مادهٔ ۱۶۶

دادگاه بخش، مهر مخصوصى براى مهر و موم ترکه خواهد داشت و نمونهٔ آن بايد نزد رئيس دادگاه شهرستان باشد.

مادهٔ ۱۶۷

اشخاص مذکور زير مى‌توانند درخواست مهر و موم ترکه را بنمايند:


۱. هريک از ورثهٔ متوفى يا نمايندهٔ قانونى آنها.


۲. موصى‌له در صورتى‌که وصيت به جزء مشاع شده باشد.


۳. طلبکار متوفى که طلب او مستند به سند رسمى يا حکم قطعى باشد به مقدار طلب، در صورتى‌که در مقابل طلب، رهن نبوده و ترتيب ديگرى هم براى تأمين طلب نشده باشد.


۴. کسى‌که از طرف متوفى به‌عنوان وصايت معين شده باشد.

مادهٔ ۱۶۸

دادگاه بخش در موارد زير پس از اطلاع اقدام به مهر و موم مى‌نمايد:


۱. در موردى‌که کسى‌که در خانهٔ استيجارى يا مهمانخانه و امثال آن فوت شده و کسى براى حفظ اموال او نباشد.


۲. در صورتى‌که از اموال دولتى يا عمومى نزد متوفى امانت باشد.


در مورد شق اول اين ماده مالک خانه يا مدير مهمانخانه و امثال آن مکلف هستند به دادگاه بخش اطلاع دهند.

مادهٔ ۱۶۹

در مورد شق ۲ مادهٔ فوق، مهر و موم فقط نسبت به اموال دولتى يا عمومى که نزد متوفى امانت بوده است، به‌عمل مى‌آيد مگر اينکه اشخاص صلاحيت‌دار درخواست مهر و موم نسبت به بقيهٔ اموال را بنمايند.

مادهٔ ۱۷۰

در صورتى‌که قبل از حضور دادرس دادگاه بخش در محل ترکه اقدام فورى براى حفظ ترکه لازم باشد، اقدام مزبور به توسط دادستان و در جائى‌که دادستان نباشد به توسط کلانترى محل و اگر مأمورين شهربانى نباشند به توسط دهبان با حضور دو نفر معتمد محلى به‌عمل مى‌آيد و در مورد مداخلهٔ دهبان، دادستان مى‌تواند در هر دهستان که مقتضى بداند دهبان را از مداخله منع کرده و صاحب دفتر رسمى يا يکى از مأمورين دولتى يا دو نفر معتمد محلى را متفقاً به انجام اين کار مأمور نمايد. مأمورين نامبرده مراتب را در صورت‌مجلس نوشته و آن‌را به دادگاه بخش مى‌فرستند.

مادهٔ ۱۷۱

در هر موردى‌که از طرف مأمورين مذکور در مادهٔ قبل، ترکه مهر و موم مى‌شود مأمورين نامبرده کليد قفل‌هائى را که بر روى آن مهر و موم خورده است در پاکت يا لفافى مهر و موم نموده و به دادگاه بخش مى‌فرستند.

مادهٔ ۱۷۲

در صورتى‌که بين ورثه محجورى باشد که ولى يا وصى يا قيم نداشته باشد، دادرس بايد پس از مهر و موم مراتب را به دادستان اطلاع دهد که جهت تعيين قيم اقدام نمايد.

مادهٔ ۱۷۳

در صورتى‌که بين ورثه غائبى باشد که براى ادارهٔ اموال خود نماينده نداشته باشد اگر محل غائب معلوم است دادرس مهر و موم ترکه را به او اطلاع مى‌دهد و اگر محل غائب معلوم نباشد به دادستان اطلاع خواهد داد که در صورت اقتضاء جهت تعيين امين براى او اقدام کند.

مادهٔ ۱۷۴

رئيس دادگاه در مواردى‌که بايد اقدام به مهر و موم شود فوراً بايد خود يا به‌وسيلهٔ کارمند على‌البدل اقدام به مهر و موم نمايد و اگر علتى موجب تأخير اين اقدام گردد علت مذکور را در صورت‌مجلس مى‌نويسد.


نظر مشورتى ادارهٔٔ حقوقى دادگسترى:


سئوال: آيا دادگاه مى‌تواند مهر و موم کردن ترکه را به مدير دفتر دادگاه محول کند يا خير؟

نظر مشورتي: اقدام به مهر و موم ترکه حسب صريح مادهٔ ۱۷۴ قانون امور حسبى بايد وسيلهٔ رئيس يا دادرس دادگاه انجام شود همان‌طور که برطبق مادهٔ ۲۰۰ قانون يادشده برداشتن مهر و موم نيز برعهدهٔ رئيس يا دادرس دادگاه است و مادهٔ ۲۳ لايحهٔ قانونى تشکيل دادگاه‌هاى عمومى فقط در مورد معاينهٔ محل و تحقيق محلى اين اختيار را به دادگاه داده که به مدير دفتر محول نمايد و تسرى آن به مادهٔ ۱۷۴ قانون امور حسبى صحيح نيست.


نقل از مجموعهٔ نظرهاى مشورتى ادارهٔ حقوقى دادگستري