شناسائى واحد ژئومرفولوژى دشت، به‌منظور برنامه‌ريزى عمران منطقه به‌ويژه سرمايه‌گذارى در زمينه‌هاى کشاورزى امرى ضرورى مى‌باشد. در اين راستا مورفوژنز و مورفوديناميک دشت‌هاى چاله کاشمر مطالعه و بررسى شد. دشت‌هاى شمالى اين چاله به‌وسيله گسل درونه به دو واحد ژئومرفولوژى دشت سر و مخروط‌افکنه‌هاى به‌هم پيوسته (بهادا) تقسيم مى‌شوند.٭ در دشت‌سر فرآيند غالب فرسايش مى‌باشد و فعاليت کشاورزى در آن به‌ندرت انجام مى‌شود. ولى ازنظر منابع آب حائز اهميت زياد است، زيرا رسوبات متعلق به اين واحد مقدار زيادى از آب‌هاى زيرزمينى را درخود ذخيره مى‌کند. در منطقه بهادا که سطح اساس بلافصل دشت‌سر را تشکيل مى‌دهد رسوب‌گذارى بر فرسايش غلبه دارد و حياتى‌ترين منابع طبيعى يعنى خاک‌هاى کشاورزى و آب‌هاى زيرزمينى در آن وجود دارند. دشت‌سرهاى جنوبى چاله کاشمر در لايه‌هاى قرمز ژيپس‌دار نئوژن، چهار سطح پادگانه‌اى را تشکيل داده‌اند که عملکرد عوامل تکتونيکى و آب و هوائى را به‌وضوح نشان مى‌دهند. دشت‌هاى جنوبى کوه بوغو از مخروط‌افکنه‌هاى به‌هم پيوسته تشکيل شده‌اند و برعکس دشت‌هاى حاشيه شمالى اين کوه کمتر فرسايش يافته‌اند. فقط در مجاورت کوهستان يک سطح قديمى‌تر مشاهده مى‌شود که بالاتر از قسمت اعظم دشت قرار گرفته است.


به‌ طورکلى تشکيل و تحول يک دشت، حاصل عملکرد تکتونيک، جنس سنگ، آب و هوا و تا اندازه‌اى دخالت انسان مى‌باشد.


مطالعات ژئومرفولوژى به‌منزلهٔ ابزارى جهت شناسائى واحدهاى مختلف محيط طبيعي، حائز اهميت بسيار زياد مى‌باشد. يکى از مهم‌ترين واحدهاى محيط طبيعى ايران مناطق دشتى مى‌باشند زيرا اين واحد منبع اصلى آب‌هاى زيرزمينى و مکان تشکيل و تغيير و تحول يکى از مهم‌ترين منابع طبيعى خاک کشاورزى و نيز سکونت‌گاه اکثر مردم کشور مى‌باشد و بدين‌ترتيب در زندگى اقتصادى و اجتماعى انسا‌ن‌ها نقش مؤثرى ايفاء مى‌کند. اصطلاح ژئومرفولوژيکى دشت که معادل کلمهٔ (fussflaeche) در زبان آلمانى مى‌باشد به‌معناى يک عارضهٔ طبيعى هموار يا نسبتاً هموار است که با شيب ملايم از پاى دامنه (کنيک) کوهستان شروع‌شده و به‌نقطه يا نقاط پست مرکزى و يا به يک زهکش اصلى (شبکهٔ سوبسه کوانت) ختم مى‌شود.۱ه‌عبارت ديگر کلمهٔ دشت يک اصطلاح کاملاً مرفوگرافى است که بدون توجه به پيدايش و يا ساختمان آنها به تمام سطوح هموار يا نسبتاً هموار با شيب کم اطلاق مى‌شود که در حاشيهٔ کوه‌ها و يا برآمدگى‌هاى زمين قرار دارند (نقشهٔ ژئومرفولوژى منطقهٔ کاشمر). همان‌طور که در نقشهٔ ژئومرفولوژى منطقهٔ کاشمر ملاحظه مى‌شود واحد ژئومرفولوژيکى دشت که به‌نوبهٔ خود به زير واحدهاى کوچک‌تر نيز تقسيم مى‌شود بين کوه سرخ در شمال و کوه‌هاى بوغو و فغان در جنوب واقع شده است. دشت‌هائى که عمل تخريب و فرسايش به‌طور فعال بر روى آنها انجام مى‌گيرد داراى پروفيل طولى مقعر مى‌باشند و سنگ پايه را به‌عنوان سطح فرسايشى قطع مى‌کنند، اينگونه دشت‌ها را ”دشت‌هاى فرسايشي“ مى‌نامند. اين عارضهٔ طبيعى براى اولين‌بار به‌وسيلهٔ ژيلبرت ۱۸۷۷ و مک جى ۱۸۹۷ مطالعه شد و سپس مک جى اين دشت را پديمنت (دشت‌سر يا سردشت) نام نهاد.


