در شمال دشت لوت يک چاله زمين‌شناسى به‌نام دشت کوير قرار دارد که از سوى شرق به کوه‌هاى طبس تا کوه‌هاى سبزوار از طرف شمال به ارتفاعات سمنان تا سبزوار محدود مى‌باشد، شرق آن حوضه مسيله يا درياى نمک و جنوب آن حوضه دشت لوت قرار دارد.


دشت کوير از خشک‌ترين نواحى داخلى ايران است، حداکثر مقدار بارندگى آن حدود ۱۰۰ ميلى‌متر در سال مى‌باشد اين دشت فاقد آب‌هاى روان دائمى است، جزء در قسمت شمال شرقى آنکه تعدادى رود آن هم با دلتاى کور وجود دارد در ساير قسمت‌هاى اين دشت رودى دائمى ديده نمى‌شود. رودهاى موجود فصلى است و غالباً جريان آنها در وسط دشت‌ها محو مى‌شود.


رودهاى عمده بيشتر در شمال و شمال شرقى حوضه دشت کوير جريان دارند و مهم‌ترين آن را مى‌توان رود کاليمور، و در قسمت علياى آن چند رود ديگر مانند کال‌شور، جوين، قراسو و جاجرم را دانست.

رود کاليمور

به طول حدود ۵۰۰ کيلومتر، معتبرتر از ساير رودهاى حوضه است. اين رود در طول مسير خود ابتداء در دره‌هاى کوهستانى جريان دارد، سپس وارد دره‌هاى بيابانى مى‌شود، و در قسمت سفلى از اراضى رسوبى و نمک‌زار عهد سوم مى‌گذرد، و آب آن به‌شدت شور مى‌شود، که به‌کار زراعت نمى‌خورد، از اين‌رو است که هيچ آبادى در کنار آن ديده نمى‌شود. رود کاليمور در انتهاى مسير خود در دشت کوير کور شده و محو مى‌گردد.

رود کال‌شور

اين رود به طول تقريبى ۲۵۰ کيلومتر از کوه‌هاى شرقى رشته بينالود سرچشمه گرفته شاخه عمده از رود کاليمور را تشکيل مى‌دهد. قسمت عمده مسير آن در دره‌هاى بيابانى و نمک‌زار است. اين رود در قسمت عمده از سال خشک، و فقط در بهار و يا فصل بارانى در قسمت سفلاى خود آب دارد. آب شاخه‌هاى آب کلاً به مصرلف آبيارى خصوصاً در نيشابور مى‌رسد. رودهاى جاجرم، جوين، قراسو داراى مسيرى کوتاه بوده آب آنها در واحه‌هاى مجاور براى زراعت به‌کار مى‌رود.


رودهاى حبله‌رود، دامغان، موجين که از دامنه‌هاى جنوبى البرز شرقى سرچشمه مى‌گيرند آب آنها کلاً در مسير به مصرف آبيارى اراضى دامغان و شاهرود و دامنه‌هاى قشلاق مى‌رسد، تا جائى‌که پس از عبور از نواحى مذکور آبى در مجراء اصلى آنها ديده نمى‌شود، و آب شعبات آنها نيز به مصرف آبيارى کشت پراکنده مى‌رسد، فقط در زمستان است که به‌علت عدم فعاليت کشاورزى از مصرف آب صرفه‌جوئى شده در مجراء اين رودها آب ديده مى‌شود.


علت عمده کمى تعداد رود و قلت آب رودخانه‌ها در اين ناحيه وضع طبيعى و شرايط اقليمى ناحيه است چه اولاً ميزان بارندگى در سرچشمه اين رودها که دامنه‌هاى جنوبى البرز است کم و در ثانى جنس زمين و خشکى هوا موجب ناپايدارى آب در سطح زمين مى‌گردد.