نوشابه های انرژی زا، در واقع نوشیدنی هائی هستند که افزودنی هائی از قبیل محرک های مجاز، ویتامین ها (خصوصاً ویتامین های گروه B) و مواد معدنی که تولید انرژی می کنند، در آنها به کار رفته است. از جمله دیگر مواد به کار رفته در این نوشیدنی ها می توان به کافئین، گیاه گوآرانا (GUARANA)، دانه قهوه، ساخارین (قند مصنوعی) و کراتین اشاره کرد.
در برخی از آنها ممکن است مقدار زیادی گلوکز یا شکر نیز به کار رفته باشد. طرفداران این نوع نوشیدنی ها بیشتر جوانان، دانش آموزان، افراد پرتحرکت و ورزشکاران هستند برای این که این نوشیدنی ها هرچه بیشتر به نوشابه های عادی شبیه شوند، به اغلب آنها اسانس و رنگ نیز اضافه می کنند.
● تاریخچه
(JOLT COLA) نوشابه ای با میزان کافئین بسیار زیاد به عنوان اولین نوشابه ٔ انرژی زا، از سال ۱۹۸۰ در آمریکای شمالی به بازار آمد. در این نوشابه درصد کافئین و شکر بیشتر از حد معمول بود و خریداران آن اغلب جوانان، افراد پرتحرک و متخصصین بودند.
هرچند خریداران می دانستند این نوشابه صد درصد سالم نیست، اما همین که به آنان امکان می داد ساعات بیشتری از روز را کار کنند، برایشان کافی بود. بعدها این نوشابه در میان افرادی که کارهای فنی انجام می دادند نیز رایج شد.
امروزه این نوشابه ها در بین متخصصین کامپیوتر، هکرها و به طور کلی افرادی که ساعت ها مقابل کامپیوتر می نشینند و کمتر می خوابند، بیشترین مصرف را دارد.
JOLT COLA هنوز هم به عنوان یک نوشابه انرژی زای شناخته شده در سراسر دنیا به فروش می رسد. در حال حاضر RED BULL هفتاد درصد از بازار فروش این نوع نوشابه ها را در دست دارد.
در کشور ژاپن قدمت این نوشابه ها به سال ۱۹۶۰ برمی گردد. در آن زمان نوشیدنی در بطری های دارو به فروش می رسید و آن دسته از کارگران ژاپنی که مجبور بودند شب ها بیدار بمانند از آن استفاده می کردند.
● متفاوت با نوشابه های ورزشی:
دقت داشته باشید که نوشابه های انرژی زا با نوشابه های ورزشی (SPORTS DRINKS) متفاوت است. اکثر نوشابه های انرژی زا، شکر و کافئین فراوانی دارند، در حالی که نوشابه های ورزشی برای متعادل کردن میزان مواد قندی، آب و مواد مغذی مصرف می شوند و درصد این مواد در آنها معادل مقداری است که در بدن موجود است.
● آیا مصرف این نوشابه ها اعتیادآور است؟
کافئنی و گیاه گوآرانا (GUARANA) از مواد اعتیادآور موجود در این نوشابه ها هستند که مصرف زیاد و طولانی مدتشان باعث خواهد شد تا به مصرف آنها عادت پیدا کنیم. درصد این مواد در نوشابه های انرژی زا، تقریباً با مقدار آنها در قهوه برابر است (البته میزان کافئین در انواع مختلف قهوه ها بسته به میزان برشته شدن دانه هایش، متفاوت است).
از آن جائی که ترک این مواد کار سختی نیست و سردرد از اصلی ترین عواقب آن است، اعتیاد به نوشابه های انرژی زا معمولاً جنبه روانی دارد.