سهم‌الارث وراث طبقهٔ سوم

مادهٔ ۹۲۸

هرگاه براى ميّت وراث طبقهٔ دوم نباشد ترکهٔ او به وراث طبقهٔ سوم مى‌رسد.

مادهٔ ۹۲۹

هر يک از وراث طبقهٔ سوم اگر تنها باشد تمام ارث را مى‌برد و اگر متعدد باشند ترکه بين آنها بر طبق مواد ذيل تقسيم مى‌شود.

مادهٔ ۹۳۰

اگر ميّت اعمام يا اخوال ابوينى داشته باشد اعمام و اخوال ابى ارث نمى‌برند در صورت نبودن اعمام يا اخوال ابوينى اعمام يا اخوال ابى حصهٔ آنها را مى‌برند.

مادهٔ ۹۳۱

هرگاه وراث متوفى چند نفر عمو يا چند نفر عمهٔ باشند ترکه بين آنها بالسويه تقسيم مى‌شود در صورتى‌که همهٔ آنها ابوينى يا همه ابى يا همه وامى باشند.


هرگاه عمو و عمه باهم باشند در صورتى‌که همه امى باشند ترکه را بالسويه تقسيم مى‌نمايند و در صورتى‌که همه ابوينى يا ابى باشند حصهٔ ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

مادهٔ ۹۳۲

در صورتى‌که اعمام امى و اعمام ابوينى يا ابى باهم باشند عم يا عمهٔ امى اگر تنها باشند سدس ترکه به او تعلق مى‌گيرد و اگر متعدد باشند ثلث ترکه و اين ثلث را مابين خود بالسويه تقسيم مى‌کنند و باقى ترکه به اعمام ابوينى يا ابى مى‌رسد که در تقسيم، ذکور دو برابر اناث مى‌برد.

مادهٔ ۹۳۳

هرگاه وراث متوفى چند نفر دايى يا چند نفر خاله يا چند نفر دايى و چند نفر خاله باهم باشند ترکه بين آنها بالسويه تقسيم مى‌شود خواه همهٔ ابوينى خواه همه ابى و خواه همه امى باشند.

مادهٔ ۹۳۴

اگر وراث ميّت دايى و خالهٔ ابى يا ابوينى با دايى و خالهٔ امى باشند طرف امى اگر يکى باشد سدس ترکه را مى‌برد و اگر متعدد باشند ثلث آن را مى‌برند و بين خود بالسويه تقسيم مى‌کنند و مابقى مال دايى و خاله‌هاى ابوينى يا ابى است که آنها هم بين خود بالسويه تقسيم مى‌نمايند.

مادهٔ ۹۳۵

اگر براى ميت يک يا چند نفر اعمام با يک چند نفر اخوال باشد ثلث ترکه به اخوال و دو ثلث آن به اعمام تعلق مى‌گيرد.


تقسيم ثلث بين اخوال بالسويه به عمل مى‌آيد ليکن اگر بين اخوال يک نفر امى باشد سدس حصهٔ اخوال به او مى‌رسد و اگر چند نفر امى باشند ثلث آن حصه به آنها داده مى‌شود و در صورت اخير تقسيم بين آنها بالسويه به عمل مى‌آيد.


در تقسيم دو ثلث بين اعمام حصهٔ ذکور دو برابر اناث خواهد بود ليکن اگر بين اعمام يک نفر امى باشد سدس حصهٔ اعمام به او مى‌رسد و اگر چند نفر امى باشند ثلث آن حصه به آنها مى‌رسد و در صورت اخير آن ثلث را بالسويه تقسيم مى‌کنند.


در تقسيم پنج سدس و يا دو ثلث که از حصهٔ اعمام باقى مى‌ماند بين اعمام ابوينى يا ابى حصهٔ ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

مادهٔ ۹۳۶

با وجود اعمام يا اخوال، اولاد آنها ارث نمى‌برند مگر در صورت انحصار وارث به يک پسر عموى ابوينى با يک عموى ابى تنها که فقط در اين‌صورت پسر عمو، عمو را از ارث محروم مى‌کند ليکن اگر با پسر عموى ابوينى خال يا خاله باشد يا اعمام متعدد باشند ولو ابى تنها، پسر عمو ارث نمى‌برد.

