آموزش عالى از سيزدهمين سال تحصيلى رسمى آغاز مى‌شود و دانشجويان برحسب رشته‌هاى تحصيلى و طبق مقررات آموزش عالى طى دوسال، مدرک فوق‌ديپلم (کارداني)، طى چهارسال مدرک ليسانس (کارشناسي) و طى شش تا هفت سال مدرک فوق‌ ليسانس (کارشناسى ارشد) و دکترى مى‌گيرند.


يکى از وزارتخانه‌هاى مهمى که سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي، سازماندهى و هدايت امور آموزش عالى را در ايران برعهده دارد وزارت فرهنگ و آموزش عالى است. در سير تحول سازمان ادارى آموزش و پرورش ايران مطرح شد که تا سال ۱۳۴۶ ش، امور آموزش و پرورش کشور برعهدهٔ وزارت علوم، وزارت معارف، اوقاف و صنايع مستظرفه و سپس وزارت فرهنگ و سرانجام وزارت آموزش و پرورش گذارده شده است.


در سال ۱۳۴۶ امور آموزش عالى از وزارت آموزش و پرورش منتزع و براساس قانون تأسيس وزارت علوم و آموزش عالى به اين وزارتخانه محول گرديد و براى آن اهداف، تشکيلات و وظايف جديدى تدوين شد. وزارت علوم و آموزش عالى بعد از انقلاب اسلامى از نظر نام، حيطهٔ وظايف، ساختار ادارى و غيره با تغييراتى روبه‌رو گشت.

تشکيلات وزارت فرهنگ و آموزش عالى

در آخرين تشکيلاتى که در آبان ۱۳۷۵ به تائيد سازمان امور ادارى و استخدامى کشور رسيده است، اين وزارتخانه براى تحقق اهداف و وظايف متعدد خود تشکيلات گسترده‌اى به‌شرح زير دارد:


۱. در رأس اين وزارتخانه وزير فرهنگ و آموزش عالى قرار دارد که مسئوليت رهبري، هدايت و نظارت بر امور آموزش عالى را برعهده داشته و عضو هيئت دولت نيز مى‌باشد.


۲. در اين وزارتخانه شوارهاى متعددى وجود دارد که مهمترين آنها عبارتند از: شوراى عالى انقلاب فرهنگى که سياستگذارى فرهنگى کشور را تعيين مى‌کند، شوراى عالى فرهنگ و آموزش عالي، هيئت‌هاى امناء، شوراى عالى برنامه‌ريزى.


۳. مهمترين سازمان‌ها و شرکت‌هاى اين وزارتخانه عبارت است از: سازمان سنجش آموزش کشور، شرکت انتشارات علمى و فرهنگي، سازمان پژوهش‌هاى علمى و صنعتى ايران، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ريزى آموزش عالي، صندوق دانشجويان.


۴. علاوه بر واحدهاى ستادى نظير ادار کل روابط عمومي، دفتر وزارتي، دفتر همکارى‌هاى علمى و بين‌المللى و غيره، پنج معاون زير نظر وزير فعاليت دارند که در هر معاونت دفاتر و ادارات کل متعددى انجام وظيفه مى‌کنند.


اين معاونت‌ها عبارتند از:


۱. معاونت آموزشى


۲. معاونت پژوهشى


۳. معاونت امور ايثارگران و حقوقى و مجلس


۴. معاونت دانشجوئى و فرهنگى


۵. معاونت ادارى و پشتيبانى


جدول تشکيلات وزارت فرهنگ و آموزش عالى:

وزیر
- دفتر هیاتهای امنا و هیات ممیزه مرکزی و شورای مرکزی و دانشگاهها
- هیات نمایندگی ثابت جمهوری اسلامی ایران در یونسکو - اداره کل روابط عمومی
- دفتر حراست - دفتر وزارتی
- دفتر همکاریهای علمی و بین المللی - دبیرخانه کمسیون ملی یونسکو در ایران
- معاونت امور ایثارگران و حقوقی ومجلس
اداره کل امور ایثارگران و شاهد
دفتر حقوقی
دفتر امور مجلس
- معاونت پژوهشی
   دفتر امور پژوهشی
   دفتر تهیه و توزیع کتب و نشریات
   دفتر تجهیزات علمی و پژوهشی
- معاونت اداری و پشتیبانی
   دفتر بودجه و تشکیلات و روشها
   اداره کل امور مالی اداره کل امور اداری
   دفتر خدمات ماشینی دفتر طرحهای    عمرانی
- معاونت دانشجویی و فرهنگی
   اداره کل امور دانشجویان داخل
   اداره کل بورس و امور دانشجویان خارج
   اداره کل امور فارغ التحصیلان
   دفتر امور فرهنگی
   اداره کل تربیت بدنی
- معاونت آموزشی
دفتر امور آموزشی و تحصیلات تکمیلی دفتر آموزشهای آزاد
دفتر گسترش آموزش عالی دفتر نظارت و ارزیابی آموزش عالی


دانشگاه‌ها و مراکز عالى پژوهشى و آموزشى

زير نظر وزارت فرهنگ و آموزش عالى ۴۱ دانشگاه، ۳۲ مؤسسه آموزش عالى وابسته به سازمان‌هاى دولتي، ۵ مؤسسه آموزش عالى غيردولتي، ۱۲ مرکز سازمان و مؤسسه پژوهشى وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالى و ۴ مؤسسه پژوهشى وابسته به سازمان‌هاى دولتى فعاليت دارند که يکى از اين سازمان‌هاى پژوهشي، سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم‌انسانى دانشگاه‌ها است. براى ادارهٔ اين وزارتخانه قوانين عادي، تصويبنامه‌ها، اساسنامه‌ها و آئين‌نامه‌هاى متعددى تصويب گرديده است که به دليل محدود بودن صفحات کتاب از ذکر آنها خوددارى مى‌شود.