مواد عمومى

مادهٔ ۴۶

ثبت اسناد اختيارى است مگر در موارد ذيل:


۱. کليهٔ عقود و معاملات راجع‌به عين يا منافع املاکى که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد.

۲. کليهٔ معاملات راجع‌به حقوقى که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.

مادهٔ ۴۷

در نقاطى‌ که ادارهٔ ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمى موجود بوده و وزارت عدليه مقتضى بداند ثبت اسناد ذيل اجبارى است:


۱. کليهٔ عقود و معاملات راجعه به عين يا منافع اموال غيرمنقوله که در دفتر املاک ثبت نشده.

۲. صلح‌نامه و هبه‌نامه و شرکت‌نامه.

مادهٔ ۴۸

سندى که مطابق مواد فوق بايد به ثبت برسد و به ثبت نرسيده در هيچ‌يک از ادارات و محاکم پذيرفته نخواهد شد.

مادهٔ ۴۹

وظايف مسئولين دفاتر از قرار ذيل است:


۱. ثبت کردن اسناد مطابق مقررات قانون.


۲. دادن سواد مصدق از اسناد ثبت شده به اشخاصى که مطابق مقررات حق گرفتن سواد دارند.


۳. تصديق صحت امضاء.


۴. قبول و حفظ اسنادى که امانت مى‌گذارند.

مادهٔ ۵۰

هرگاه مسئول دفتر در هويت متعاملين يا طرفى که تعهد مى‌کند ترديد داشته باشد بايد دو نفر از اشخاص معروف و معتمد حضوراً هويت آنان را تصديق نموده و مسئول دفتر مراتب را در دفتر ثبت و به امضاء شهود رسانيده و اين نکته را در خود اسناد قيد نمايد.

مادهٔ ۵۱

در مورد مادهٔ فوق شاهدى که يک طرف از اصحاب معامله را معرفى مى‌نمايد نمى‌تواند معرف طرف ديگر باشد.

مادهٔ ۵۲

وقتى که مسئول دفتر نتواند به‌وسيلهٔ شهود معروف و معتمد هويت اشخاص را معين کند بايد از ثبت نمودن سند امتناع نمايد.

مادهٔ ۵۳

مسئول دفتر نمى‌تواند اسنادى را که به منفعت خود يا کسانى که در تحت ولايت يا وصايت يا قيمومت او واقع هستند يا با او قرابت نسبى تا درجهٔ چهارم يا سببى تا درجهٔ سوم دارند و يا در خدمت او هستند ثبت نمايد.

مادهٔ ۵۴

در مواقعى‌که مسئول دفتر به‌واسطهٔٔ مرض و امثال آن از انجام وظيفه معذور است عمل ثبت به‌عهدهٔ مسئول دفتر ديگرى که در آن حوزه مأموريت دارد واگذار خواهد شد در مورد مادهٔ ۵۳ اگر مسئول دفتر منحصر به فرد باشد مشاراليه با حضور امين صلح و مدعى العموم محل يا نمايندهٔ او سند را ثبت خواهد کرد.

مادهٔ ۵۵

مسئول دفتر بايد نمره و تاريخ ثبت را با تعيين دفترى که سند در آن ثبت شده در روى هر سندى که ثبت مى‌شود قيد کرده و به امضاء خود ممضى و به مهر دائرهٔ ثبت برساند.

مادهٔ ۵۶

اسناد بايد حرف به حرف از اول تا آخر متن و حاشيهٔ سجل و ظهر ثبت شود.

مادهٔ ۵۷

مسئول دفتر نبايد معاملات اشخاصى را که مجنون يا غير رشيد يا به‌نحوى ديگر از انحاءِ قانونى ممنوع از تصرف هستند ثبت نمايد مگر اينکه معامله به‌وسيلهٔ قائم‌مقام قانونى اشخاص مزبور واقع شود.

مادهٔ ۵۸

شهود بايد موثق باشند علاوه بر اين ورقهٔ هويت (سجل احوال) خود را ارائه دهند.

مادهٔ ۵۹

شهادت اشخاص ذيل پذيرفته نخواهد شد:


۱. غير رشيد يا محجور.

۲. کور يا گنگ.

۳. اشخاص ذى‌نفع در معامله.

۴. خدمهٔ مسئول دفتر.

۵. خدمهٔ اصحاب معامله.

مادهٔ ۶۰

مسئول دفتر ثبت نبايد اسناد راجع‌به معاملاتى را که مدلول آن مخالفت صريح با قوانين موضوعهٔ مملکتى داشته باشد ثبت نمايد.

مادهٔ ۶۱

هرگاه طرفين معامله يا شهود، زبان فارسى را ندانند و مسئول دفتر نيز زبان آنها را نداند اظهارات آنها به‌وسيلهٔ مترجم رسمى ترجمه خواهد شد.


