کهنسال‌ترين سنگ‌هائى که در ايران يافت شده متعلق به دوره پرکامبرين يا پروتروزوئيک مى‌باشد که از نوع سنگ‌هاى دگرگونى بوده و عموماً از ميکاشيست و گنيس تشکيل شده‌اند و در نقاطى مانند کرمان، بافق، پشت بادام، گرگان، طالش، گلپايگان، اروميه و برخى مناطق ديگر مشاهده شده است. سنگ‌هاى ديگرى که دگرگونى نبوده و بيشتر از نوع سنگ‌هاى رسى مى‌باشد در کرمان جنوب طبس، تکاب، علم کوه، گلپايگان و اطراف يزد و... ديده شده است.


مشخصات سنگ‌شناسى همه سنگ‌هاى اين دوره نشان مى‌دهد که غالباً از نوع کم‌عمق بوده و در يک حوضه رسوبى بسيار بزرگ نهشته شده‌اند. در اواخر پرکامبرين در اثر نيروهاى جنبشى و کوه‌زائى بزرگى که در سراسر ايران و ديگر ممالک هم‌جوار در آسيا و اروپا به‌وقوع پيوسته رسوبات موجود تحت تأثير چين‌خوردگى و دگرگونى قرار گرفت و از آب خارج شده‌اند.


کهنسال‌ترين سنگ‌ها که سن پرتوسنجى آنها اندازه‌گيرى شده در ناحيه اروميه و ده‌سلم (در خاور ايران) يافت شده که سن آنها به ترتيب ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ ميليون سال نشان داده شده است. جنس اين سنگ‌ها طورى است که مى‌توان گفت متعلق به محيط‌هاى کم‌عمق دريائى مى‌باشد.