سعید زین العابدینی تجربه ی ساخت سه فیلم کوتاه را در کارنامه دارد اما اسرا را نخستین کار جدی خود می داند.
زین العابدینی پیش از این به مدت یک سال و نیم مدیر روابط عمومی انجمن سینمای جوانان ایران بود. و برای مدتی مدیر روابط عمومی اداره تئاتر، مسئول اتاق خبر مرکز هنرهای نمایشی، مسئول اتاق خبر جشنواره روستا، مدیر روابط عمومی نشر ماه ریز، نشر کتاب نادر و نشر افق را نیز برعهده داشته است.
وی همچنین دو نمایشنامه «چاه» و «تاول» را کارگردانی کرده و برای نشریات متعددی از جمله نشاط، عصرآزادگان و نوروز هم مقالاتی نوشته است.
● ایده ی اولیه ساخت فیلم چگونه شکل گرفت؟
ایده ی اولیه ساخت این فیلم از دیدن نقاشی های سقف «ساقه نفار» (اتاقک های چوبی ای که در کنار برخی قبرستان و تکیه های شمال کشور است) شکل گرفت. بر سقف این ساقه نفارها نقاشی هایی مختلفی از داستان های پیامبران و برخی افسانه های مربوط به پیدایش زمین کشیده شده است. در زمان های قدیم رسم بوده که مریض ها در ساقه نفار می خوابیدند و به سقف زل می زدند و یک حس بهتری پیدا می کردند.
احساس می کنم که به خاطر یک دغدغه ی شخصی این فیلم را ساختید...
کاملا همین طور است. من بار اول حدود ۳ سال پیش برای عکاسی به ساقه نفار رفته بودم و آنجا به ذهنم رسید که مستندی در این باره بسازم اما از آنجایی که ذهنیتم همیشه داستانی است این طرح به سمت و سوی یک فیلم داستانی رفت و با آمدن شخصیت اسرا دیگر نقاشی ها برای من در وهله دوم قرار گرفتند و شخصیت برایم مهم تر شد.
می خواستم در مستندی که قرار بود بسازم به تمام این نقاشی ها از ابتدای پیدایش زمین تا معراج پیامبر (ص) بپردازم و شخصیت اسرا همین تم را برعهده گرفت. در واقع اسرا مسافر بی توشه آسمان است که در پی توشه ای از جهان پیرامون و جهان درون خویش برای رسیدن به خویشتن، خویش است.
وقتی قرار شد داستانی کار کنم، دغدغه هایم نسبت به انسان و جاودانگی و سیر تکاملش هم وارد فیلم شد.
در یک بخش هایی فیلم بیش از حد بر مبنای مونولوگ پیش می رود. چرا این قدر به مونولوگ تاکید داشتید؟
این برمی گردد به علاقه ای که به ادبیات و سینمای فرانسه دارم. شخصیت هایی که مدام در فیلم ها و داستان ها پرحرفی می کنند مثل فیلم املی. فکر می کردم مونولوگ بیشتر به آن حسی که می خواهم به مخاطب بدهم کمک می کند. آدم هایی که در سکوت با خودشان حرف می زنند را خیلی دوست دارم.
فیلم تان نسبت به یک فیلم کوتاه طراحی صحنه ی کار شده و خوبی داشت. چه شد که به این چیدمان صحنه رسیدید؟
من در فیلم کوتاه تنهایم نگذار به کارگردانی علیرضا توانا برنامه ریز و دستیار کارگردان بودم و خانم ملک جهان خزایی طراحی صحنه آن فیلم را برعهده داشتند و چون دستیاری نداشتند من به عنوان دستیار به ایشان هم کمک کردم. نگاه من به طراحی صحنه بعد از آن همکاری تغییر کرد. استفاده از تجربیات خانم خزایی بهم یاد داد که طراحی صحنه براساس محتوا در فیلم خیلی مهم است.
من می خواستم کار شبیه نقاشی باشد. قاب بندی ها شبیه نقاشی باشد. حال و هوای فیلم هم که مربوط به نقاشی بود و اتفاقا طراح صحنه ام هم نقاش بود.
ما قبل از شروع کار زمان زیادی را برای چیدمان صحنه می گذاشتیم. من خیلی در این زمینه و همچنین صدابرداری و... هم وسواس داشتم اما وقتی کلید می زدیم چون همه چیز سرجای خودش بود کار به خوبی پیش می رفت.
ظاهرا قرار است به زودی نخستین فیلم بلند سینمایی تان را هم بسازید. کارتان در چه مرحله ای است؟
من فیلمنامه را نوشته ام و الان مشغول بازنویسی هستم که البته فکر می کنم تا قبل از شروع فیلمبرداری این بازنویسی ها ادامه داشته باشد. نام فیلم خیزران است و به نوعی در امتداد همین فیلم ساخته می شود. با یکی دو تا اسپانسر هم صحبت کرده ام و قول های مساعدی را گرفته ام اما هنوز هیچ چیز قطعی نیست.
همان طور که می دانید نخستین جشنواره سینمای مستند ایران «سینما حقیقت» مهرماه امسال برگزار می شود.
● نظر شما راجع به برگزاری این جشنواره چیست؟
برگزاری این جشنواره باعث شادی همه فیلمسازان است هر چند که این اتفاق خیلی دیر افتاد و در این چند سال به خاطر فقدان چنین جشنواره معتبر و مستقلی خیلی از استعدادها هدر رفت. این طور که من در فراخوان این جشنواره دیدم یک نگاه علمی و اصولی پشتش است. امیدوارم این جشنواره به خوبی برگزار شود و تاثیر مثبتی در روند سینمای مستند داشته باشد.