اقليم سواحل جنوب

با وجودى‌که سراسر اين منطقه در جنوب که از مرز ايران وعراق تا مرز ايران و پاکستان ممتد مى‌باشد از خصوصيات آب‌ و هوائى مرطوب برخوردار است مع‌الوصف به‌طور اجمال مشخصات عمده اقليمى اين ناحيه را کم‌بارانى و خشکى شديد توأم با گرماى فوق‌العاده و رطوبت جوى زياد بايد دانست. تابستان‌ها بر اثر دماى زياد فوق‌العاده گرم و در زمستان‌ها به واسطه وجود رطوبت (عامل تعديل‌کننده) ملايم و معتدل مى‌باشد.


آب و هواى نواحى مختلف کناره‌اى جنوب به‌علت وجود عوارض جغرافيائى تا حدودى متفاوت مى‌باشد، جلگه خوزستان در جنوب‌غربى ايران که از نظر جغرافيائى رابطه‌اى با کناره‌هاى ديگر جنوبى ايران ندارد داراى آب‌ و هواى نسبتاً مطلوبى مى‌باشد در مقابل گرماى شديد، احتمال يخبندان هم وجود دارد.


بادهاى شمالى از شدت گرما و رطوبت هواى آن مى‌کاهد در مقابل بادهاى جنوب و جنوب‌شرقى توأم با گرما و رطوبت موجب ايجاد شرجى مى‌شود.


بارندگى من حيث‌المجموع در مناطق ساحلى جنوب ايران بسيار کم است حداکثر به حدود ۱۰۰ ميلى‌متر در فصل زمستان مى‌رسد ولى خوزستان با حداکثر بارندگى متوسط سالانه ۲۸۰ ميلى‌متر (اهواز ۳۴۲ ميلى‌متر) از ساير مناطق کناره‌اى جنوب مستثنى است.


فصل باران در ماه‌هاى سرد سال از مهرماه تا ارديبهشت است ولى تعداد روزهاى بارانى سال بسيار کم، ممکن است از ۴ تا ۵ روز رد سال تجاوز نکند وانگهى مقدار ريزش از ۲۰۰ تا ۵۰۰ ميلى‌متر در سال تغيير مى‌کند.


با آنکه باران در اين ناحيه از ساير نواحى کناره‌اى جنوب بيشتر است مع‌الوصف جلگه خوزستان از نظر آب‌ و هوا تابع مقتضيات فلات داخلى ايران مى‌باشد. حداکثر گرما در جلگه خوزستان ۵۴ درجه و شدت آن از تيرماه تا شهريورماه است (حداکثر مطلق درجه حرارت تير ماه اهواز ۵۰ درجه سانتى‌گراد) اختلاف گرماى شب و روز ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتى‌گراد و دوران فصول گرم و سرد آن از ساير نواحى بيشتر است.


 تفاوت بين حداکثر و حداقل مطلق درجه حرارت۱ر سراسر سال در جلگه خوزستان بين ۴۰ تا ۵۰ درجه (در نواحى مرکزى بين ۵۰ تا ۶۰ در سواحل درياى خزر بين ۳۰ تا ۴۰ درجه سانتى‌گراد) مى‌باشد.


(۱داکثر يا حداقل مطلق منظور بالاترين يا کمترين درجه روزانه يا حداکثر يا حداقل درجه حرارت در ۲۴ ساعت يا در يک ماه و يا در يک سال و يا در چند سال مى‌باشد.


در ديگر مناطق کناره‌اى چون جنوب و جنوب‌شرقى ايران بارندگى بسيار کم و باران بيشتر در فصل زمستان مى‌بارد. زمستان اين مناطق ملايم و مطبوع و درجه حرارت به ندرت تا ۵ درجه کاهش مى‌يابد. متوسط گرماى سالانه در مجموع منطقه بالغ بر ۲۴ درجه است.


اختلاف درجه حرارت در فصول مختلف سال همچنين شب و روز زياد نيست. ميزان رطوبت نسبتاً کم است خصوصاً در بوشهر به‌علت مرتفع بودن منطقه رطوبت در زمستان به حداقل گاهى به صفر مى‌رسد، معدل حداکثر تابستانى در بوشهر ۵/۳۳، در جاسک ۹/۳۳ است و معدل حداکثر حرارت زمستانى به ترتيب در بوشهر ۱/۲۱ و در جاسک ۲/۲۳ درجه مى‌باشد.


ميزان بارندگى در طول کناره متفاوت است در بوشهر ۳۳۱ ميلى‌متر در جاسک ۲۲۷ ميلى‌متر مى‌باشد.


البته منطقه کناره‌اى درياى عمان به‌علت آنکه گاهى تحت‌تأثير بادهاى موسمى اقيانوس هند قرار مى‌گيرد وضع آب‌ و هوائى آن اندکى متفاوت است، باران آن نامنظم و خشکسالى زياد است، تابستان‌هاى اين نواحى به‌علت وزش بادهاى گرم عربستان بسيار گرم گاهى از ۵۰ درجه سانتى‌گراد تجاوز مى‌کند، حداکثر گرماى آن در ارديبهشت ماه و زمستان‌هاى آن از سواحل خليج‌فارس معتدل‌تر مى‌باشد.