علی خان شکارچی، سرهنگ را به کنار چشمه ای برد، رختخواب سفری را انداخت و از او خواست که استراحت کند و بعد گفت او خود بیدار خواهد ماند و سرهنگ را بیدار خواهد کرد.
این سرهنگ همان گولد اسمیت سرهنگ انگلیسی بود که در زمان لطفعلی خان زند بارها با او ملاقات کرد و خاطرات خود از سفرهایش به ایران و ملاقات هایش با خان زند را به یادگار گذاشت. این دو برای شکار گورخر به دشت رفته بودند.
صبحگاه علی خان سرهنگ را از خواب بیدار کرد. یک گله گور خر از راه می رسیدند. سرهنگ تفنگ دورزن انگلیسی خود را آماده کرد و قراول رفت. یک ماده گور خر در تیررس بود، علی خان ممانعت کرد، ماده را نباید زد. یک کره پدیدار شد، باز هم علی خان اجازه تیر نداد.
نوبت به یک ماده و کره اش رسید و باز هم علی خان جلوی سرهنگ را گرفت. یک نر جوان هم به همین ترتیب نجات یافت و بالاخره یک نر بزرگ و پیر نظر علی خان را جلب کرد.
پس از آنکه حیوان سیراب شد، او اجازه تیر داد! تیمور لنگ در خاطرات خود می نویسد وقتی که به طبرستان رسید، مردان و زنان طبری را دید که از سپاه او نهراسیدند و هنگامی که سربازان مشغول استفاده از میوه درختان شدند، به تیمور گفتند سربازانت، هر قدر می خواهند بخورند ولی شاخه ها را نشکنند!
قرن ها بعد یعنی همین ۳۰سال قبل عده ای از فلاسفه در غرب نسخه توسعه پایدار و برداشت پایدار را برای بشریت نوشتند. در جایی صحبت می کردم و گفتم ما ایرانی ها با این سابقه تمدن، احتیاجی به نگاه کردن به غرب نداریم و کافی است به عقب بنگریم تا راه حل مسائل و مشکلات زیست محیطی خود را بیابیم.
به راستی آیا نگاهی که ما به محیط زیست داریم و چگونگی رفتار برخی از ما هیچ مناسبتی با اعتقادات و کردار اجدادمان دارد؟ در ایام نوروز با یک همکار خارجی، سفر کوتاهی به شمال داشتیم. به راستی در پارک ها و جنگل ها و مناطق تفریحی مانند پارک سی سنگان که گردشگران تجمع کرده بودند، از رفتار آنها خجالت کشیدم.
مگر می شود که ایرانی ها با آن فرهنگ و آگاهی، یک پارک را تبدیل به زباله دانی کنند؟ سرتاسر پارک را زباله پوشانده بود. هر کس که یکی دو ساعت در این پارک اتراق می کرد، انبوهی از زباله (به خصوص پلاستیک) را رها می کرد و می رفت.
مگر ما مردمی نیستیم که آب، خاک، درخت و هوا را محترم می داشتیم و آن را آلوده نمی کردیم؟ مگر ما امت پیامبری نیستیم که می فرمود: شکستن شاخه درخت مانند شکستن بال فرشتگان است؟ چند نفری که از این وضع به ستوه آمدند دور ما جمع شدند و راه چاره می خواستند.
من فکر می کنم که ما نیاز به فرهنگ سازی داریم. مثلا اگر سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی که در این مورد تجربه داشتند، اعلامیه ای را تهیه می کردند و با یک کیسه زباله به هر بازدیدکننده تحویل می دادند و با خوشرویی از آن ها می خواستند که زباله خود را پراکنده نکنند...؟
باز هم می بینیم که فرهنگ سازی از دامان پاک و پر مهر مادران و سایه پرغرور پدران ایرانی شروع می شود و این تعلیمات تا به آخر در ذهن فرزندان نقش می بندد. در کودکی چیزی را داخل حوض آب منزلمان انداختم، مرحوم مادر بزرگم نهیب زد که «آب، مهر حضرت فاطمه است» حق نداری به آن بی احترامی کنی! جای چنین تعلیماتی در ساحت مقدس خانه های ایرانی خالی است. به راستی جای آن است که کمی به عمق بنگریم و من از آن تاریخ به آب سلام می کنم.

اسماعیل کهرم