صدور و انشاء رأى

مادهٔ ۲۹۵

پس از اعلام ختم دادرسى در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشاء رأى نموده و به اصحاب دعوا اعلام مى‌نمايد در غير اين‌صورت حداکثر ظرف يک هفته انشاء و اعلام رأى مى‌کند.

مادهٔ ۲۹۶

رأى دادگاه پس از انشاء لفظى بايد نوشته شده و به امضاء دادرس يا دادرسان برسد و نکات زير در آن رعايت گردد:


۱. تاريخ صدور رأي.

۲. مشخصات اصحاب دعوا يا وکيل يا نمايندگان قانونى آنان با قيد اقامتگاه.

۳. موضوع دعوا و درخواست طرفين.

۴. جهات، دلايل، مستندات، اصول و مواد قانونى که رأى براساس آنها صادر شده است.

۵. مشخصات و سمت دادرس يا دادرسان دادگاه.

مادهٔ ۲۹۷

رأى دادگاه بايد ظرف پنج روز از تاريخ صدور پاکنويس شده و به امضاء دادرس يا دادرسان صادرکنندهٔ رأى برسد.

مادهٔ ۲۹۸

در صورتى‌که دعوا قابل تجزيه بوده و فقط قسمتى از آن مقتضى صدور رأى باشد با درخواست خواهان، دادگاه مکلف به انشاء رأى نسبت به همان قسمت مى‌باشد و نسبت به قسمت ديگر، رسيدگى را ادامه مى‌دهد.

مادهٔ ۲۹۹

چنانچه رأى دادگاه راجع به ماهيت دعوا و قاطع آن به‌طور جزئى يا کلى باشد، حکم، و در غير اين‌صورت قرار ناميده مى‌شود.

ابلاغ رأى

مادهٔ ۳۰۰

مدير دفتر دادگاه موظف است فورى پس از امضاء دادنامه، رونوشت آن را به تعداد اصحاب دعوا تهيه و در صورتى‌که شخصاً يا وکيل يا نمايندهٔ قانونى آنها حضور دارند به آنان ابلاغ نمايد والاّ به مأمور ابلاغ تسليم و توسط وى به اصحاب دعوا ابلاغ گردد.

مادهٔ ۳۰۱

مدير يا اعضاء دفتر قبل از آنکه رأى يا دادنامه به امضاء دادرس يا دادرس‌ها برسد، نبايد رونوشت آن را به کسى تسليم نمايند. در صورت تخلف مرتکب به حکم هيئت‌هاى رسيدگى به تخلفات ادارى به مجازات بند (ب) مادهٔ ٔ (۹) قانون رسيدگى به تخلفات ادارى - مصوب ۱۳۷۲ - و بالاتر محکوم خواهد شد.

مادهٔ ۳۰۲

هيچ حکم يا قرارى را نمى‌توان اجراء نمود مگر اينکه به‌‌صورت حضورى و يا به‌صورت دادنامه يا رونوشت گواهى‌شده آن به طرفين يا وکيل آنان ابلاغ شده باشد.


نحوهٔ ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و ساير اوراق رسمى خواهد بود.


تبصره:

چنانچه رأى دادگاه غيابى بوده و محکوم عليه مجهول‌المکان باشد، مفاد رأى به‌وسيلهٔ آگهى در يکى از روزنامه‌هاى کثيرالانتشار مرکز يا محلى با هزينهٔ خواهان براى يک‌بار به محکوم‌عليه ابلاغ خواهد شد. تاريخ انتشار آگهي، تاريخ ابلاغ رأى محسوب مى‌شود.

حکم ضرورى و غيابى

مادهٔ ۳۰۳

حکم دادگاه حضورى است مگر اينکه خوانده يا وکيل يا قائم‌مقام يا نمايندهٔ قانونى وى در هيچ‌يک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به‌طور کتبى نيز دفاع ننموده باشد و يا اخطاريه ابلاغ واقعى نشده باشد.

