زمانی که حدود ۲۵ سال پیش، موسسه مطالعات محیط زیست دانشگاه تهران (اکنون دانشکده محیط زیست) نخستین جشنواره زمین پاک را در کشور برگزار کرد، هیچ به مخیله مان خطور نمی کرد زمین پاک ایران این چنین دستخوش تغییرات شگرف رو به آشفته بشود، باز جای شکرش باقی است که به انحطاط و یا پسرفتگی دچار نشده است که بازگشت از آن وضعیت، به انرژی و توان فراتری نیازمند است. مراحل افت محیط زیست از پاکی تا پسرفتگی شامل پنج مرحله است. البته خود مرحله پاکی را می توان توازن بین ماده و انرژی طبیعی دانست که در آن محیط زیست تقریبا یک شبه خود مهیای خود پالاپی و یا بازگرداندن به وضعیت اول پیش از تخریب می شود.
۱) تنش دار: کمی نامتوازنی در تبدیل ماده و انرژی طبیعی وجود دارد: محیط زیست به زمانی طولانی برای بازگشت نیاز دارد.
۲) نابه سامان: نامتوازنی در تبدیل ماده و انرژی طبیعی از حد اندک فراتر رفته است: محیط زیست به طول مدت یک نسل نیاز دارد تا بازگردد.
۳) آشفته: نامتوازنی به حدی رسیده است که باید ماده و انرژی توسط انسان ها در طول مدت یک نسل هزینه شود تا محیط زیست بتواند به حالت نخستین بازگردد (وضعیتی که ما اکنون با آن روبه رو هستیم).
۴) تباه: نامتوازنی به حدی رسیده است که باید ماده و انرژی توسط انسان ها در طول مدت دو نسل هزینه شود تا محیط زیست بتواند به حالت پیشین بازگردد.
۵) پسرفته یا تخریب یافته: نامتوازنی به حد افراط رسیده است که حتی با صرف ماده و انرژی نمی توان محیط زیست را به حالت نخستین بازگرداند. مگر خدا رحم کند.
حال ببینیم چرا محیط زیست، دچار چنین مخمصه ای شده است. اکنون می پنداریم که ما انسان ها از پاکی زمین سوءاستفاده کرده و اهریمن وار از آن بهره کشی کرده ایم. بهره برداری و بهره وری. منظورم از ما انسان ها همگی مان نیستیم. هستند کسانی که دل می سوزانند برای محیط زیست کشورمان و جهان (پیش کسوتانی که اینک دل سوخته شده اند و یا جوانانی که دل می سوزانند (مانند اکثر جوانان عاشق محیط زیست). مراد آن انسان هایی هستند که در دل شان اهریمنی نهفته است. مصداق آنچه که امسال در تبریک نوروز برای همه نوشتم.
امسال ۶۳ سال می شود که زندگی می کنم.
اکنون می پندارم که:
▪ در دل هر آدمی اهریمنی نهفته است.
▪ در پاره ای مرده/ در برخی خفته
▪ در یکی بیدار و در دیگری زنده است
▪ خداوندگار اگر ما را از وجود زنده اهریمنان مصون بدارد، امیدوارم که دوباره به زمین پاک بازگردیم.