مردمک‌ها بايد از نظر اندازه، شکل، پاسخ به نور و تطابق در هر دو چشم بررسى و با هم مقايسه شوند. اختلالات مردمک رادر بيمارى‌هاى عصبي، التهابات داخل چشمي، چسبندگى عنبيه، متعاقب اعمال جراحي، داروها و بعضى حالات طبيعى داريم. هنگام معاينه مردمک فرد بايد به دور نگاه کند.


مردمک مارکوس‌گان: هرگاه درحالت طبيعى نور را به يک چشم بتابانيم، مردمک هر دو چشم منقبض مى‌شود ولى به‌خاطر اينکه پاسخ مستقيم از پاسخ Consensual (در چشم مقابل) بيشتر است هرگاه نور را به چشم مقابل ببريم. به ميزان جزئى مردمک چشم مقابل انقباض بيشترى پيدا مى‌کند. حال اگر چشم مقابل به جاى اينکه کمى منقبض‌تر شود، گشاد شود، نشانه اختلال مسير آوران رفلکس نورى مردمک اين چشم است که باعث شده پاسخ Consensual ناشى از تابش نور به چشم مقابل شديدتر از پاسخ مستقيم ناشى از تابش نور به همين چشم باشد.