مادهٔ ۳۰۴

در صورتى‌که خواندگان متعدد باشند و فقط بعضى از آنان در جلسهٔ دادگاه حاضر شوند و يا لايحهٔ دفاعيه تسليم نمايند، دادگاه نسبت به دعواى مطروحه عليه کليهٔ خواندگان رسيدگى کرده سپس مبادرت به صدور رأى مى‌نمايد، رأى دادگاه نسبت به کسانى که در جلسات حاضر نشده و لايحهٔ دفاعيه نداده‌اند و يا اخطاريه، ابلاغ واقعى نشده باشد غيابى محسوب است.

واخواهى

مادهٔ ۳۰۵

محکوم عليه غايب حق دارد به حکم غيابى اعتراض نمايد. اين اعتراض واخواهى ناميده مى‌شود. دادخواست واخواهى در دادگاه صادرکنندهٔ حکم غيابى قابل رسيدگى است.

مادهٔ ۳۰۶

مهلت واخواهى از احکام غيابى براى کسانى که مقيم کشور هستند بيست روز و براى کسانى که خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاريخ ابلاغ واقعى خواهد بود مگر اينکه معترض به حکم ثابت نمايد عدم اقدام به واخواهى در اين مهلت به‌دليل عذر موجه بوده است. در اين‌صورت بايد دلايل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهى به دادگاه صادر‌کنندهٔ رأى اعلام نمايد. اگر دادگاه ادعا را موجه تشخيص داد قرار قبول دادخواست واخواهى را صادر و اجراء حکم نيز متوقف مى‌شود. جهات زير عذر موجه محسوب مى‌گردد:


۱. مرضى که مانع حرکت است.


۲. فوت يکى از والدين يا همسر يا اولاد.


۳. حوادث قهريه از قبيل سيل، زلزله و حريق که بر اثر آن تقديم دادخواست واخواهى در مهلت مقرر ممکن نباشد.


۴. توقيف يا حبس بودن به نحوى که نتوان در مهلت مقرر دادخواست واخواهى تقديم کرد.


تبصره ۱:

چنانچه ابلاغ واقعى به شخص محکوم‌عليه ميسر نباشد و ابلاغ قانونى به‌عمل آيد، آن ابلاغ معتبر بوده و حکم غيابى پس از انقضاء مهلت قانونى و قطعى شدن به موقع اجراء گذارده خواهد شد.


در صورتى‌که حکم ابلاغ واقعى نشده باشد و محکوم‌ عليه مدعى عدم اطلاع از مفاد رأى باشد مى‌تواند دادخواست واخواهى به دادگاه صادرکنندهٔ حکم غيابى تدقمى دارد. دادگاه بدواً خارج از نوبت در اين مورد رسيدگى نموده قرار رد يا قبول دادخواست را صادر مى‌کند. قرار قبول دادخواست مانع اجراء حکم خواهد بود.


تبصره ۲:

اجراء حکم غيابى منوط به معرفى ضامن معتبر يا اخذ تأمين متناسب از محکوم‌له خواهد بود. مگر اينکه دادنامه يا اجرائيه به محکوم‌عليه غايب ابلاغ واقعى شده و نامبرده در مهلت مقرر از تاريخ ابلاغ دادنامه واخواهى نکرده باشد.


تبصره ۳:

تقديم دادخواست خارج از مهلت يادشده بدون عذر موجه قابل رسيدگى در مرحلهٔ تجديد‌نظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله مى‌باشد.

مادهٔ ۳۰۷

چنانچه محکوم‌عليه غايب پس از اجراء حکم، واخواهى نمايد و در رسيدگى بعدى حکم به نفع او صادر شود، خواهان ملزم به جبران خسارت ناشى از اجراء حکم اولى به واخواه مى‌باشد.

مادهٔ ۳۰۸

رأئى که پس از رسيدگى واخواهى صادر مى‌شود فقط نسبت به واخواه و واخوانده مؤثر است و شامل کسى که واخواهى نکرده است نخواهد شد مگر اينکه رأى صادره قابل تجزيه و تفکيک نباشد که در اين‌صورت نسبت به کسانى که مشمول حکم غيابى بوده ولى واخواهى نکرده‌اند نيز تسرى خواهد داشت.