زمين‌لغزش تاکنون در حوضه ”واز“ سبب تحميل خسارات اقتصادى زيادى گشته است. از اين‌رو در جهت پيشگيرى از خسارات ناشى از آن مى‌توان از روش‌هاى مختلف هندسي، هيدرولوژيک، مکانيکي، شيميائى و بيولوژيکى استفاده نمود.

زهکشى

آب مهم‌ترين عامل ايجادکننده زمين‌لغزش در حوضه ”واز“ به‌ويژه در محل بزرگ‌ترين زمين‌لغزش واقع در غرب آبادى تنگه‌سر (جنگل تنگه‌سر) است. از اين‌رو مؤثرترين روش جهت ايمن‌سازى و پيشگيرى زمين‌لغزش موردنظر، زهکشى‌هاى سطحى و عمقى است.


با حفر چاه‌هاى زهکش در نقاط مختلف به‌ويژه در قسمت فوقانى و تحتانى لغزش و نيز قسمت ميانى آن مى‌توان سطح آب زيرزمينى خاک را پائين برد و با استفاده از لوله‌هاى مختلف، آب حاصله را در صورت مناسب‌بودن جهت شرب اهالى روستاهاى اطراف چون تنگه‌سر، ”واز“ سفلي، ”واز“ عليا و غيره انتقال داد و در صورت نامناسب‌بودن آب آن جهت شرب، مى‌توان از آن براى مصارف کشاورزى استفاده نمود و حتى آب‌هاى اضافى را وارد رودخانه ”واز رود“ نمود. در قسمت ميانى و نيز پنجه لغزش به‌صورت عمود برجهت شيب دامنه مى‌توان نهرهائى را حفر نمود و داخل آن را با گراول‌هاى درشت پر کرد. هم‌چنين در دوطرف لغزش مى‌توان کانال‌هائى را احداث کرد که کف و ديواره‌هاى آن توسط لايه‌هاى محافظ سيمانى پوشانده شود تا آب‌هاى سطحى نتواند به‌داخل زمين نفوذ کند. البته در جداره‌هاى اين کانال مى‌بايستى منافذى تعبيه گردد تا آب‌هاى زيرزمينى را به‌داخل کانال هدايت نمايد که در نهايت اين آب‌ها وارد ”واز رود“ مى‌گردد.

حفاظت و قرق

از آنجائى‌که درختان جنگلى به‌منظورهاى مختلف توسط افراد بومى و نيز شرکت‌هاى دولتى و خصوصى قطع مى‌گردد و نيز پوشش گياهى به‌منظور تعليف احشام از بين‌رفته و علاوه بر تخريب آن با لگدکوب‌کردن خاک دامنه‌ها و ايجاد سوليفلوکسيون‌هاى پاى دامى وقوع زمين‌لغزش را تشديد مى‌نمايند، لذا حفاظت و قرق اين منطقه و ممنوع‌نبودن اين نوع فعاليت‌ها درجهت جلوگيرى از وقوع زمين لغزش مجدد امرى ضرورى به‌نظر مى‌رسد.

تسطيح

بعد از زهکشى منطقه مى‌بايستى شيب‌هاى نامنظم را جهت استقرار پوشش گياهى مناسب تسطيح نمود. با انجام اين عمل پس از محاسبه حجم توده خاک قابل انتقال با استفاده از آناليز پايدارى شيب مى‌توان از قسمت تاج لغزش باربردارى نمود و بر پنجه لغزش بارگذارى کرد و به اين طريق شيب را به‌حد تعادل رساند.

عمليات بيولوژيکى

پس از تسطيح شيب‌هاى ناپايدار و شخم مناسب خاک توسط گاو آهن با کوددهى و کاشت يونجه مى‌توان به‌ميزان زيادى آب خاک را توسط سيستم عميق ريشه‌هاى اين گياه کاهش داد و مقاومت برشى خاک را حدود ۹/۴ تا ۸/۹ Kn/m2 بالا برد.


پس از انجام عمل مذکور در منطقه لغزشى مورد مطالعه و پس از ايجاد شرايط مناسب، بايستى اقدام به نهال‌کارى در روى خطوط تراز با گياهان بومى و مناسب منطقه نمود. با افزايش تعداد درختان جنگلى و به‌عبارتى جنگل‌کاري، ضمن کاهش آب نفوذيافته و به‌عبارتى فشار آب منفذى در خاک مى‌توان ضريب اطمينان دامنه‌هاى جنگل‌کارى شده را تا ۹ برابر افزايش داد. پوشش جنگلى به‌شرايطى محيطى چون ميکروتوپوگرافي، ميکرو اقليم، خواص خاک و غيره بستگى دارد. بر اساس مطالعات انجام‌دشه در منطقه موردنظر، گونه‌هائى چون توسکاى ييلاقي، بلوط، گردو و يا کشت گونه‌هاى مثمر ديگرى چون اوکاليبتوس، اقاقيا و غيره جهت جلوگيرى از زمين‌لغزش بسيار مفيد و عملى مى‌باشد. هم‌چنين کشت يونجه و نيز زادآورى سرخس عقابى در روى سطح لغزش در زير درختان مناسب به‌نظر مى‌رسد.