مادهٔ ۹۳۷

هرگاه براى ميت نه اعمام باشد و نه اخوال اولاد آنها به جاى آنها ارث مى‌برند و نصيب هر نسل نصيب کسى خواهد بود که به واسطهٔ او به ميّت متصل مى‌شود.

مادهٔ ۹۳۸

در تمام موارد مزبوره در اين مبحث هر يک از زوجين که باشد فرض خود را از اصل ترکه مى‌برد و اين فرض عبارت است از: نصف اصل ترکه براى زوج و ربع آن براى زوجه.


متقرب به مادر هم نصيب خود را از اصل ترکه مى‌برد ترکه مال متقرب به پدر است و اگر نقصى هم باشد بر متقربين به پدر وارد مى‌شود.

مادهٔ ۹۳۹

در تمام موارد مذکوره در اين مبحث و دو مبحث قبل اگر وارث خنثى بوده و از جمله وراثى باشد که ذکور آنها دو برابر اناث مى‌برند سهم‌الارث او به طريق ذيل معين مى‌شود:


اگر علائم رجوليت غالب باشد سهم‌الارث يک پسر از طبقهٔ خود و اگر علائم اناثيت غلبه داشته باشد سهم‌الارث يک دختر از طبقهٔ خود را مى‌برد و اگر هيچ‌يک از علائم غالب نباشد نصف مجموع سهم‌الارث يک پسر و يک دختر از طبقهٔ خود را خواهد برد.

ميراث زوج و زوجه

مادهٔ ۹۴۰

زوجين که زوجيت آنها دائمى بوده و ممنوع از ارث نباشند از يکديگر ارث مى‌برند.

مادهٔ ۹۴۱

سهم‌الارث زوج و زوجه از ترکهٔ يکديگر به‌طورى است که در مواد ۹۱۳-۹۲۷ و ۹۳۸ ذکر شده است.

مادهٔ ۹۴۲

در صورت تعدد زوجات ربع يا ثمن ترکه که تعلق به زوجه دارد بين همهٔ آنان بالسويه تقسيم مى‌شود.

مادهٔ ۹۴۳

اگر شوهر زن خود را به طلاق رجعى مطلقه کند هر يک از آنها که قبل از انقضاء عده بميرد ديگرى از او ارث مى‌برد ليکن اگر فوت يکى از آنها بعد از انقضاء عده بوده و يا طلاق بائن باشد از يکديگر نمى‌برند.

مادهٔ ۹۴۴

اگر شوهر در حال مرض زن خود را طلاق دهد و در ظرف يک‌سال از تاريخ طلاق به همان مرض بميرد زوجه از او ارث مى‌برد اگرچه طلاق بائن باشد مشروط بر اينکه زن شوهر نکرده باشد.

مادهٔ ۹۴۵

اگر مردى در حال مرض زنى را عقد کند و در همان مرض قبل از دخول بميرد زن از او ارث نمى‌ميرد ليکن اگر بعد از دخول يا بعد از صحت يافتن از آن مرض بميرد زن از او ارث مى‌برد.

مادهٔ ۹۴۶

زوج از تمام اموال زوجه ارث مى‌برد ليکن زوجه از اموال ذيل:


۱. از اموال منقول از هر قبيل که باشد

۲. از ابنيه و اشجار.

مادهٔ ۹۴۷

زوجه از قيمت ابنيه و اشجار ارث مى‌برد و نه از عين آنها و طريقهٔ تقويم آن است که ابنيه و اشجار با فرض استحقاق بقاء در زمين بدون اجرت تقويم مى‌گردد.

مادهٔ ۹۴۸

هرگاه در مورد مادهٔ قبل ورثه از اداء قيمت ابنيه و اشجار امتناع کند زن مى‌تواند حق خود را از عين آنها استيفاء نمايد.

مادهٔ ۹۴۹

در صورت نبودن هيچ وارث ديگر به غير از زوج يا زوجه شوهر تمام ترکهٔ زن متوفات خود را مى‌برد ليکن زن فقط نصيب خود را و بقيهٔ ترکهٔ شوهر در حکم مال اشخاص بلاوارث و تابع ماده ۸۶۶ خواهد بود.