تعداد قنواتى که در ايران تاکنون حفر شده به‌طور تقريب حدود ۴۰ هزار رشته برآورد گرديد، و بر طبق مطالعات بنگاه آبيارى حدود ۱۱% آن باير و باقى که حدود ۳۵،۰۰۰ رشته است داير مى‌باشد. رقم برآوردى تعداد قنات بر اساس تعداد قراءِ ايران (۴۱،۴۵۷ قريه) به ازاءِ هر قريه يک قنات از واقعيت دور است. چه بسيار مناطق و نواحى از ايران هستند به‌علت وجود آب‌هاى سطح‌الارضى فراوان (چون سواحل درياى خزر) فاقد قنوات مى‌باشند و يا آنکه در بعضى نقاط به‌علت عدم وجود شرايط مناسب از لحاظ شيب زمين و موقعيت محل قناتى احداث نشده است و يا در برخى نواحى ديگر با وجود شرايط مساعد ولى به‌واسطه وجود آب‌هاى فراوان آبيارى وسيله رودها انجام مى‌گيرد. چنانچه در سواحل درياى مازندران از طالش تا گرگان حدود ۴۵۰۰ قريه بدون قنات هستند، در نواحى ديگر چون سيستان و سرخس و گرمسار جمعاً ۲۲۴۳ قريه بدون قنات وجود دارد، در خوزستان بالغ بر ۱۷۰۰ قريه وجود دارد که بدون قنات مى‌باشند، در آذربايجان حدود ۲۰۰۰ قريه فاقد قنات هستند که با توجه به وضع ساير نواحى کشور که بعضى به‌علت کوهستانى بودن منطقه باران نسبتاً زيادى دارند و برخى ديگر به‌علت وجود رودخانه‌هاى متعدد احتياج به آب قنات ندارند مى‌توان رقم قنوات ايران را با احتساب آنکه ممکن است هر قريه يک تا چند رشته قنات داشته باشد (هر يک از روستاهاى حواشى کوير و يا روستاهاى جزيره‌اى از چند رشته قنات استفاده مى‌کنند) برابر رقم ۲۴،۶۳۶ رشته تخمين زد.( ”ايران‌شهر“ نشريه شماره ۲۲ کميسيون ملى يونسکو در ايران سال ۱۳۴۳. )


قنوات آبدهى زياد ندارند، و مقدار آب آنها در محل‌هاى مختلف متفاوت است. ميزان بدهى اين قنات‌ها به‌طور متوسط ۲۵ ليتر در ثانيه مى‌باشد و جمع کل آبدهى قنات‌ها را در ايران کارشناسان حدود ۵/۱۹ ميليارد متر مکعب در سال مى‌دانند، چون در سال حدود سه ماه در زمستان از آب قنوات به‌علت عدم احتياج جهت آبيارى به مصرف مفيد نمى‌رسد، جمعاً در طول اين سه ماه حدود ۹/۴ ميليارد متر مکعب از آن جريان داشته و به‌هدر مى‌رود و باقى که حدود ۶/۱۴ ميليارد متر مکعب است آماده بهره‌بردارى مفيد مى‌باشد، که با احتساب ضايعات آب نظير تبخير و يا نفوذ در زمين پس از خارج شدن از مظهر قنات اين مقدار کلاً به مصرف مفيد نمى‌رسد، بلکه فقط حدود ۹ ميليارد آن است که به مصرف شرب کشاورزى مى‌رسد.


پراکندگى قنوات در کشور يکسان نيست، قسمت اعظم قنات تا آنجا که مطالعه شده حدود ۱۲،۶۶۵ رشته در حوضه‌هاى داخلى منجمله در جلگه‌هاى دشت کوير و دشت نمک قرار دارند، در حالى‌که حداقل آن در مناطق ساحلى و کنارى خصوصاً درياى خزر (در حدود ۱۸۸۶ رشته) واقع است اين اختلاف ناشى از شرايط طبيعى منطقه و نياز آن منطقه به آب مى‌باشد.


