احکام لازم‌الاجراء

مادهٔ ۲۷۸

احکام لازم‌الاجراء عبارتند از:


- حکم قطعى دادگاه بدوى.


- حکم دادگاه بدوى که در مهلت مقرر در قانون نسبت به آن اعتراض يا درخواست تجديدنظر نشده باشد و يا اعتراض يا درخواست تجديدنظر نسبت به آن رد شده باشد.


- حکم دادگاه بدوى که مورد تائيد مرجع تجديدنظر قرار گرفته باشد.


- حکمى که دادگاه تجديدنظر پس از نقض رأى بدوى صادر مى‌نمايد.

مادهٔ ۲۷۹

هرگاه حکم صادره راجع به چند نفر باشد و در موعد مقرر بعضى از آنان به حکم اعتراض و يا درخواست تجديدنظر کرده باشند نسبت به بقيه پس از انقضاء مهلت اعتراض و يا تجديدنظرخواهى لازم‌الاجراء خواهد بود.

مادهٔ ۲۸۰

اعتراض يا درخواست تجديدنظر نسبت به يک قسمت از حکم مانع اجراء آن نسبت به ساير موارد نمى‌باشد.

ترتيب اجراء احکام

مادهٔ ۲۸۱

اجراء حکم در هر حال با دادگاه بدوى صادرکنندهٔ حکم يا قائم‌مقام آن به‌شرح مواد آتى مى‌باشد.

مادهٔ ۲۸۲

در مواردى‌که اجراء حکم مى‌بايست توسط مأموران يا سازمان‌هاى دولتى يا عمومى به‌عمل آيد دادگاه ضمن ارسال رونوشت حکم و صدور دستور اجراء و آموزش لازم، نظارت کامل بر چگونگى اجراء حکم و اقدامات آنان به‌عمل مى‌آورد.

مادهٔ ۲۸۳

عمليات اجراء حکم پس از صدور دستور دادگاه شروع و به‌هيچ‌وجه متوقف نمى‌شود مگر در مواردى‌که دادگاه صادرکنندهٔ حکم در حدود مقررات دستور توقف اجراء حکم را صادر نمايد.

مادهٔ ۲۸۴

کليهٔ ضابطين دادگسترى و نيروهاى انتظامى و نظامى و رؤساى سازمان‌هاى دولتى و وابسته به دولت و يا مؤسسات عمومى در حدود وظايف خود مکلف هستند دستورات مراجع قضائى را در مقام اجراء احکام رعايت کنند. تخلف از مقررات اين ماده علاوه بر تعقيب ادارى و انتظامى مستوجب تعقيب کيفرى برابر قانون مربوط مى‌باشد.

مادهٔ ۲۸۵

رفع ابهام و اجمال از حکم با دادگاه صادرکنندهٔ حکم است ليکن رفع اشکالات مربوط به اجراء حکم توسط دادگاهى که حکم زير نظر آن اجراء مى‌شود به‌عمل خواهد آمد.

مادهٔ ۲۸۶

اجراء احکام راجع به هزينهٔ دادرسي، تأديه خسارات و ضرر و زيان مدعيان خصوصى برابر مقررات مندرج در فصل اجراء احکام مدنى به‌عمل مى‌آيد.

مادهٔ ۲۸۷

هرگاه رأى به برائت يا منع تعقيب يا موقوفى تعقيب متهم صادر شود، رأى بلافاصله توسط دادگاه اجراء مى‌شود و چنانچه متهم به‌علت ديگرى بازداشت نباشد فورى از وى رفع بازداشت خواهد شد.

مادهٔ ۲۸۸

مجازات شلاق تعزيرى در موارد زير تا رفع مانع اجراء نمى‌شود:


- زنى که در ايام باردارى يا نفاس يا استحاضه باشد.


- زن شيرده در ايامى که طفل وى شيرخوار است حداکثر به مدت دو سال.


- بيمارى که به تشخيص پزشک قانونى يا پزشک معتمد دادگاه، اجراء حکم موجب تشديد بيمارى يا تأخير در بهبودى او شود. در اين مورد چنانچه اميدى به بهبودى بيمار نباشد يا دادگاه مصلحت بداند يک دسته تازيانه يا ترکه مشتمل بر تعداد شلاق که مورد حکم قرار گرفته است تهيه و يک‌بار به محکوم‌عليه زده مى‌شود.


- در مواردى‌که تبديل مجازاتى به مجازات ديگر برابر قانون لازم باشد مجازات اولى تا اتخاذ تصميم از طرف دادگاه اجراء نخواهد شد.

مادهٔ ۲۸۹

جنون بعد از صدور حکم و فرار محکوم‌عليه در حين اجراء حکم موجب سقوط مجازات تعزيرى نمى‌باشد.

