۱- انسان ها هم زیست دایناسورها بوده اند. دایناسور و انسان تنها در كتاب ها، فیلم ها و كارتون ها همزیست اند. آخرین دایناسورها (غیر از پرندگان) به طور شگفت انگیزی ۶۵ میلیون سال پیش …

۱- انسان ها هم زیست دایناسورها بوده اند. دایناسور و انسان تنها در كتاب ها، فیلم ها و كارتون ها همزیست اند. آخرین دایناسورها (غیر از پرندگان) به طور شگفت انگیزی ۶۵ میلیون سال پیش از بین رفتند، در حالی كه قدیمی ترین فسیل های نیاكان انسانی تنها ۶ میلیون سال قدمت دارند.

۲- پستانداران تنها پس از مرگ دایناسورها تكامل یافتند. پستانداران بیش از ۱۵۰ میلیون سال زیر سایه دایناسورها زیستند و فرصت های بوم شناختی را به شكل جانورانی شب رو و كوچك (با وزنی در حدود ۲ گرم) همچنان حفظ كردند. نیاكان پستانداران تحت عنوان synapsid، در واقع پیش از دایناسورها پدید آمده اند. پستانداران تا ۶۵ میلیون سال پیش همچنان كوچك بودند تا اینكه انقراض دایناسورها فرصت را برای پدید آمدن پستانداران بزرگ تر فراهم كرد و اكثر گونه های شناخته شده پس از این دوره تكامل یافتند.

۳- پستانداران با خوردن تخم های دایناسورها آنها را منقرض كردند. دایناسورها و پستانداران ۱۵۰ میلیون سال هم زیست بودند. با وجود آسیب پذیر بودن لانه آنها، دایناسورهای كوچك تر احتمالاً خطرناك ترین شكارچیان محسوب می شدند. اكثر پستانداران در آن زمان به قدری كوچك بودند كه توانایی خوردن تخم دایناسورهای بزرگ را نداشتند.

۴- برخورد سیارك به تنهایی موجب نابودی دایناسورها شده است. لایه ای از صخره های سرشار از ایریدیم، برخورد سیارك ۱۰ كیلومتری را - در آب های كم عمقی كه امروز شبه جزیره یوكاتان مكزیك را پوشانده - در ۶۵ میلیون سال پیش تائید می كند. این برخورد حفره ای به عرض ۱۸۰ كیلومتر ایجاد كرد. شواهدی از اینكه هیچ دایناسور غیرپرنده ای پس از برخورد دوام آورده باشد در دست نیست، بنابراین هنوز هم دقیقاً نمی دانیم دایناسورها چگونه از بین رفتند. برخورد تنها می توانست دایناسورهای حول و حوش حفره را نابود كرده باشد اما پیامدهای پایدار و ویران كننده ای هم بر جای گذاشت چون سونامی های عظیم، باران های اسیدی و ابرهایی از غبار كه سال ها یا حتی دهه ها باعث تاریكی و سرمای زمین شدند. بنا بر نظریه دیگر حتی پیش از برخورد، دایناسورها در اثر تلفات ناشی از كاهش سطح آب دریاها و فوران های آتشفشانی رو به ضعف بوده اند. احتمالاً تركیبی از این اثرات باعث انقراض دایناسورها شده است.

- ۵ دایناسورها به خاطر عدم موفقیت در دوره های تكاملی منقرض شدند. دایناسورها بیش از ۱۵۰ میلیون سال دوام آوردند پس نمی توان آنها را ناموفق دانست. انسان ریخت ها تنها ۶ میلیون سال زیسته اند و «هومو ساپینس» هم سابقه ای بیش از ۲۰۰ هزار سال ندارد. دایناسورها در زمان خود دیگر جانوران را از دور رقابت خارج كردند اما در برابر پیامدهای برخورد سیارك دوام نیاوردند.

۶- همه دایناسورها ۶۵ میلیون سال پیش از بین رفتند. پرندگان حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش تكامل یافتند. به عقیده اكثر كارشناسان آنها از دایناسورهای شكارچی كوچكی تكامل یافته اند كه بنا بر شیوه های نوین، می توان آنها را میان دایناسورها جای داد. شاید این دایناسورهای پرنده پس از برخورد سیارك آسیب هایی را هم متحمل شدند اما به سرعت به حال اول بازگشتند.

۷- دایناسورها جانورانی كند و تنبل بوده اند. دیرین شناسان پیشین تصور می كردند دایناسورها جاندارانی كند و كم تحرك بودند كه «رقابت تكاملی» را به پرندگان و پستانداران واگذار كرده اند. در مطالعات اخیر هیچ نشانی از كشیدن كند دم ها پشت سرشان دیده نمی شود. اكثر دایناسورها احتمالاً تحركی مشابه پستانداران بزرگ كنونی داشته اند. دایناسورهای گوشت خوار مثل شیرها شكارچیانی فعال بوده اند كه پس از خوردن شكار استراحت می كردند. در سال ۲۰۰۰ تحقیق روی فسیلی كه به طور فوق العاده ای در بستر رود داكوتای جنوبی سالم مانده بود نشان داد دایناسورها مثل پرندگان و پستانداران، قلب هایی قوی تر از خزندگان كنونی داشته اند. قلب های چهار حفره ای نشان از متابولیسمی شبیه پرندگان و فعال دارد.

۸- همه خزندگان خشكی زی پیش از تاریخ دایناسور بوده اند. پیش از تكامل نخستین دایناسورها در ۲۳۰ میلیون سال پیش، طول خزندگان خشكی زی به ۵ متر می رسید. برخی مثل Dimetrodon كه در دوران پرمین (۲۹۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش) در آمریكای شمالی گسترش یافت، خویشاوند دایناسورها بودند اما دایناسور حقیقی محسوب نمی شوند.

۹- خزندگان دریایی دایناسور بودند. چندین گونه از خزندگان دریایی طی دوران دایناسورها تكامل یافتند اما تمام دایناسورهای حقیقی جانورانی خشكی زی بودند. تمساح های دریایی هم مثل دیگر تمساح ها خویشاوندان نزدیك دایناسورها محسوب می شوند. خزندگان دریایی بزرگ و منقرض شده ای مانند plesiosaurs، pliosaurs، mosasaurs و ichthyosaurs هم جزء این دسته هستند.

۱۰- خزندگان پرنده دایناسور بوده اند. خزندگان پرنده با نام pterosaurs، اولین بار پس از دایناسورها ظاهر شدند و پس از آن هم همزمان با آنها از بین رفتند. بزرگترین شان هم اندازه یك هواپیمای كوچك بود ولی با اینكه خویشاوندان نزدیك دایناسورها محسوب می شوند، دایناسورهایی حقیقی نیستند.

برای اطلاعات و اخبار اختصاصی دایناسورها به سایت زیر مراجعه كنید:

www.newscientist.com/channel/life/dinosaurs