اسپينا بيفيدا به ناهنجارى‌هاى مهره‌ها که در آن بخش خلفى تيغه مهره‌ها جوش‌خوردگى پيدا نمى‌کند، اطلاق مى‌گردد. اين ناهنجارى‌ها به‌علت نقص در بسته شدن لوله عصبى در خلال هفته ۴ تا ۶ زندگى جنينى ايجاد مى‌شود. سه نوع اصلى اسپينا بيفيدا وجود دارد:


اسپينا بيفيدا اکولتا:

- اغلب بيماران هيچ علامتى ندارند. يک فرورفتگى در پوست يا رشد موها ممکن است روى مهره معيوب وجود داشته باشد.


- همراه با رشد کودک ممکن است علائمى مثل ضعف پاها، يا اختلال در اسفنکترهاى (دريچه‌هاي) مقعد و مثانه ظاهر شود.


مننگوسل:

- در بررسى جسمى يک برآمدگى کيسه مانند بر روى طناب نخاعى و در خط وسط پشت ديده مى‌شود.


- به‌ندرت علائمى مانند ضعف پاها عدم کنترل اسفنکترها وجود دارد.


ميلومننگوسل:

- در بررسى جسمي، يک کيست گرد، برجسته و با پوست ظريف، معمولاً در ناحيه پشت مشاهده مى‌شود.


- کنترل حرکتى و حسى در پائين ضايعه وجود ندارد (در پائين ضايعه بيمار فلج است).


- ضايعه در قسمت پائين قفسه سينه ممکن است باعث فلج کامل در زير کمر شود.


- معمولاً پاى چماقى وجود دارد، که به‌علت قرار گرفتن پاى فلج در رحم رخ مى‌دهد.


- عدم کنترل ادرارى و احتباس و عدم کنترل مدفوع و يبوست به‌علت صدمه اعصاب ناحيه خاجى وجود دارد.

ارزيابى تشخيصى

- تشخيص قبل از تولد از طريق انجام آمنيوسنتز و اندازه‌گيرى آلفافيتوپروتئين ممکن است، اين آزمايش براى کليه خانم‌هاى در معرض خطر پيشنهاد مى‌شود (زمانى‌که خودشان مبتلا بوده يا کودکان مبتلا دارند).


- تشخيص اصولاً براساس تظاهرات بالينى مى‌باشد.


- سى‌تى‌اسکن و MRI ممکن است براى بررسى‌هاى بعدى مغز و طناب نخاعى صورت گيرد.

درمان جراحى

- در مننگوسل و ميلومننگوسل، بستن ناحيه نقص يا برداشتن کيسه معمولاً هرچه زودتر بعد از تولد بايد انجام گيرد.


- جراحى براى پيشگيرى از صدمه بيشتر عملکرد عصبى و خطر پارگى کيسه و مننژيت و بهبود ظاهر و تسهيل جابه‌جائى کودک صورت مى‌گيرد.


- براى کودکانى که با روش‌هاى سوندگذارى متناوب نمى‌توانند کنترل ادرارى را کسب کنند، اقدامات جراحى شامل پيوند اسفکترهاى ادراري، پيس‌ميکرهاى مثانه‌اي، يا تغيير جهت مسير ادرارى ضرورى است.


اشکال مربوط به اسپينابيفيدا، ميلومننگوسل و مننگوسل
اشکال مربوط به اسپينابيفيدا، ميلومننگوسل و مننگوسل

آموزش به خانواده و حفظ سلامتى

- والدين بايد در مورد روش‌هاى اختصاصى مورد لزوم براى درآغوش گرفتن، وضعيت دادن، تغذيه، مراقبت از محل زخم جراحي، تخليه مثانه و تقويت عضلانى نوزاد، آموزش ببينند.


- نيازهاى ايمنى کودکى که دچار کاهش حسى است، مانند مراقبت از فشار طولانى‌مدت، خطر سوختگى در اثر آب گرم در حمام و جلوگيرى از صدمه در اثر تماس با اشياء تيز بايد توسط والدين رعايت شود.


- والدين بايد علائم و مشکلات همراه با اسپاينابيفيدا، مثل هيدروسفالي، مننژيت، عفونت‌هاى سيستم ادارى و حساسيت به لاتکس را بشناسند.


- پيگيرى مداوم و ارتقاء سلامتى شامل واکسيناسيون و ارزيابى رشد و تکامل بايد توسط والدين رعايت شود.


- کودکان فلج به‌علت عدم فعاليت در معرض افزايش وزن هستند. بنابراين تغذيه متعادل با چربى کم، کنترل غذاهاى مصرفى و تشويق به فعاليت بيشتر در حد امکان توصيه مى‌شود.


- براى اطلاعات بيشتر خانواده‌ها بايد به مراکز خدمات دهنده، مراجعه نمايند.