ترتيب تعيين مترجمين رسمى و ميزان حقى که براى ترجمه و تصديق ترجمه و سوادبردارى از نقشه و تصديق صحت سواد نقشه اخذ مى‌شود به‌موجب نظام‌نامه از طرف وزارت عدليه معين خواهد شد.

مادهٔ ۶۲

تراشيدن و پاک کردن و الحاق کردن به‌هر نحوى از انحاء در دفاتر ثبت اسناد و املاک ممنوع است کليهٔ الحاقات و آنچه که به جاى کلمات تراشيده و يا در محل پاک شده نوشته مى‌شود از درجهٔ اعتبار ساقط خواهد بود.

مادهٔ ۶۳

طرفين معامله يا وکلاى آنها بايد ثبت سند را ملاحظه نموده و مطابقت آن ثبت با اصل سند به‌توسط مشاراليهم و مسئول دفتر ثبت تصديق گردد.


در مورد اسنادى که فقط براى يک طرف ايجاد تعهد مى‌نمايد تصديق و امضاء طرف متعهد کافى خواهد بود.

مادهٔ ۶۴

در صورتى‌که طرفين معامله و يا يکى از آنها کور يا کر و گنگ و بى‌سواد باشند علاوه بر معرفين هريک از اشخاص مزبوره بايد به معيت خود يک نفر از معتمدين خود را حاضر نمايد که در موقع قرائت ثبت و امضاء آن حضور به‌هم رسانند مگر اينکه بين خود معرفين کسى باشد که طرف اعتماد آنها است - معتمد مزبور در مورد اشخاص کر و گنگ بايد از جمله اشخاصى باشد که بتواند به آنها به اشاره مطلب را بفهماند در مورد اين ماده مراتب در سندى که ثبت مى‌شود و در ستون ملاحظات دفتر بايد قيد گردد.


تبصره:

ملغى شده است (به‌موجب قانون مصوب ۲۷/۶/۱۳۲۲.).

مادهٔ ۶۵

امضاء ثبت سند پس از قرائت آن به توسط طرفين معامله يا وکلاى آنها دليل رضايت آنها خواهد بود.

مادهٔ ۶۶

در موقعى که معامله راجع‌به اشخاص بى‌سواد است علاوه بر معرفين حضور يک نفر مطلع باسواد نيز که طرف اعتماد شخص بى‌سواد باشد لازم است مگر در صورتى‌که بين خود معرفين شخص باسوادى باشد که طرف اعتماد شخص بى‌سواد است.

مادهٔ ۶۷

ثبت سند بايد براى شخص بى‌سواد قرائت شده و اين قرائت و هم‌چنين رضايت مشاراليه بايد در دفتر ثبت قيد و از طرف معتمد امضاء گردد معامله‌کنندهٔ بى‌سواد نيز بايد علامت انگشت خود را ذيل ثبت سند بگذارد.

مادهٔ ۶۸

هرگاه سندى به‌واسطهٔ تقصير يا غفلت مسئول دفتر از اعتبار افتاده باشد مسئول مذکور بايد علاوه بر مجازات‌هاى مقرر از عهدهٔ کليهٔ خسارات وارده نيز برآيد.

مادهٔ ۶۹

هرگاه برطبق شرايط مقرر بين طرفين و با اطلاع مراجع ثبت احد متعاملين معامله را فسخ و يا متعهدى تعهد خود را انجام دهد و طرف مقابل حاضر نبوده يا نشود مراجع مزبور پس از ملاحظهٔ قبض صندوق ادارهٔ ثبت حاکى از وديعه گذاردن مورد معامله در صورتى‌که عبارت از وجه نقد يا مال منقول ديگر باشد و پس از تأمين حقوق طرف مقابل مراتب را در دفتر قيد و به‌طرف اخطار مى‌نمايد که حق خود را اخذ و براى باطل نمودن ثبت حاضر گردد.

آثار ثبت اسناد

مادهٔ ۷۰

سندى که مطابق قوانين به ثبت رسيده رسمى است و تمام محتويات و امضاهاى مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اينکه مجعوليت آن سند ثابت شود.


انکار مندرجات اسناد رسمى راجع‌به اخذ تمام يا قسمتى از وجه يا مال و يا تعهد به تأديهٔ وجه يا تسليم مال مسموع نيست مأمورين قضائى يا ادارى که از راه حقوقى يا جزائى انکار فوق را مورد رسيدگى قرار داده و يا به‌نحوى از انحاء مندرجات سند رسمى را در خصوص رسيد وجه يا مال يا تعهد به تأديهٔ وجه يا تسليم مال معتبر ندانند به شش ماه تا يک سال انفصال موقت محکوم خواهند شد (اصلاحى مصوب ۷/۵/۱۳۱۲.).


