عرض جغرافيائى از عوامل مهم در تعيين و تشخيص نوع آب و هوا در کره زمين است. اگر کشورى در چهار يا پنج درجه عرض جغرافيائى قرار گرفته باشد نمودار اين حقيقت است که در آنجا اختلاف فصل وجود ندارد و مدت روشنائى يا تاريکى و تابش خورشيد يکسان است، به‌عکس چنانچه ناحيه‌اى در ۷۵ درجه عرض جغرافيائى باشد اختلاف فصول در آن ناحيه به‌شدت محسوس بوده خورشيد مدت‌ها نمايان نمى‌شود.


عرض جغرافيائى مقدار زاويه‌اى است که شعاع زمين از آن نقطه با سطح استواى زمين تشکيل مى‌دهد و آن از صفر تا نود درجه بين خط استوا تا قطب شمالى و جنوبى تغيير مى‌کند.


مقدار تابش خورشيد متناسب با عرض جغرافيائى تغيير مى‌يابد، پيدايش چنين وضعى ارتباط با زاويه تابش اشعه خورشيد بر سطح کروى زمين دارد اين زاويه تابش در نقاط نزديک به خط استوا تقريباً عمودى و دور از خط استوا به‌صورت مايل مى‌باشد.


ايران در عرض متوسط روى کره زمين بين ۲۵ تا ۴۰ درجه شمالى واقع است با آنکه در قسمت جنوبى منطقه معتدله قرار دارد و به مراکز گرم مدارى (مدار رأس‌السراطان) نزديک است تمام مناطق ايران داراى آب و هواى يکسان نمى‌باشند چنانچه از جنوب به شمال در زمين‌هاى بدون عارضه (البته وجود عارضه چون ارتفاعات و جلگه‌ها و ديگر عوارض در درجه حرارت تأثير خواهند گذاشت) پيش برويم از درجه حرارت کاسته مى‌شود تا جائى‌که در نواحى شمال ايران با زمستان سرد و در قسمتى از آن با رطوبت زياد برخورد مى‌کنيم.


در مقابل نواحى جنوب داراى زمستان معتدل و غالباً خشک مى‌باشند، البته اين اختلاف را نمى‌توان تنها بسته به موقعيت جغرافيائى دانست بلکه عوامل فرعى ديگر چون ارتفاع و جهت چين‌خوردگى‌ها و مجاورت درياها وزش بادها در ايجاد اين اختلاف بى‌تأثير نمى‌باشند.