاردند. سال ۱۳۵۶ شرکت دل آواز را تاسیس کرد و نیز در سال ۱۳۵۷ در مسابقات تلاوت قرآن سراسر کشور به مقام نخست رسید. در فاصله سال های دهه ۶۰ شجریان همکاری گسترده ای را با پرویز مشکاتیان آغاز کرد که حاصل آن آلبوم های ماهور، بیداد، نوا و دستان است. در همین سال ها به اتفاق گروه عارف کنسرت هایی را در خارج از ایران اجرا کرد.
از سال ۶۸ به بعد نیز با گروه پیرنیاکان و عندلیبی به اجرای کنسرت در آمریکا و اروپا پرداخت. آلبوم هایی چون یاد ایام، آسمان عشق و نیز دلشدگان حاصل این سال هاست.
او تا امروز برنامه های متعددی با هنرمندان مختلف در ایران و کشورهای مختلف جهان برگزار کرده است.
اواخر دهه ۷۰ با انتشار آلبوم شب، سکوت، کویر به آهنگسازی کیهان کلهر همکاری مشترکی را با کیهان کلهر، حسین علیزاده و پسرش همایون آغاز و کنسرت هایی را در اروپا و آمریکا اجرا کرد. حاصل این همکاری انتشار آلبوم های متعددی چون نوا، داد و بیداد و زمستان و همچنین مجموعه های صوتی تصویری از کنسرت ها بود.
در طول چند سال اخیر نیز شجریان همکاری های دیگری را با هنرمندانی چون مجید درخشانی، گروه خورشید، گروه هم آوا و هنرمندان جوان تر آغاز کرده است.

حمیدرضا عاطفی