حکم موت فرضى

مادهٔ ۱۵۳

اشخاص زير مى‌توانند از دادگاه درخواست صدور حکم موت فرضى غائب را بنمايند:


۱. ورثهٔ غائب.

۲. وصى و موصى‌له.

۳. نام و مشخصات درخواست‌کننده.

۴. مشخصات غائب.

مادهٔ ۱۵۴

درخواست بايد کتبى و مشتمل بر امور زير باشد:


۱. مشخصات غائب.


۲. تاريخ غيبت.


۳. دلايلى که به‌موجب آن درخواست‌کننده حق درخواست صدور حکم موت فرضى را دارد.


۴. ادله و اسنادى که مطابق مادهٔ ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ و ۱۰۲۲ قانون مدنى ممکن است به‌موجب آن ادله و اسناد درخواست حکم موت فرضى غائب را نمود.

مادهٔ ۱۰۲۰

موارد ذيل از جمله مواردى محسوب است که عادتاً شخص غائب زنده فرض نمى‌شود:


۱. وقتى‌که ده سال تمام از تاريخ آخرين خبرى که از حيات غائب رسيده است گذشته و در انقضاءِ مدت مزبور سن غائب از هفتاد و پنج سال گذشته باشد.


۲. وقتى‌که يک نفر به‌عنوانى از عناوين جزءِ قشون مسلح بوده و در زمان جنگ مفقود و سه سال تمام از تاريخ انعقاد صلح بگذرد بدون اينکه خبرى از او برسد هرگاه جنگ منتهى به انعقاد صلح نشده باشد مدت مزبور پنج سال از تاريخ ختم جنگ محسوب مى‌شود.


۳. وقتى‌که يک نفر حين سفر بحرى در کشتى بوده که آن کشتى در آن مسافرت تلف شده است سه سال تمام از تاريخ تلف شدن کشتى گذشته باشد بدون اينکه از آن مسافر خبرى برسد.

مادهٔ ۱۰۲۱

در مورد فقرهٔ اخير مادهٔ قبل اگر با انقضاءِ مدت‌هاى ذيل که مبداءِ آن از روز حرکت کشتى محسوب مى‌شود کشتى به مقصد نرسيده باشد و در صورت حرکت بدون مقصد به بندرى که از آنجا حرکت کرده برنگشته و از وجود آن به هيچ‌وجه خبرى نباشد کشتى تلف شده محسوب مى‌شود:


- براى مسافرت در بحر خزر و داخل خليج‌فارس يک سال.


- براى مسافرت در بحر عمان - اقيانوس هند - بحر احمر - بحر سفيد (مديترانه) - بحر سياه و بحر آزوف دو سال.


- براى مسافرت در ساير بحار سه سال

مادهٔ ۱۰۲۲

اگر کسى در نتيجهٔ واقعه‌اى به غير آنچه در فقرهٔ ۲ و ۳ مادهٔ ۱۰۲۰ مذکور است دچار خطر مرگ گشته و مفقود شده و يا در طياره بوده و طياره مفقود شده باشد وقتى مى‌توان حکم موت فرضى او را صادر نمود که پنج سال از تاريخ دچار شدن به خطر مرگ بگذرد بدون اينکه خبرى از حيات مفقود رسيده باشد.

مادهٔ ۱۵۵

پس از وصول درخواست‌نامه، دادگاه اظهارات و دلايل درخواست‌کننده را در نظر گرفته و در صورتى‌که اظهارات و دلائل نامبرده را موجه دانست آگهى مطابق مادهٔ ۱۰۲۳ قانون مدنى ترتيب مى‌دهد و اين آگهى در سه دفعهٔ متوالى هرکدام به فاصلهٔ يک ماه منتشر مى‌شود و جلسهٔ رسيدگى به درخواست، به فاصلهٔ يک سال از تاريخ نشر آخرين آگهى معين مى‌گردد.

مادهٔ ۱۰۲۳

در مورد مواد ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ و ۱۰۲۲ محکمه وقتى مى‌تواند حکم موت فرضى غائب را صادر نمايد که در يکى از جرايد محل و يکى از روزنامه‌هاى کثيرالانتشار تهران اعلانى در سه دفعهٔ متوالى هرکدام به فاصلهٔ يک ماه منتشر کرده و اشخاصى را که ممکن است از غائب خبرى داشته باشند دعوت نمايد که اگر خبر دارند به اطلاع محکمه برسانند. هرگاه يک سال از تاريخ اولين اعلان بگذرد و حيات غائب ثابت نشود حکم موت فرضى او داده مى‌شود.


مقررات اين ماده در صورتى اجراء مى‌شود که قبلاً در زمينهٔ درخواست تصرف اموال آگهى نشده باشد و چنانچه مطابق مادهٔ ۱۰۲۵ قانون مدنى آگهى شده باشد دادگاه به آن آگهى اکتفاء مى‌نمايد.

مادهٔ ۱۵۶

رسيدگى با حضور درخواست‌کننده و دادستان به‌عمل مى‌آيد. عدم حضور درخواست‌کننده مانع رسيدگى نيست.

مادهٔ ۱۵۷

دادگاه مى‌تواند هرگونه تحقيق که مقتضى بداند بنمايد و پس از احراز موجبات صدور حکم موت فرضي، حکم مى‌دهد.

مادهٔ ۱۵۸

حکم بايد مشتمل بر امور زير باشد:


۱. نام و نام‌خانوادهٔ درخواست‌کننده.

۲. مشخصات غائب.

۳. دلايل و مستندات حکم.

۴. تاريخ صدور حکم.

مادهٔ ۱۵۹

درخواست‌کننده مى‌تواند از رد درخواست خود و دادستان از حکم موت فرضى پژوهش بخواهد و رأى پژوهش قابل فرجام نيست.

مادهٔ ۱۶۰

بعد از قطعيت حکم موت فرضى تأميناتى که از امين يا ورثه گرفته شده است، مرتفع مى‌شود.

مادهٔ ۱۶۱

در هر موقع که موت حقيقى يا زنده‌ بودن غائب معلوم شود اقداماتى که راجع به موت فرضى او به‌عمل آمده است بلااثر خواهد شد، مگر اقداماتى که براى حفظ و ادارهٔ اموال غائب شده است.