کليات

مادهٔ ۶۵۶

وکالت عقدى است که به‌موجب آن يکى از طرفين طرف ديگر را براى انجام امرى نايب خود مى‌نمايد.

مادهٔ ۶۵۷

تحقق وکالت منوط به قبول وکيل است.

مادهٔ ۶۵۸

وکالت ايجاباً و قبولاً به هر لفظ يا فعلى که دلالت بر آن کند واقع مى‌شود.

مادهٔ ۶۵۹

وکالت ممکن است مجانى باشد يا با اجرت.

مادهٔ ۶۶۰

وکالت ممکن است به‌طور مطلق و براى تمام امور موکل باشد يا مقيد و براى امر يا امور خاصي.

مادهٔ ۶۶۱

در صورتى‌که وکالت مطلق باشد فقط مربوط به اداره کردن اموال موکل خواهد بود.

ماده۶۶۲ٔ

وکالت بايد در امرى داده شود که خود موکل بتواند آن را به‌جا آورد وکيل هم بايد کسى باشد که براى انجام آن امر اهليت داشته باشد.

ماده۶۶۳ٔ

وکيل نمى‌تواند عملى را که از حدود وکالت او خارج است انجام دهد.

مادهٔ ۶۶۴

وکيل در محاکمه، وکيل در قبض حق نيست مگر اينکه قرائن دلالت بر آن نمايد و همچنين وکيل در اخذ حق، وکيل در مرافعه نخواهد بود.

مادهٔ ۶۶۵

وکالت در بيع وکالت در قبض ثمن نيست مگر اينکه قرينه قطعى دلالت بر آن کند.

تعهدات وکيل

مادهٔ ۶۶۶

هرگاه از تقصير وکيل خسارتى به موکل متوجه شود که عرفاً وکيل مسبب آن محسوب مى‌گردد مسئول خواهد بود.

مادهٔ ۶۶۷

وکيل بايد در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موکل را مراعات نمايد و از آنچه که موکل بالصراحه به او اختيار داده يا برحسب قرائن و عرف و عادت داخل اختيار او است، تجاوز نکند.

مادهٔ ۶۶۸

وکيل بايد حساب مدت وکالت خود را به موکل بدهد و آنچه را که به‌جاى او دريافت کرده است به او رد کند.

مادهٔ ۶۶۹

هرگاه براى انجام يک امر، دو يا چند نفر وکيل معين شده باشد هيچ‌يک از آنها نمى‌تواند بدون ديگرى يا ديگران دخالت در آن امر بنمايد مگر اينکه هر يک مستقلاً وکالت داشته باشد، در اين‌صورت هر کدام مى‌تواند به تنهائى آن امر را به‌جا آورد.

مادهٔ ۶۷۰

در صورتى‌که دو نفر به‌نحو اجتماع، وکيل باشند به موت يکى از آنها وکالت ديگرى باطل مى‌شود.

مادهٔ ۶۷۱

وکالت در هر امر، مستلزم وکالت در لوازم و مقدمات آن نيز هست مگر اينکه تصريح به عدم وکالت باشد.

مادهٔ ۶۷۲

وکيل در امرى نمى‌تواند براى آن امر به ديگرى وکالت دهد مگر اينکه صريحاً يا به دلالت قرائن، وکيل در توکيل باشد.

مادهٔ ۶۷۳

اگر وکيل که وکالت در توکيل نداشته، انجام امرى را که در آن وکالت دارد به شخص ثالثى واگذار کند هر يک از وکيل و شخص ثالث در مقابل موکل نسبت به خساراتى که مسبب محسوب مى‌شود مسئول خواهد بود.

تعهدات موکل

مادهٔ ۶۷۴

موکل بايد تمام تعهداتى را که وکيل در حدود وکالت خود کرده است، انجام دهد.


در مورد آنچه که در خارج از حدود وکالت انجام داده است موکل هيچ‌گونه تعهد نخواهد داشت مگر اينکه اعمال فضولى وکيل را صراحتاً يا ضمناً اجازه کند.

مادهٔ ۶۷۵

موکل بايد تمام مخارجى را که وکيل براى انجام وکالت خود نموده است و هم‌چنين اجرت وکيل را بدهد مگر اينکه در عقد وکالت، طور ديگر مقرر شده باشد.

مادهٔ ۶۷۶

حق‌الوکالهٔ وکيل تابع قرارداد بين طرفين خواهد بود و اگر نسبت به حق‌الوکاله يا مقدار آن قرارداد نباشد تابع عرف و عادت است و اگر عادت مسلمى نباشد وکيل مستحق اجرت‌المثل است.

مادهٔ ۶۷۷

اگر در وکالت، مجانى يا با اجرت بودن آن تصريح نشده باشد محمول بر اين است که با اجرت باشد.

طرق مختلفهٔ انقضاء وکالت

مادهٔ ۶۷۸

وکالت به طرق ذيل مرتفع مى‌شود:


۱. به عزل موکل

۲. به استعفاء وکيل

۳. به موت يا جنون وکيل يا موکل

مادهٔ ۶۷۹

موکل مى‌تواند هر وقت بخواهد موکل را عزل کند مگر اينکه وکالت وکيل و يا عدم عزل در ضمن عقد لازمى شرط شده باشد.

مادهٔ ۶۸۰

تمام امورى که وکيل قبل از رسيدن خبر عزل به او در حدود وکالت خود بنمايد نسبت به موکل نافذ است.

مادهٔ ۶۸۱

بعد از اينکه وکيل استعفاء داد مادامى که معلوم است موکل به اذن خود باقى است مى‌تواند در آنچه وکالت داشته اقدام کند.

مادهٔ ۶۸۲

محجوريت موکل موجب بطلان وکالت مى‌شود مگر در امورى که حجر، مانع از توکيل در آنها نمى‌باشد و همچنين است محجوريت وکيل مگر در امورى که حجر مانع از اقدام در آن نباشد.

مادهٔ ۶۸۳

هرگاه متعلق وکالت از بين برود يا موکل عملى را که مورد وکالت است خود انجام دهد يا به‌طور کلى عملى که منافى با وکالت وکيل باشد به‌جا آورد مثل اينکه مالى را که براى فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد وکالت منفسخ مى‌شود.