بزرگ ترها، تمایل دارند بازی را یک فعالیت نه چندان مهم در نظر بگیرند اما بازی در رشد شخصی و اجتماعی کودکان اثری بسیار مهم دارد و این اثر در تمام زندگی ادامه می یابد.
تحقیقات نشان می دهد که بازی فعال و پر از تصور و تخیل نه تنها بیشتر از سرگرمی و تفریح صرف بر رشد کودکان تأثیر دارد بلکه به رشد ابعاد فکری، اجتماعی، عاطفی و جسمانی کودکان کمک زیادی می کند.
بازی دوران کودکی مبنایی برای یادگیری و موفقیت تحصیلی آینده اوست. تحقیقات نشان می دهد که بازی و داشتن زنگ تفریح در مدرسه عملکرد درسی بچه ها را تقویت می کند. از طریق بازی، بچه ها یاد می گیرند چگونه با دیگران تعامل کنند. مهارت های زبانی خود را افزایش دهند مسائل را شناخته و آنها را حل کنند. و توانایی های خود را بشناسند.
به بیان خلاصه بازی به بچه ها کمک می کند تا جایگاه خود را در جهان بیایند. با رشد مفاهیم انتزاعی و ریاضی در آنها باعث می شود تا جهان واقعی را بهتر درک کنند. بازی برای رشد حافظه، مهارت های حل مسئله و خلاقیت در کودکان بسیار اهمیت دارد. بازی در رشد کودک، نقش های متفاوتی برعهده دارد.
●رشد جسمانی: بازی سخت و ورجه وورجه کردن باعث تسریع رشد بچه ها می شود. بازی، پیشگیری کننده خوبی در برابر چاقی کودکان است. بازی، باعث رشد عضلات و تناسب اندام در بچه ها می شود.
● رشد اجتماعی و عاطفی: بازی موجب می شود که کودک خود را به عنوان عامل فعال در محیط به حساب آورد و نه شخصی که فقط واکنش نشان می دهد. در خانواده و مدرسه، معمولاً از کودک می خواهند که از الگوهای رفتاری تعیین شده پیروی کند. اما در دنیای بازی، کودک می تواند دنیا را آنقدر کوچک کند که اندازه قدش شود و به میل خود آن را دستکاری کند. بچه هایی که بازی گروهی انجام می دهند نسبت به سایر کودکان قدرت همکاری، تصمیم گیری و رهبری بهتری دارند .همچنین در کنترل رفتار خود، کاهش پرخاشگری و... موفق تر عمل می کنند.
● تمرین نقش ها: کودک در نقش های پدر، مادر، فروشنده، مدرسه، دکتر و... بازی می کند. کودک، به کمک بازی های سازمان یافته یاد می گیرد که به نوبت بازی کند و فعالیت های خود را در ارتباط با فعالیت های فرد دیگری انجام دهد.
● شکل گیری هویت: بازی موجب می شود که کودک از خود بیرون بیاید و خود را از دید دیگران نگاه کند. بدین ترتیب کودک به خویشتن پنداری خود شکل می دهد.
● شاد بودن: شواهد نشان می دهد بچه های سالم همه سنین عاشق بازی کردن هستند. متخصصان و روان شناسان کودک معتقدند که مقدار زمانی که کودکان به بازی می پردازند عامل مهمی برای شاد بودن آنها در بزرگسالی است. با توجه به اهمیت بازی، برای اینکه والدین بهتر بتوانند از این فعالیت مهم برای رشد و پرورش کودک خود استفاده کنند، لازم است نکاتی را در نظر داشته باشند:
● مدت زمان تماشای تلویزیون را در کودکان کاهش دهید؛ بچه ها معمولاً ساعات زیادی را به تماشای تلویزیون و بازی های رایانه ای اختصاص می دهند که منجر به پرخاشگری، چاقی و... در آنها می شود. بنابراین لازم است از مدت زمان تماشای تلویزیون کاسته شود و به زمان بازی های مفید آنها افزوده شود.
● بیش از حد برای فرزندان تان برنامه ریزی نکنید؛ کودکان را وادار نکنید در سنینی که بیشتر دوران بازی و فعالیت های شاد برای آنهاست در کلاس های مختلف درسی و آموزشی صرف کنند. خانواده هایی که بیش از حد با برنامه عمل می کنند اوقاتی را برای بازی کودکان خود
باقی نمی گذارند.
● اسباب بازی های ساده برای بازی بچه ها انتخاب کنید؛ اسباب بازی های ساده و مواد طبیعی، مانند چوب، جعبه، توپ، عروسک، شن و... برای بچه ها فرصتی جهت بروز خلاقیت در آنها به وجود می آورد.
● ماجراجویی را در آنها تشویق کنید؛ زمانی را برای بازی های خارج از خانه اختصاص دهید طوری که بچه ها بتوانند بدوند، بالا بروند، مکان های قایم باشک برای خود پیدا کنند و به خیال پردازی بپردازند.
● آنها را برای انجام کارهای واقعی نیز تشویق کنید؛ فعالیت بزرگسالان مثل آشپزی، چمن زنی، شستن ماشین و.. الهام بخش بازی بچه ها هستند. اجازه دهید تا بعضی مواقع در امور خانه کمک کنند تا قدرت خلاقیت شان افزایش یابد. بچه ها دوست دارند زمان کوتاهی را به بزرگسالان کمک کنند و سپس به سراغ بازی خود بروند.