بی‌خوابی که به یک اختلال روانی مربوط است

مثلاً اختلال افسردگی ماژور، اختلال پانیک، اسکیزوفرنی و حداقل به مدت ۱ ماه به طول انجامد. در ۳۵% بیمارانی که با شکایت بی‌خوابی به مراکز اختلال خواب مراجعه می‌کنند، یک زمینه روانی وجود دارد. نیمی از بیماران مبتلا به افسردگی ماژور هستند.

بی‌خوابی مرتبط با اختلال روانی در شرایط مختلفی دیده می‌شود

مثلاً مراحل اولیه افسردگی خفیف، سوگ، اختلالات شخصیت، اختلالات تجزیه‌ای و اختلالات شبه‌جسمی.

اختلالات خواب ناشی از یک بیماری طبی عمومی

۱. بی‌خوابی، پرخوابی، پاراسومنیا یا ترکیبی از اینها ممکن است در اثر یک بیماری طبی عمومی ایجاد شود.


ـ تشنج‌های صرعی وابست به خواب؛ حملات تشنج تقریباً منحصراً در خواب روی می‌دهند.


ـ سردردهای خوشه‌ای (cluster headaches) وابسته به خواب و همی‌کرانیای حمله‌ای مزمن


۱. سردردهای خوشه‌ای مرتبط با خواب، شدید و یک‌طرفه هستند؛ معمولاً در طی خواب روی می‌دهند و ویژگی آنها الگوی متناوب حملات است.


۲. همی‌کراتیای حمله‌ای مزمن سردرد یک‌طرفه‌ای است که به کرات رخ می‌دهد و شروع ناگهانی دارد.


ـ آسم مرتبط با خواب؛ آسمی که با خواب تشدید می‌شود. در بعضی افراد ممکن است با اختلالات شایان‌توجهی بینجامد.


ـ علایم قلبی عروقی مرتبط با خواب؛ اختلالات ضربان قلب، نارسائی میوکارد، نارسائی عروق کرونر و تغییرات فشار خون که ممکن است با تغییرات فیزیولوژیک قلبی عروقی در طی خواب ایجاد یا تشدید شوند.


ـ ریفلاکس معدی - مروی مرتبط با خواب؛ بیمار با درد زیرجناغی سوزشی، احساس فشردگی یا درد قفسه سینه و یا مژه تلخ در دهان از خواب بیدار می‌شود. معمولاً با فتق هیاتال در ارتباط است.


ـ همولیز مرتبط با خواب (هموگلوبیتوری حمله‌ای شبانه)؛ نادر و اکتسابی است. همولیز و هموگلوبینوری متعاقب آن، در طی خواب تسریع می‌شوند. بنابراین ادرار صبحگاهی قرمز مایل به قهوه‌ای است.


۲. درمان در صورت امکان باید در جهت حل مشکل زمینه‌ای طبی باشد.

اختلال خواب ناشی از مصرف مواد

بی‌خوابی، پرخوابی، پاراسومنیا یا ترکیبی از اینها که در اثر مصرف یک دارو یا مسمومیت یا قطع مصرف ماده‌ای ایجاد شود.


۱. خواب‌آلودگی ممکن است با ایجاد تحمل نسبت به یک محرک دستگاه عصبی مرکزی یا قطع آن و یا تداوم مصرف تضعیف‌کننده‌های دستگاه عصبی مرکزی در ارتباط باشد.


۲. بی‌خوابی با ایجاد تحمل نسبت به داروهای آرام‌بخش، خواب‌آور، محرک‌های دستگاه عصبی مرکزی و استفاده درازمدت از الکل و یا قطع مصرف موارد مذکور در ارتباط است.


۳. مشکلات خواب ممکن است به‌عنوان آثار جانبی بسیاری از داروها (مثلاً آنتی‌متابولیت‌ها، داروهای تیروئیدی، داروهای ضدتشنج و ضدافسردگی‌ها) مطرح باشند.