وضع پراکندگى قنوات را مى‌توان در دو منطقه مشخص و متمايز از هم مطالعه نمود:


۱. مناطق ساحلى و کنارى ,۲. مناطق داخلی و میانی

قنوات در مناطق مطالعه شده

مناطق تعداد قنات آبدهى به ميليون متر مکعب
مناطق ساحلى و کنارى ۵۶۱۵ ۲۰۵۰
مناطق داخلى ۱۲،۶۶۵ ۵۵۰۲


با آنکه از کليه قنوات کشور آمار صحيح در دست نيست ارقام اين جدول تا حدى نمايانگر کمى و کيفى پراکندگى قنوات در سراسر کشور و معرف نيازمندى‌هاى آب هر منطقه مى‌باشد. اين پراکندگى حتى در داخل مناطق مذکور يکنواخت نيست چنانچه در مناطق ساحلى بعضى از نقاط آن مانند رشت - آستارا - لاهيجان - چالوس - رامسر - محمودآباد - نوشهر از حوضه درياى خزر و بندر ريک - گناوه - ديلم - لنگه - چابهار - قشم از حوضه خليج‌فارس و دزفول و شوشتر - ياسوج - دهدشت - بهبهان - دوگنبدان - خانه - دهلران و سرخس از ديگر حوضه‌ها فاقد قنات مى‌باشند چنانچه در دشت مرند و خوى ۳۴۶ رشته، در نواحى زنجان ۲۷۸ رشته در گرگان و گنبد ۴۰۰ رشته در کرمانشاه ۲۵۰ و در ملاير ۶۵۴ و در بروجرد و اليگودرز ۴۹۰ رشته قنات وجود دارد.


نياز به شرايط مناسب زمين و موقعيت محل جهت احداث قنات از طرفى و احتياج به آب يک محل از طرف ديگر، موجب شده است که قنوات در هر يک از مناطق ياد شده به‌طور ناموزون پراکنده باشند. جدول (توزيع مکانى قنوات در مناطق مطالعه‌ شده) توزيع مکانى قنوات و تعداد قنات‌هاى هر مکان و ميزان آبدهى متوسط سالانه آب هر يک را به ترتيب تقدم تعداد در مناطق مطالعه شده نشان مى‌دهد:

توزيع مکانى قنوات در مناطق مطالعه شده به ترتيب تقدم تعداد

مکان‌هاى بيش از ۲۰۰ رشته قنات تعداد آبدهى سالانه به ۱۰۰۰ متر مکعب مکان‌هاى بيش از ۲۰۰ رشته قنات تعداد آبدهى سالانه به ۱۰۰۰ متر مکعب
تبريز و آذرشهر ۹۸۲ ۱۸۰،۰۰۰ دليجان ۲۸۳ ۸۱،۰۰۰
يزد و ارکان ۹۲۸ ۲۲۸،۶۱۷ بم و نرماشير ۲۷۸ ۴۴۱،۶۰۰
ملاير ۶۵۴ ۱۶۲،۸۱۲ زنجان ۲۷۸ ۷۳،۵۹۳
نيشابور و دشت رخ ۶۲۳ ۱۸۵،۲۹۹ جوين و سلطان‌آباد ۲۶۳ ۹۷،۵۵۷
اراک ۵۱۹ ۲۵۹،۰۰۰ نائين ۲۸۵ ۲۲،۹۲۵
بروجرد - اليگودرز ۴۹۰ ۲۱۰،۰۰۰ کرمانشاه ۲۵۰ ۱۲۰،۰۰۰
همدان ۴۶۲ ۲۹۶،۰۰۰ مشهد و چناران ۲۵۰ ۱۳۰،۰۰۰
گرگان و گنبد ۴۰۰ ۱۱۶،۰۰۰ بيجار - سوجاس ۲۴۴ ۱۰۱،۰۶۶
تهران ۳۸۳ ۳۳۹،۶۵۳ شاه‌زند اراک ۲۳۹ ۱۰۵،۰۰۰
کوهپايه شگزى ۳۸۰ ۵۹،۵۶۶ کرج ۲۳۰ ۱۱۸،۹۱۲
دشت مرند - خوى ۳۶۴ ۱۲۷،۵۰۰ رفسنجان ۲۲۹ ۱۰۱،۹۵۰
اردستان - نطنز ۳۶۰ ۳۴،۳۱۳ مراغه ۲۱۴ ۷۲،۵۹۱
قم ۲۸۸ ۹۲،۰۰۰ ته و سربيشه ۲۱۱ ۵۱،۴۹۸


ارقام جدول از سالنامه آمارى سال ۱۳۵۶ استخراج شده است.