اصول زیست شناسی (Principles of Biology). رساله فلسفی در دو جلد، اثر هربرت اسپنسر(۱) (۱۸۲۰ ۱۹۰۳)، دومین رساله از آثار بزرگ او درباره تکامل (اصول نخستین، اصول روان شناسی ، اصول جامعه شناسی و اصول اخلاق).
"اصول زیست شناسی" در ۱۸۶۴ ۱۸۶۷ انتشار یافت. نویسنده در این رساله نشان می دهد که چگونه زندگی نتیجه سازگاری دائمی روابط درونی و بیرونی است. تغییرات نجومی، زمین شناختی و کائنات جو که پیوسته روی می دهد منشأ تغییراتی است که موجودات زنده به نوبه خود دائم در معرض آن اند. بر این تغییرات قوای ارگانیک نیز افزوده می شود که در نتیجه گیاهان و جانوران خود را محاط در شبکه پیچیده ای از روابط متقابل می یابند، به قسمی که تغییر یک نوع، تغییر شرایط زندگی همه انواع دیگر را در پی دارد.
بدیهی است که موجودات عوامل درونی خود را با این عوامل بیرونی، اعم از غیرارگانیک و ارگانیک، سازگار می کنند. ماده ارگانیک اگر قادر نباشد که با دگرگونی های درونی خود از تغییرات بیرونی پیروی کند، نابود می شود. ولی در حقیقت هرگونه تغییری در شرایط بیرونی، با از بین بردن تعادل درونی موجودات زنده، آنها را وادار می کند که ساخت جدیدی به خود بدهند و موجودات زنده بیش از پیش قابلیت واکنش در برابر تغییر محیط پیدا می کنند. بعضی با تکیه بر این اثر، اسپنسر را شاگرد ساده داروین دانسته اند، ولی باید گفت که اگر نظریات داروین خَلَثی در فلسفه اسپنسر را پر کرده است، نباید فراموش کرد که اسپنسر هفت سال پیش از انتشار اصل انواع داروین، با مقاله خود به نام «فرضیه تکامل» پایه های آن را ریخته بود. اسپنسر از راهی غیرمستقیم به این اعتقاد رسید که نظریه تکاملی درست است، یعنی از این راه که نمی توان فرضیه مخالف آن را پذیرفت. او قبل از داروین بر این عقیده بود که همه اشکال زنده کنونی ثمره تکاملی طبیعی است که از دیگر ساختارهای زنده ساده تری حاصل شده است