جلوگيرى از فعاليت‌هاى معدنى

در غرب و شرق آبادى تنگه‌سر به‌ويژه در اطراف بزرگ‌ترين زمين‌لغزش حوضه، عمل استخراج زغال‌سنگ در چندين نقطه و برداشت شن از کف رودخانه نيز مشاهده شده که اينگونه فعاليت‌ها خود سبب تخريب پوشش گياهى و نيز سبب تغييرات در درجه شيب دامنه‌ها مى‌گردد. از اين‌رو جلوگيرى از اين‌کار و حفاظت از منطقه مى‌تواند پايدارى دامنه‌ها را افزايش دهد. در صورت استفاده از معادن، مى‌بايستى عمل استخراج اولاً با مطالعه‌اى دقيق و ثانياً در نقاطى انجام گيرد که حداکثر پايدارى را دارا بوده و در مقابل زمين‌لغزش ايمن هستند.

تغيير در خطوط انتقال برق

باتوجه به اينکه اين خطوط در حوضه مورد مطالعه، سراسر از روى سازند شمشک عبور داده شده‌اند و از آنجائى‌که حفاظت از آن مستلزم قطع درختان در قسمت‌هائى تحتانى سيم‌هاى برق و نيز ايجاد جاده در کنار آن است از اين‌رو توان بالقوه زمين لغزش افزايش مى‌يابد. لذا تنها راه مطمئن، تغيير مسير اين خطوط به حدود ۲ الى ۳ کيلومتر به‌سمت شمال مکان کنونى است و از نظر اقتصادى نيز اين عمل مقرون به‌صرفه به‌نظر مى‌رسد. زيرا وجود اين خط، مساوى است با ايجاد زمين لغزش و تحمل خسارت دائمى ناشى از آن. هم‌چنين نگهدارى و حفظ اين خطوط در اين مسير مستلزم صرف هزينه‌هاى زيادى جهت ايجاد ديوارهاى گابيونى و غيره است. در قسمت شمال مکان کنونى سازند ”اليکا“ وجود دارد که اين مکان در مقابل زمين لغزش ضريب اطمينان بالائى را دارا بوده و اجراءِ اين پروژه در روى آن مناسب به‌نظر مى‌رسد.

انجام امور مطالعاتى

در اين رابطه، ايجاد بانک‌هاى اطلاعاتى زمين‌لغزش، انجام طرح‌هاى مطالعاتى راجع به ساز و کار زمين لغزش، انجام طرح‌هاى مطالعاتى منطقه‌اى جهت پهنه‌بندى زمين‌لغزش، تهيه شرح خدماتى مبسوط در ارتباط با موضوعات مرتبط با زمين‌لغزش، ارائه طرح‌هاى مقابله با زمين‌لغزش و غيره جهت پيشگيرى از خسارات اين بليّه طبيعى لازم و ضرورى است.

ايجاد هماهنگى

جهت جلوگيرى از خسارت زمين‌لغزش، برقرارى هماهنگى کامل و لازم بين ادارات مختلف و مرتبط با اين بليّه طبيعي، ايجاد تشکيلاتى مناسب جهت انجام مطالعات زمين‌لغزش، ايجاد وحدت در ساختار ادارات زيرمجموعهٔ سازمان تشکيل‌دهنده گروه مطالعات زمين‌لغزش، تشکيل شوارى‌عالى زمين‌لغزش به‌رياست استاندار و عضويت دستگاه‌هاى مرتبط با زمين‌لغزش و... لازم و ضرورى به‌نظر مى‌رسد.

انجام امور اجرائى

در اين زمينه با آموزش و اطلاع‌رسانى به کارشناسان استان، آموزش همگانى براى آگاهى مردم از پديده زمين‌لغزش و اثرات انسان در وقوع آن، اجراءِ عمليات مربوط به تثبيت شيب‌هاى ناپايدار، تخصيص بخشى از درآمدها به شناسائى و تثبيت زمين‌لغزش، تصويب قوانين مدون جهت اجراءِ عمليات حفاظتى شيب‌هاى ناپايدار و... مى‌توان از خسارات ناشى از زمين‌لغزش در مناطق پيشگيرى نمود.