تبصره:

هرگاه کسى که به‌موجب سند رسمى اقرار به اخذ وجه يا مالى کرده يا تأديهٔ وجه يا تسليم مالى را تعهد نموده مدعى شود که اقرار يا تعهد او در مقابل سند رسمى يا عادى يا حواله يا برات يا چک يا فتهٔ طلبى بوده است که طرف معامله به او داده و آن تعهد انجام نشده و يا حواله يا برات يا چک يا فتهٔ طلب پرداخت نگرديده است اين دعوى قابل رسيدگى خواهد بود (الحاقى مصوب ۷/۵/۱۳۱۲.).

مادهٔ ۷۱

اسناد ثبت شده در قسمت راجعه به معاملات و تعهدات مندرجه در آنها نسبت به طرفين يا طرفى که تعهد کرده و کليهٔ اشخاصى که قائم‌مقام قانونى آنان محسوب مى‌شوند رسميت و اعتبار خواهند داشت.

مادهٔ ۷۲

کليهٔ معاملات راجعه به اموال غيرمنقوله که برطبق مقررات راجعه به ثبت املاک ثبت شده است نسبت به طرفين معامله و قائم‌مقام قانونى آنها و اشخاص ثالث داراى اعتبار کامل و رسميت خواهد بود.

مادهٔ ۷۳

قضات و مأمورين ديگر دولتى که از اعتبار دادن به اسناد ثبت شده استنکاف نمايند در محکمهٔ انتظامى يا ادارى تعقيب مى‌شوند و در صورتى‌که اين تقصير قضات يا مأمورين بدون جهت قانونى باشد و به‌همين جهت ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمى متوجه شود محکمهٔ انتظامى يا ادارى علاوه بر مجازات اداري، آنها را به جبران خسارات وارده نيز محکوم خواهد نمود.

مادهٔ ۷۴

سوادى که مطابقت آن با ثبت دفتر تصديق شده است به‌ منزلهٔ اصل سند خواهد بود مگر در صورت اثبات عدم مطابقت سواد با ثبت دفتر.

در امانت اسناد

مادهٔ ۷۵

هرکس بخواهد سند خود را در ادارهٔ ثبت اسناد امانت بگذارد بايد آن را در پاکت و يا لفاف ديگرى که لاک و مهر شده باشد گذاشته و شخصاً روى پاکت تاريخ تسليم امانت را با تمام حروف در حضور مسئول دفتر قيد کند و در صورتى‌که نتواند بنويسد بايد دو نفر شاهد تاريخ مزبور را روى لفافه يا پاکت نوشته امضاء و مهر کنند.

مادهٔ ۷۶

مسئول دفتر پس از تصديق تاريخ تسليم نمرهٔ ترتيبى امانت را تعيين نموده و پاکت يا لفافه را به مهر ادارهٔ ثبت اسناد رسانيده و در دفتر مخصوصى همان نمرهٔ ترتيبى را که اتخاذ کرده به اسم امانت‌گذار و تاريخ امانت و اسامى شهود اگر باشند قيد مى‌کند و به مهر و امضاء امانت‌گذار و شهود نيز خواهد رسانيد.

مادهٔ ۷۷

اشخاصى که سند خود را امانت مى‌گذارند مى‌توانند قبل از آنکه آنها را در پاکت و يا لفافهٔ ديگرى گذارده مهر کنند تقاضاى سواد بنمايند در اين‌صورت مسئول دفتر سواد مصدق خواهد داد ولى بايد در روى سواد مزبور قيد شود که اين سواد مطابق با اصلى است که در ادارهٔ ثبت اسناد و املاک امانت گذاشته شده و به‌هيچ‌وجه رسميت ندارد مگر اينکه آن سند قبلاً مطابق مقررات قانون ثبت شده باشد در اين‌صورت دائرهٔ ثبت اسناد و املاک مى‌تواند سواد مصدق سند را به‌‌طورى که در اين قانون مقرر است بدهد.

مادهٔ ۷۸

در موقع امانت گذاشتن اسناد مسئول دفتر بايد کليهٔ مشخصات و مميزات پاکت يا لفافهٔ امانتى را در ستون مخصوص دفتر قيد نموده و به امضاء خود و امانت‌گذار و شهود ممضى دارد و پس از آن رسيدى که مشتمل بر نمره و مشخصات پاکت يا لفافهٔ امانت است به امانت‌گذار بدهد.

مادهٔ ۷۹

استرداد اسناد امانتى به اين ترتيب به‌عمل مى‌آيد که در ستون ملاحظات دفتر امانت و در مقابل ثبتى که از امانات سند به‌عمل آمده شخصى که سند را پس مى‌گيرد با حضور دو نفر شاهد رسيد نوشته و آن را امضاء مى‌نمايد.

مادهٔ ۸۰

تاريخ استرداد بايد در ذيل رسيد با تمام حروف قيد شود و هم‌چنين اسم مسئول دفتر و مبلغ حق‌الحفاظه که اخذ مى‌شود درج خواهد شد.