مادهٔ ۱۲۸۴

سند عبارت است از هر نوشته که در مقام دعوى يا دفاع قابل استناد باشد.

مادهٔ ۱۲۸۵

شهادت‌نامه سند محسوب نمى‌شود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت.

مادهٔ ۱۲۸۶

سند بر دو نوع است: رسمى و عادي.

مادهٔ ۱۲۸۷

اسنادى که در ادارهٔ ثبت اسناد و املاک و يا دفتار اسناد رسمى يا در نزد ساير مأمورين رسمى در حدود صلاحيت آنها بر طبق مقررا قانون تنظيم شده باشند رسمى است.

مادهٔ ۱۲۸۸

مفاد سند در صورتى معتبر است که مخالف قوانين نباشد.

مادهٔ ۱۲۸۹

غير از اسناد مذکوره در مادهٔ ۱۲۸۷ ساير اسناد عادى است.

مادهٔ ۱۲۹۰

اسناد رسمى دربارهٔ طرفين و وراث و قائم مقام آنان معتبر است و اعتبار آنها نسبت به اشخاص ثالث در صورتى است که قانون تصريح کرده است.

مادهٔ ۱۲۹۱

اسناد عادى در دو مورد اعتبار اسناد رسمى را داشته، دربارهٔ طرفين و وراث و قائم مقام آنان معتبر است:


۱. اگر طرفى که سند بر عليه او اقامه شده است صدور آن را از منتسب‌اليه تصديق نمايد؛


۲. هرگاه در محکمه ثابت شود که سند مزبور را طرفى که آن را تکذيب يا ترديد کرده فى‌الواقع امضاء يا مهر کرده است.

مادهٔ ۱۲۹۲

در مقابل اسناد رسمى يا اسنادى که اعتبار سند رسمى را دارد انکار و ترديد مسموع نيست و طرف مى‌تواند ادعاى جعليت به اسناد مزبور کند يا ثابت نمايد که اسناد مزبور به جهتى از جهات قانونى از اعتبار افتاده است.

مادهٔ ۱۲۹۳

هرگاه سند به‌وسيلهٔ يکى از مأمورين رسمى تنظيم اسناد، تهيه شده ليکن مأمور، صلاحيت تنظيم آن سند را نداشته و يا رعايت ترتيبات مقرره قانونى را تنظيم سند نکرده باشد سند مزبور در صورتى‌که داراى امضاء يا مهر طرف باشد، عادى است.

مادهٔ ۱۲۹۴

عدم رعايت مقررات راجع‌به حق تمبر که به اسناد تعلق مى‌گيرد سند را از رسميت خارج نمى‌کند.

مادهٔ ۱۲۹۵

محاکم ايران به اسناد تنظيم شده در کشورهاى خارجه همان اعتبارى را خواهد داد که آن اسناد مطابق قوانين کشورى که در آنجا تنظيم شده دارا مى‌باشد مشروط بر اينکه:


- اسناد مزبور به‌علتى از علل قانونى از اعتبار نيفتاده باشد


- مفاد آنها مخالف با قوانين مربوط به نظم عمومى يا اخلاق حسنهٔ ايران نباشد؛


- کشورى که اسناد در آنجا تنظيم شده، به‌موجب قواين خود يا عهود، اسناد تنظيم شده در ايران را نيز معتبر بشناسد؛


- نمايندهٔ سياسى يا قنسولى ايران در کشورى که سند در آنجا تنظيم شده يا نمايندهٔ سياسى و قنسولى کشور مزبور در ايران تصديق کرده باشد که سند موافق قوانين محل، تنظيم يافته است.

مادهٔ ۱۲۹۶

هرگاه موافقت اسناد مزبور در مادهٔ قبل با قوانين محل تنظيم خود به توسط نمايندهٔ سياسى يا قنسولى خارجه در ايران تصديق شده باشد قبول شدن سند در محاکم ايران متوقف بر اين است که وزارت امور خارجه و يا در خارج تهران حکام ايالات و ولايات، امضاء نمايندهٔ خارجه را تصديق کرده باشند.

مادهٔ ۱۲۹۷

دفاتر تجارتى در موارد دعواى تاجرى بر تاجر ديگر در صورتى‌که دعوى از محاسبات و مطالبات تجارتى حاصل شده باشد دليل محسوب مى‌شود مشروط بر اينکه دفاتر مزبوره مطابق قانون تجارت تنظيم شده باشد.

مادهٔ ۱۲۹۸

دفتر تاجر در مقابل غير تاجر سنديت ندارد فقط ممکن است جزءِ قرائن و امارات قبول شود ليکن اگر کسى به دفتر تاجر استناد کرد نمى‌تواند تفکيک کرده آنچه را که بر نفع او است قبول و آنچه که بر ضرر او است رد کند مگر آنکه بى‌اعتبارى آنچه را که بر ضرر او است ثابت کند.

مادهٔ ۱۲۹۹

دفتر تجارتى در موارد مفصلهٔ ذيل دليل محسوب نمى‌شود:


۱. در صورتى‌که مدلل شود اوراق جديدى به دفتر داخل کرده‌اند يا دفتر تراشيدگى دارد

۲. وقتى که در دفتر بى‌ترتيبى و اغتشاشى کشف شود که بر نفع صاحب دفتر باشد

۳. وقتى که بى‌اعتبارى دفتر، سابقاً به جهتى از جهات در محکمه مدلل شده باش

مادهٔ ۱۳۰۰

در مواردى که دفاتر تجارتى بر نفع صاحب آن دليل نيست بر ضرر او سنديت دارد.

مادهٔ ۱۳۰۱

امضائى که روى نوشته يا سندى باشد بر ضرر امضاءکننده دليل است.

مادهٔ ۱۳۰۲

هرگاه در ذيل يا حاشيه يا ظهر سندى که در دست ابرازکننده بوده مندرجاتى باشد که حکايت از بى‌اعتبارى يا از اعتبار افتادن تمام يا قسمتى از مفاد سند نمايد مندرجات مزبوره، معتبر محسوب است اگرچه تاريخ و امضاء نداشته و يا به‌وسيلهٔ خط کشيدن و يا نحو ديگر باطل شده باشد.

مادهٔ ۱۳۰۳

در صورتى‌که بطلان مندرجات مذکوره در مادهٔ قبل ممضى به امضاء طرف بوده و يا طرف بطلان آن را قبول کند و يا آنکه بطلان آن در محکمه ثابت شود مندرجات مزبور بلااثر است.

مادهٔ ۱۳۰۴

هرگاه امضاء تعهدى در خود تعهدنامه نشده و در نوشتهٔ عليحده شده باشد آن تعهدنامه بر عليه امضاءکننده دليل است در صورتى‌که در نوشته مصرح باشد که به کدام تعهد يا معامله مربوط است.

مادهٔ ۱۳۰۵

در اسناد رسمي، تاريخ تنظيم معتبر است حتى بر عليه اشخاص ثالث ولى در اسناد عادى تاريخ فقط دربارهٔ اشخاصى که شرکت در تنظيم آنها داشته و ورثهٔ آنان و کسى که به نفع او وصيت شده معتبر است.