درياچه اروميه از پر آب‌ترين و بزرگ‌ترين آبريزهاى مسدود غرب ميانى است. وسعت حوضه آبريز آن حدود ۵۰ هزار کيلومتر مربع مى‌باشد، که محدود است از شمال به حوضه رود ارس، و از جنوب به کوه‌هاى کردستان، و از غرب به کوه‌هاى مرزى ايران و ترکيه، و از شرق به کوه‌هاى سهند و سبلان. اطراف درياچه از دشت‌هاى ناهموار تشکيل شده و اين دشت‌ها در بعضى قسمت‌هاى ساحلى به‌صورت باتلاق درآمده است. در ارتفاعات مجاور درياچه تعداد زيادى چشمه‌هاى آب معدنى سرد و گرم موجود است ولى در مقابل آب شيرين در اطراف درياچه کم ديده مى‌شود. مقدار باران سالانه اين منطقه حدود ۵۵۰ ميلى‌متر مى‌باشد که بيشتر در ماه‌هاى بين اسفند تا ارديبهشت اين بارندگى صورت مى‌گيرد. اين بارندگى مطلق نيست بنا به مقتضاى اقليم ممکن است کم و يا زياد گردد.

زرينه رود (جغتوچاى)

اين رود به طول حدود ۲۴۰ کيلومتر و دبى متوسط ۳/۲۱ متر مکعب آب در ثانيه، مى‌توان گفت يکى از طويل‌ترين و پر آب‌ترين رودخانه حوضه آبريز درياچه رضائيه مى‌باشد که از کوه‌هاى چهل‌چشمه کردستان سرچشمه گرفته در جهت جنوب به شمال به موازات رود ديگر به‌نام سيمينه‌رود جريان دارد. اين رود در طول مسير خود از سقز و مياندوآب گذشته در جنوب درياچه ضمن تشکيل يک دلتاى وسيعى به‌عرض حدود ۱۰ کيلومتر که در مواقع پر آبى باتلاقى است به درياچه مى‌ريزد. بر روى زرينه‌رود در جنوب شرقى بوکان سدى احداث گرديد که گنجايش حجم آب درياچه پشت سد بالغ بر ۶۵۰ ميليون متر مکعب مى‌باشد.

تلخ‌رود (آجى‌چاى)

اين رود به طول تقريبى ۱۶۰ کيلومتر از دامنه‌هاى کوه‌هاى سبلان در شرق درياچه سرچشمه گرفته، در جهت شرقى غربى جريان مى‌يابد، پس از دريافت شعباتى چند از بخش شمالى تبريز گذشته در محلى به‌نام (گاوگان) شرق درياچه به‌ آن مى‌ريزد. آب آن به‌علت عبور از زمين‌هاى شورزار و نمکى شور و بدطعم است. بدهى متوسط آب آن ۷/۸ متر مکعب در ثانيه مى‌باشد. پر آب‌ترين ماه‌هاى سال فروردين ماه است. از شعبات معروف آن ليقوان‌رود است که به داشتن آب شيرين معروف است و آب آن به مصرف کشاورزى مى‌رسد، ديگر ميدان‌رود است که قبل از الحاق به تلخ‌رود از تبريز مى‌گذرد.

سيمينه‌رود

اين رود با دبى متوسط ۲/۸ متر مکعب در ثانيه، از کوه‌هاى سقز و بانه در جنوب درياچه اروميه سرچشمه گرفته در جهت جنوب به شمال جريان دارد پس از عبور از شهر مياندوآب از سوى جنوب درياچه به آن وارد مى‌شود.

صافى‌رود

اين رود که مراغه را مشروب مى‌سازد پس از طى ۱۲۰ کيلومتر از سرچشمه (ارتفاعات سهند) تا درياچه و عبور از نواحى کوهستانى از سوى شرق به درياچه وارد مى‌شود.


به‌جزء رودهاى مذکور در فوق رودهاى کوچک و کم‌اهميت ديگرى به درياچه اروميه مى‌ريزند، که هم طول آنها چندان زياد نيست از ۱۰ تا ۶۰ کيلومتر بيشتر نمى‌باشد، و هم آب قابل ملاحظه‌اى ۳ الى ۵/۶ مترمکعب در ثانيه به درياچه نمى‌رسانند. قسمت اعظم آب آنها در سرچشمه‌ها و در بستر زراعى دره‌ها به مصارف کشاورزى مى‌رسد. بيشتر اين رودها از کوه‌هاى سرحدى ايران و ترکيه سرچشمه مى‌گيرند: مانند قادررود - بارانداز رود (با ابدهى ۵/۴ متر مکعب در ثانيه) - شهرى‌رود يا شهرچاى (به طول ۶۰ کيلومتر و دبى متوسط ۳ مترمکعب در ثانيه) - نازلورود (دبى ۵/۶ مترمکعب در ثانيه) - زلورود و دو رود ديگر به‌نام دهخوارقان به طول ۴۰ کيلومتر ديگرى به‌نام مردى‌رود که هر دو از کوه‌هاى سهند به‌سوى درياچه جريان داشته به آن وارد مى‌شوند. رود مهاباد که به رود ساوجبلاق نيز شهرت دارد به طول ۱۰ کيلومتر و آب‌دهى متوسط ۵۴/۱۰ متر مکعب در ثانيه که از دو شاخه تشکيل شده است از کوه‌هاى سقز و بانه از سلسله ارتفاعات زاگرس سرچشمه گرفته ضمن دريافت شاخه‌هاى چندى مانند بوکان و سردشت و مشروب ساختن مهاباد از سوى جنوب به درياچه مى‌ريزد و مساحت حوضه آبريزان تا محل سدى که بر روى آن بسته شده ۸۰۶ کيلومتر مربع مى‌باشد.