مادهٔ ۲۹۰

محل و چگونگى اجراء حکم شلاق به تشخيص دادگاه با رعايت موازين شرعى و حفظ نظم عمومى و ساير مقررات مربوط در حکم تعيين مى‌شود.

مادهٔ ۲۹۱

بيمارى محکوم‌عليه موجب توقف اجراء مجازات حبس نمى‌شود مگر اينکه به تشخيص دادگاه اجراء حکم موجب شدت بيمارى و تأخير در بهبودى محکوم‌عليه باشد که در اين‌صورت دادگاه با تشخيص پزشک قانونى يا پزشک معتمد و اخذ تأمين متناسب اجازهٔ معالجه در خارج از زندان را صادر مى‌نمايد و اگر محکوم‌عليه تأمين ندهد به تشخيص پزشک و دستور دادگاه در زندان يا بيمارستان تحت‌نظر ضابطين دادگسترى معالجه مى‌شود.


تبصره:

در صورت جنون، محکوم‌عليه تا بهبودى در بيمارستان روانى نگهدارى مى‌شود. ايام توقف در بيمارستان جزو محکوميت وى محاسبه مى‌شود.

مادهٔ ۲۹۲

چگونگى پرداخت ديه و مهلت آن به‌ترتيبى است که در قانون مجازات اسلامى و قانون نحوهٔ اجراء محکوميت‌هاى مالى پيش‌بينى شده است.

مادهٔ ۲۹۳

قبل از اجراء حکم اعدام يا قصاص نفس يا رجم يا صلب مراسم مذهبى توسط اشخاصى که صلاحيت دارند نسبت به محکوم‌عليه انجام مى‌گيرد و هنگام اجراء حکم اعدام بايد رئيس دادگاه صادرکنندهٔ حکم يا نمايندهٔ او، رئيس نيروى انتظامى محل يا نمايندهٔ وي، رئيس زندان، پزشک قانونى يا پزشک معتمد محل و منشى دادگاه حاضر باشند. وکيل محکوم‌عليه نيز مى‌تواند حضور يابد. پس از حاضر کردن محکوم‌عليه در محل، رئيس دادگاه يا نمايندهٔ او دستور اجراء حکم را صادر و منشى دادگاه حکم را با صدار رسا قرائت مى‌نمايد، سپس حکم اجراء و صورت‌مجلس تنظيمى به امضاء حاضران مى‌رسد.


تبصره:

آئين‌نامهٔ اجرائى اين ماده و هم‌چنين چگونگى اجراء حکم شلاق ظرف مدت سه ماه توسط وزير دادگسترى تهيه و به‌ تصويب رئيس قوهٔ قضائيه خواهد رسيد.

مادهٔ ۲۹۴

اشخاصى که محکوم به حبس هستند، با اعلام نوع جرم و ميزان محکوميت براى تحمل کيفر به زندان معرفى مى‌شوند.

مادهٔ ۲۹۵

مدت تمامى کيفرهاى حبس از روزى شروع مى‌شود که محکوم‌عليه به‌موجب حکم قطعى قابل اجراء حبس مى‌شود.


تبصره:

چنانچه محکوم‌عليه قبل از صدور حکم لازم‌الاجراء به‌علت اتهام يا اتهاماتى که در پروندهٔ امر مطرح بوده بازداشت شده باشد مدت بازداشت قبلى از مقدار حبس او کسر خواهد شد.

مادهٔ ۲۹۶

کودک شيرخوار را از مادرى که محکوم به حبس يا تبعيد شده نبايد جدا کرد مگر اينکه مادر با رضايت، او را به پدر يا نزديکان ديگر وى بسپارد.

مادهٔ ۲۹۷

اشخاصى که به تبعيد محکوم شده‌اند، به محل اعزام و مراتب به دادگاه و نيروى انتظامى محل ابلاغ مى‌شود.


تبصره:

آئين‌نامهٔ اجرائى اين ماده ظرف مدت سه ماه توسط وزارتخانه‌هاى دادگسترى و کشور تهيه و به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد.

مادهٔ ۲۹۸

حکم برائت متهم در صورت درخواست او و با هزينهٔ خود وى در جرايد کثيرالانتشار اعلان مى‌شود.

مادهٔ ۲۹۹

در اجراء حکم به جزاء نقدي، ميزان محکوم‌به بايد به حساب خزانهٔ دولت واريز و برگ رسيد آن پيوست پرونده شود.

مادهٔ ۳۰۰

اجراء حدود شرعى برابر مقررات مندرج در قانون مجازات اسلامى خواهد بود.