روش مکانیکی (کولتیواتورزدن) یک خاک‌ورزی هنوز مهمترین راه کنترل علف‌های هرز است و در جاهائی که قابل اجرا باشد اقتصادی‌ترین روش هم خواهد بود.

با افزایش قدرت تراکتورها، عرض کولتیواتور نیز بیشتر شد نظر به اینکه نیازهای نیروئی به ازای هر متر عرض نسبتاً پائین است، حداکثر عرض کولتیواتورهای محصولات ردیفی عمدتاً با عواملی چون مانور پذیری، اثرات مربوط به تغییرات مقاومت کششی غیر متعادل ابزارهائی که با فاصله زیادی نیست به خط مرکزی تراکتور قرار دارند و جرم وسیله و کیفیت ساختمانی دستگاه محدود می‌شود. کولتیواتورهای عقب سوار یا جلو سوار موجود عرضی به بزرگی ۹ متر را تحت پوشش قرار می‌دهند. حداکثر تعداد ردیف‌های از ۸ ردیف ۱۰۲ سانتی‌متر تا ۱۶ ردیف ۵۱ سانتی‌منتری تغییری می‌کند.برخی از کولتیواتورها صرفاً دو ردیف ۱۰۲ سانتی‌متری تا ۱۶ ردیف ۵۱ سانتی‌متری تغییری می‌کند. برخی از کولتیواتورها صرفاً دو ردیف ۱۰۲ سانتی‌متری طراحی شده‌اند ولی اغلب کولتیواتورهائی که در حال حاضر مورد استفاده واقع می‌شوند حداقل چهار ردیف می‌باشند.

تراکتورهای مخصوص کولیتواتورهای محصولات ردیفی ـ تراکتور سه چرخ منظوری با فاصله قابل تنظیم میان چرخ‌های عقب و میان چرخ‌های جلو بطور گسترده‌ای مخصوصاً برای کولتیواتورهای بزرگتر استفاده می‌شود.

انواع کولتیوتورهای سوار

معمولترین نوعکولتیواتورها که می‌توان آنرا کولتیواتور با گروه‌های مجزا نامید برای هر ردیف یک یا دو گروه مستقل دارد.

کولتیواتورهای مخصوصی طراحی شده برای چغندر قند و سبزی‌ها که فاصله میان ردیف آنها کم است دارای قاب افزارهای پیوسته می‌باشند.

کولتیواتورهای عقب سوار باقاب پیوسته، مستقیماً به سه بازوی سیستم هیدرولیک تراکتور متصل می‌شوند. اگر فاصله عمودی میان نقاط اتصال بالائی و پائینی عادی باشد تقارب عمودی بازوها باعث می‌شود که وضعیت استقرار ابزار و عمق نسبی ابزار پس و پیش قرار گرفته بر روی قاب، با بالابری یا پایین آوری کولتیواتور تغییر نماید.

کولتیواتودوار

کولتیواتورهای قدرت‌گیر دوار برای کنترل علف‌های هرز و ایجاد مالچ سطحی در محصولات معینی، به‌ویژه محصولات با ردیف‌ها کم عرض چون چغندر قند و سبزیجات مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کولتیواتورهای دندانه‌دار

هر کولتیواتور دارای یک قاب و تعدادی دندانه برای خردو مخلوط کردن خاک است. هر دندانه دارای تیغه یا نوک قابل تعویض است که به اشکال مختلف برای کارهای متفاوت ساخته می‌شود. انواع تیغه‌های قابل جابه‌جائی و دندانه‌های گوناگون از جمله دندانه‌های صلب دندانه‌های فنردار، دندانه‌های فنری

کولیتواتورهای دوار

انواعی از آنها در باغبانی کاربرد دارد. انواع کوچک آن برای مصارف خانگی با موتورهای بنزینی یا برقی کوچک بکار می‌افتند. انواع دیگر روی ماشین‌های دستی و بسیاری از تراکتورها به‌صورت کولتیواتور دوار سوار مورد استفاده‌اند.

کولتیواتور دستی

نوعی معمولاً به تیلر گردان یا تراکتوری معروف است. تیغه‌ها توسط گردنده، رتور کولتیواتور می‌گردند. چرخ‌هائی برای حمل و نقل ماشین نصب شده است. در انتهای نوار کولتیواتور را به صورت نوسانی جلو و عقب می‌برد.

کولتیواترهای چرخ گرد

نیز در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شود. این ماشین‌ها مستحکم ساخته شده و معمولاً دارای جعبه دنده‌ای با سه دنده جلو و یک دنه عقب هستند. تعویض دنده به کمک کلاچ صفحه‌ای صورت می‌گیرد.

کولتیواتورهای دوارسوار

با اتصال سه نقطه در اندازه‌های مختلف ساخته شده است. اندازه‌های بزرگ را به‌صورت دنباله بند می‌سازند که با تراکتورهای قوی کشیده می‌شود [۴۶].

۴۶. ماشین‌های کشاورزی ـ دکتر احمد شفیعی