مادهٔ ۱۱۲۱

جنون هر يک از زوجين به شرط استقرار، اعم از اينکه مستمر يا ادوارى باشد براى طرف مقابل موجب حق فسخ است.

مادهٔ ۱۱۲۲

عيوب ذيل در مرد موجب حق فسخ براى زن خواهد بود:


۱. خصاء

۲. عنن به شرط اينکه ولو يک‌بار عمل زناشوئى را انجام نداده باشد

۳. مقطوع بودن آلت تناسلى به اندازه‌اى که قادر به عمل زناشوئى نباشد(۱)


(۱صلاحى مورخ ۸/۱۰/۱۳۶۱. مادهٔ ۱۱۲۲ مصوب ۱۳۱۴ - عيوب ذيل در مرد که مانع از ايفاء وظيفهٔ زناشوئى باشد موجب حق فسخ براى زن خواهد بود:

مادهٔ ۱۱۲۳

عيوب ذيل در زن موجب حق فسخ براى مرد خواهد بود:


۱. قرن

۲. جذام

۳. برص

۴. افضاء

۵. زمين‌گيري

۶. نابينائى از هر دو چشم

مادهٔ ۱۱۲۴

عيوب زن در صورتى موجب حق فسخ براى مرد است که عيب مزبور در حال عقد وجود داشته است.

مادهٔ ۱۱۲۵

جنون و عنن در مرد هرگاه بعد از عقد هم حادث شود موجب حق فسخ براى زن خواهد بود.

مادهٔ ۱۱۲۶

هر يک از زوجين که قبل از عقد عالم به امراض مذکوره در طرف ديگر بوده بعد از عقد حق فسخ نخواهد داشت.

مادهٔ ۱۱۲۷

هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به يکى از امراض مقاربتى گردد زن حق خواهد داشت که از نزديکى با او امتناع نمايد و امتناع به‌علت مزبور مانع حق نفقه نخواهد بود.

مادهٔ ۱۱۲۸

هرگاه در يکى از طرفين صفت خاصى شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده براى طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصريح شده يا عقد متبانياً بر آن واقع شده باشد.

مادهٔ ۱۱۲۹

در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه و الزام او به دادن نفقه زن مى‌تواند براى طلاق به حاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به طلاق مى‌نمايد. همچنين است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.

مادهٔ ۱۱۳۰

در صورتى‌که دوام زوجيت موجب عسر و حرج زوجه باشد، وى مى‌تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضاى طلاق کند، چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه مى‌تواند زوج را اجبار به طلاق نمايد و در صورتى‌که اجبار ميسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده مى‌شود(۱) .


(۱صلاحى مورخ ۸/۱۰/۱۳۶۱. مادهٔ ۱۱۳۰ مصوب ۱۳۱۴ - حکم مادهٔ قبل در موارد ذيل جارى است:


۱. در موردى که شوهر ساير حقوق واجبهٔ زن را وفا نکند و اجبار او هم بر ايفاء ممکن نباشد


۲. سوء معاشرت شوهر به حدى که ادامهٔ زندگانى زن را با او غير قابل تحمل سازد


۳. در صورتى‌که به واسطهٔ امراض مسريه صعب‌العلاج دوام زناشوئى براى زن موجب مخاطره باشد


تبصره:

عسر و حرج موضوع اين ماده عبارت است از به‌وجود آمدن وضعيتى که ادامهٔ زندگى را براى زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذيل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصاديق عسر و حرج محسوب مى‌گردد:


۱. ترک زندگى خانوادگى توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالى و يا نه ماه متناوب در مدت يک‌سال بدون عذر موجه.


۲. اعتياد زوج به يکى از انواع مواد مخدر و يا ابتلاء وى به مشروبات الکلى که به اساس زندگى خانوادگى خلل وارد آورد و امتناع يا عدم امکان الزام وى به ترک آن در مدتى که به تشخيص پزشک براى ترک اعتياد لازم بوده است.


۳. محکوميت قطعى زوج به حبس پنج سال يا بيشتر.


۴. ضرب و شتم يا هرگونه سوء رفتار مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعيت زوجه قابل تحمل نباشد.


۵. ابتلاء زوج به بيمارى‌هاى صعب‌العلاج روانى يا سارى يا هر عارضهٔ صعب‌العلاج ديگرى که زندگى مشترک را مختل نمايد.


موارد مندرج در اين ماده مانع از آن نيست که دادگاه در ساير مواردى که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود، حکم طلاق صادر نمايد. (تبصرهٔ الحاقى ۱۳/۶/۱۳۸۱ - روزنامهٔ رسمى شمارهٔ ۲۹۶۰۰ مورخ ۲۱/۶/۱۳۸۱)

مادهٔ ۱۱۳۱

خيار فسخ فورى است و اگر طرفى که حق فسخ دارد بعد از اطلاع به‌علت فسخ، نکاح را فسخ نکند خيار او ساقط مى‌شود به شرط اينکه علم به حق فسخ و فوريت آن داشته باشد تشخيص مدتى که براى امکان استفاده از خيار لازم بوده به‌نظر عرف و عادت است.

مادهٔ ۱۱۳۲

در فسخ نکاح رعايت ترتيباتى که براى طلاق مقرر است شرط نيست.