کمال گرایی یا رسیدن به ایده آل، از جمله موضوعاتی است که امروزه در بسیاری از جلسات گروهی مطرح می شود. کمال گرایی در واقع باوری غیرمنطقی است که اشخاص نسبت به خود و محیط اطراف خود دارند. افرادی که کمال گرا هستند، معتقدند که خود و محیط اطراف شان باید کامل باشد و هرگونه تلاشی در زندگی باید بدون اشتباه و خطا باشد. در همین رابطه این مقاله به بررسی کمال گرایی و آثار آن می پردازد.
کمال گرایی نوعی نگرش در زندگی است که همه چیز باید کامل، بدون اشتباه و انحراف باشد.عادتی است که از دوران جوانی آشکار شده و شما را نسبت به نقایص، کوتاهی ها و ضعف ها در خود و دیگران حساس کرده است. افراد کمال گرا از شکست می ترسند و بر این باورند که اگر کامل نباشم، شکست می خورم و دیگران من را نمی پذیرند. آنها ▪ باخود فکر می کنند: «اگر من به هدفم برسم، می توانم ادامه دهم و این هدف را حفظ کنم.»
کمال گرایی عاملی بازدارنده است که اشخاص را نسبت به تغییر در رفتارهای عادی با ترس از اینکه نکند این تغییر به اندازه کافی خوب نباشد، باز می دارد. افراد کمال گرا تصور می کنند همیشه باید به ایده آل برسند و اگر کامل نباشند، بازنده اند. آنها به غلط تصور می کنند آنچه به دست می آورند مهم تر از خودشان است و فکر می کنند اگر در زندگی موفق نباشند، هیچ ارزشی ندارند. اشخاص کمال گرا به خود می گویند: «من هرگز نمی توانم به روشی که می خواهم تغییر کرده و پیشرفت کنم بنابراین چرا تلاش کنم. من انسانی هستم که مستعد اشتباه و نقصم بنابراین نمی توانم به روشی ایده آل کارهایم را انجام دهم. پس برای رسیدن به هیچ کدام از اهداف و علایقم تلاش نمی کنم.» اعتقاد به این باورهای غلط در اشخاص کمال گرا تاثیرات و نتایج ناخوشایندی دارد که موارد ذیل را در بر می گیرد:
▪ کاهش اعتماد به نفس: اشخاص کمال گرا اعتماد به نفس کمی دارند زیرا هرگز نسبت به آنچه انجام می دهند، احساس خوبی ندارند و همیشه فکر می کنند بازنده اند.
احساس گناه: زیرا آنان نسبت به مسوولیت پذیر بودن خود در زندگی احساس گناه و خجالت می کنند.
بدبینی: بدبینی به این دلیل که کمال گرایان بر این باورند که رسیدن به یک هدف ایده آل بسیار مشکل است، بنابراین به آسانی ناامید و دلسرد می شوند.
▪ افسردگی: چون همیشه نیازمند تکامل هستند و فکر می کنند رسیدن به این هدف غیرممکن است در معرض افسردگی قرار دارند.
▪ انعطاف ناپذیری: نیاز به کامل بودن همه چیز در زندگی به انعطاف ناپذیری و سخت گیری در زندگی منجر می شود.
▪ وسواس: داشتن الگوها و ساختارهای زیاد در زندگی منجر می شود به اینکه شخص کمال گرا برای حفظ یک الگوی خاص بسیار جزیی نگر و سخت گیر باشد. رفتارهای وسواس گونه موجب مصرف وسواس گونه داروها، مواد مخدر و استعمال بیش از حد دخانیات و ... می شود.
▪ نداشتن انگیزه برای تغییر: باور به اینکه تغییر در زندگی هیچ گاه نمی تواند کامل و ایده آل باشد، موجب نداشتن انگیزه برای تغییر می شود.
اشخاص کمال گرا برای غلبه بر این احساسات بهتراست خود را به عنوان یک انسان پذیرفته و اشتباهات شان را ببخشند و بپذیرند که ایده آل تنها یک هدف یا راهنما است که برای رسیدن به آن باید تلاش کرد و ۱۰۰ درصد به دست نمی آید. باید زمانی را برای رسیدن به هدف مشخص کنند، خونسردی خود را حفظ کنند و بر خود سخت نگیرند. بهتر است بدانند که شرایط انسان ایجاب می کند که اشتباه کند، ضعیف باشد و نقص داشته باشد. انسان کمال گرا باید بداند که شکست او به معنای تمام شدن دنیا نیست و می توان دوباره از نو شروع کرد. شخص کمال گرا می تواند روش هایی را به کار برد تا زمانی که احساس خوب بودن نمی کند، فکر خود را عوض کند. یاد بگیرد که خود را آن گونه که هست بپذیرد و خود را از این ایده که باید چگونه باشد رها کند. با یک خود باوری از موفقیت و دستاورد خود لذت ببرد، بدون اینکه نیاز باشد آن دستاورد را حفظ کند. شخص کمال گرا باید خود را دوست داشته باشد و بر این باور باشد که مستحق داشتن چیزهای خوب است.خود را همیشه برنده تصور کند حتی اگر این تصور نیاز به صرف انرژی بیشتری دارد.وی باید تشخیص دهد که مهم ترین مساله رفتن در یک مسیر مستقیم است. شخص کمال گرا برای غلبه بر این ویژگی خود می تواند از سیستم های حمایت اجتماعی بهره برد. به این منظور بهتر است اشخاصی را به دوستی انتخاب کند که واقع بین بوده و در زندگی خود کمال گرا نباشند و اشتباهات، شکست ها و نقایصی را که رخ می دهد، ببخشند و فراموش کنند.