 دشت‌سر يک دشت فرسايشى است که در سنگ پايه تشکيل‌شده. (در منطقهٔ کاشمر در کنگلومراى نئوژن) مواد پوششى آن حمل گرديده و در نتيجه دشت‌سر عريان شده است و يا اينکه اگر پوشش رسوبى هنوز بر روى دشت‌سر قرار دارد لااقل آبراهه‌ها و رودخانه‌ها بتوانند در بريدگى‌هائى که ايجاد کرده‌اند سنگ پايه را عريان کنند. اصطلاح دشت‌سر بعداً براى دشت‌هاى فرسايشى که با دشت کم در سنگ‌هاى رسوبى متعلق به حوضه‌هاى رسوبى به‌وجود آمده‌اند به‌کار برده شد. در چالهٔ کاشمر به‌خصوص در جنوب سيستم کوه سرخ‌دشت‌ها به‌خوبى توسعه يافته‌اند (نقشهٔ ژئومرفولوژى منطقهٔ کاشمر). مطالعهٔ مرفوژنز و مرفوديناميک يک چين منطقه‌اى جهت تخمين و ارزيابى امکانات بالقوه آن منطقه به‌منظور پياده‌کردن طرح‌هاى منطقه‌اى عمران محيط، حائز اهميت فراوان مى‌باشد. در اين راستا رابطهٔ آب و هوائى و فعاليت‌هاى تکتونيکى يا به‌عبارت ديگر رابطهٔ بين ديناميک درونى و بيرونى در اين منطقه که امروز شرايط آب و هوائى خشک در آن حکمفرما است بايد تشريح گردد. براى نيل به اين هدف منطقهٔ کاشمر بسيار مناسب است زيرا در اينجا فعاليت تکتونيکى که در زمان حاضر نيز ادامه دارد توأم با پديده‌هاى هوازدگي، فرسايش و رسوب‌گذارى که منشاءِ آب و هوائى دارند منجر به به‌وجود آمدن و تغيير و تحول عوارض طبيعى شده‌اند که امروزه مشاهده مى‌شوند. انسان نيز به‌عنوان عامل ژئومرفولوژيکى در منطقهٔ مورد مطالعه با بهره‌بردارى‌هائى بى‌رويه از منابع طبيعى مثلاً بوته‌کني، چراى بى‌رويه و غيره تا اندازه‌اى نقش تخريبى را ايفاء نموده است.


(۱لمهٔ (fussjlaeche) معادل (piedmont) و يا (piedmont slope) در زبان انگليسى مى‌باشد (وايزه ۱۹۷۴). اين اصطلاحات و معادل فارسى آنها ”دشت“ در مقاله‌اى از اينجانب تحت عنوان ”ويژگى‌هاى ژئومرفولوژيک دشت‌ها“ مجلهٔ علوم زمين و جغرافيا، دانشگاه شهيد بهشتى (زير چاپ) به‌طور مفصل مورد تجربه و تحليل قرار گرفته‌اند.